अवंतीस्थ-ब्राह्मणकथा तथा तृतीय-ज्योतिर्लिङ्गोपाख्यान-प्रस्तावना (Avanti Brahmin Narrative and Prelude to the Third Jyotirliṅga)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत सर्वं विजानासि वस्तु व्यास प्रसादतः । ज्योतिषां च कथां श्रुत्वा तृप्तिर्नैव प्रजायते

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತ! ವ್ಯಾಸರ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನೀನು ಸರ್ವ ತತ್ತ್ವವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು. ಆದರೂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ನಮ್ಮ ತೃಪ್ತಿ ಏನೂ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 2

तस्मात्त्वं हि विशेषेण कृपां कृत्वातुलां प्रभो । ज्योतिर्लिंगं तृतीयं च कथय त्वं हि नोऽधुना

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಪ್ರಭೋ! ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತುಲ ಕರುಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಈಗ ನಮಗೆ ಮೂರನೇ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳು.

Verse 3

सूत उवाच । धन्योऽहं कृतकृत्योऽहं श्रीमतां भवतां यदि । गतश्च संगमं विप्रा धन्या वै साधुसंगतिः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ಧನ್ಯನು, ಕೃತಕೃತ್ಯನು; ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ನಿಮ್ಮಂತಹ ಶ್ರೀಮಂತ ಋಷಿಗಳ ಸಂಗ ನನಗೆ ದೊರಕಿದೆ. ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಾಧುಸಂಗವೇ ಧನ್ಯತೆ.

Verse 4

अतो मत्वा स्वभाग्यं हि कथयिष्यामि पावनीम् । पापप्रणाशिनीं दिव्यां कथां च शृणुतादरात्

ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಮನಗಂಡು, ನಾನು ಈ ಪಾವನವಾದ, ದಿವ್ಯವಾದ, ಪಾಪನಾಶಿನೀ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವೆನು. ಅದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಆದರದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

Verse 5

अवंती नगरी रम्या मुक्तिदा सर्वदेहिनाम् । शिवप्रिया महापुण्या वर्तते लोकपावनी

ಅವಂತೀ ಎಂಬ ರಮ್ಯ ನಗರಿ ಸರ್ವ ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕ. ಶಿವಪ್ರಿಯೆ, ಮಹಾಪುಣ್ಯಮಯಿ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ವर्तಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 6

तत्रासीद्बाह्मणश्रेष्ठश्शुभकर्मपरायणः । वेदाध्ययनकर्त्ता च वेदकर्मरतस्सदा

ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನು ಇದ್ದನು; ಅವನು ಶುಭಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವನು ಮತ್ತು ಸದಾ ವೈದಿಕ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 7

अग्न्याधानसमायुक्तश्शिवपूजारतस्सदा । पार्थिवीं प्रत्यहं मूर्तिं पूजयामास वै द्विजः

ಅವನು ಅಗ್ನ್ಯಾಧಾನ ವಿಧಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಸದಾ ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು. ಆ ದ್ವಿಜನು ಪ್ರತಿದಿನ ಶಿವಸಾನ್ನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದ ಪಾರ್ಥಿವ (ಮಣ್ಣಿನ) ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 8

सर्वकर्मफलं प्राप्य द्विजो वेदप्रियस्सदा । सतां गतिं समालेभे सम्यग्ज्ञानपरायणः

ಸರ್ವ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಆ ದ್ವಿಜನು ಸದಾ ವೇದಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದನು. ಸಮ್ಯಗ್ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿ ಸತ್ಪುರುಷರ ಮಂಗಳಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 9

तत्पुत्रास्तादृशाश्चासंश्चत्वारो मुनिसत्तमाः । शिवपूजारता नित्यं पित्रोरनवमास्सदा

ಅವನ ಪುತ್ರರೂ ಅದೇ ಸ್ವಭಾವದವರು—ನಾಲ್ವರು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು. ಅವರು ನಿತ್ಯ ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ರತರಾಗಿ, ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಸದಾ ವಿಧೇಯರೂ ಗೌರವಪೂರ್ಣರೂ ಆಗಿದ್ದರು।

Verse 10

देवप्रियश्च तज्ज्येष्ठः प्रियमेधास्ततः परम् । तृतीयस्तु कृतो नाम धर्मवाही च सुव्रतः

ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನು ದೇವಪ್ರಿಯ; ನಂತರ ಪ್ರಿಯಮೇಧಾ. ಮೂರನೆಯವನು ‘ಕೃತ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನು—ಧರ್ಮನಿಷ್ಠಾಚಾರಿಯು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊತ್ತವನು, ಸುವ್ರತದಲ್ಲಿ ದೃಢನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 11

तेषां पुण्यप्रतापाच्च पृथिव्यां सुखमैधत । शुक्लपक्षे यथा चन्द्रो वर्द्धते च निरंतरम्

ಅವರ ಪುಣ್ಯಪ್ರತಾಪದಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸುಖವು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು; ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ.

Verse 12

तथा तेषां गुणास्तत्र वर्द्धन्ते स्म सुखावहाः । ब्रह्मतेजोमयी सा वै नगरी चाभवत्तदा

ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಪುಣ್ಯಗುಣಗಳು ಸುಖಪ್ರದವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾದವು; ಆ ವೇಳೆಗೆ ಆ ನಗರಿ ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತುಂಬಿ ದಿವ್ಯಪ್ರಭೆಯಿಂದ ವಿರಾಜಮಾನವಾಯಿತು।

Verse 13

एतस्मिन्नन्तरे तत्र यज्जातं वृत्तमुत्तमम् । श्रूयतां तद्द्विजश्रेष्ठाः कथयामि यथाश्रुतम्

ಈ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಕೇಳಿರಿ; ನಾನು ಕೇಳಿದಂತೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 14

पर्वते रत्नमाले च दूषणाख्यो महासुरः । बलवान्दैत्यराजश्च धर्मद्वेषी निरन्तरम्

ರತ್ನಮಾಲಾ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ದೂಷಣನೆಂಬ ಮಹಾಸುರನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಅವನು ಬಲವಂತ, ದೈತ್ಯರಾಜ, ಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ದ್ವೇಷ ಹೊಂದಿದ್ದನು।

Verse 15

ब्रह्मणो वरदानाच्च जगतुच्छीचकार ह । देवा पराजितास्तेन स्थानान्निस्सारितास्तथा

ಬ್ರಹ್ಮನ ವರದಾನದಿಂದ ಬಲಪಟ್ಟು ಅವನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಕಲಕಿದನು; ಅವನಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಸೋತು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರು।

Verse 16

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां महाकालज्योतिर्लिंगमाहात्म्यवर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವ ಮಹಾಪುರಾಣದ ನಾಲ್ಕನೇ ಕೋಟಿರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಮಹಾಕಾಲ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ಹದಿನಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 17

यावंतो वेदधर्माश्च तावंतो दूरतः कृताः । तीर्थेतीर्थे तथा क्षेत्रे धर्मो नीतश्च दूरतः

ವೇದವಿಧಿತವಾದ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಕರ್ತವ್ಯಗಳೂ ದೂರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು; ತೀರ್ಥದಿಂದ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ, ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಧರ್ಮವೇ ದೂರಕ್ಕೆ ಓಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು।

Verse 18

अवंती नगरी रम्या तत्रैका दृश्यते पुनः । इत्थं विचार्य तेनैव यत्कृतं श्रूयतां हि तत्

‘ಅವಂತೀ ನಗರಿ ರಮಣೀಯ; ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ದರ್ಶನ ಕಾಣುತ್ತದೆ.’ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿ, ಅವನು ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಈಗ ಕೇಳಿರಿ।

Verse 19

बहुसैन्यसमायुक्तो दूषणस्स महासुरः । तत्रस्थान्ब्रह्मणान्सर्वानुद्दिश्य समुपाययौ

ಬಹುಸೈನ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಹಾಸುರ ದೂಷಣನು ಅಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದು, ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮೀಪಿಸಿದನು।

Verse 20

तत्रागत्य स दैत्येन्द्रश्चतुरो दैत्यसत्तमान् । प्रोवाचाहूय वचनं विप्र द्रोही महाखलः

ಅಲ್ಲಿ ಬಂದ ಆ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನು—ವಿಪ್ರದ್ರೋಹಿ ಮಹಾಖಲ—ನಾಲ್ವರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 21

दैत्य उवाच । किमेते ब्राह्मणा दुष्टा न कुर्वंति वचो मम । वेदधर्मरता एते सर्वे दंड्या मते मम

ದೈತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ದುಷ್ಟ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಏಕೆ ಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ? ಇವರು ವೇದಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ದಂಡನೀಯರು.

Verse 22

सर्वे देवा मया लोके राजानश्च पराजिताः । वशे किं ब्राह्मणाश्शक्या न कर्तुं दैत्यसत्तमाः

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ರಾಜರನ್ನೂ ನಾನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಓ ದೈತ್ಯಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಮಾಡಲಾಗದದ್ದು ಏನು? ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ?

Verse 23

यदि जीवितुमिच्छा स्यात्तदा धर्मं शिवस्य च । वेदानां परमं धर्मं त्यक्त्वा सुखसुभागिनः

ಯಾರಾದರೂ ನಿಜವಾಗಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದುಕಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಶಿವನ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ವೇದಗಳು ಬೋಧಿಸಿದ ಪರಮಧರ್ಮವನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವನು ಕೇವಲ ಸುಖ ಮತ್ತು ಲೋಕಸೌಭಾಗ್ಯದ ಹುಡುಕುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 24

अन्यथा जीवने तेषां संशयश्च भविष्यति । इति सत्यं मया प्रोक्तं तत्कुरुध्वं विशंकिताः

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಜೀವನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಶಯ ಉಂಟಾಗುವುದು. ಇದು ಸತ್ಯವೆಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಂಶಯಪಡುವವರೇ, ಅದನ್ನು ಮಾಡಿರಿ.

Verse 25

सूत उवाच । इति निश्चित्य ते दैत्याश्चत्वारः पावका इव । चतुर्दिक्षु तदा जाताः प्रलये च यथा पुरा

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಆ ನಾಲ್ಕು ದೈತ್ಯರು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸಿ, ಆಗ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದರು; ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತೆ।

Verse 26

ते ब्राह्मणास्तथा श्रुत्वा दैत्यानामुद्यमं तदा । न दुःखं लेभिरे तत्र शिवध्यान परायणाः

ದೈತ್ಯರ ಆ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ, ಶಿವಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅಲ್ಲಿ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 27

धैर्यं समाश्रितास्ते च रेखामात्रं तदा द्विजाः । न चेलुः परमध्यानाद्वराकाः के शिवाग्रतः

ಆಗ ಆ ದ್ವಿಜ ಋಷಿಗಳು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ರೇಖಾಮಾತ್ರದಂತೆ ನಿಶ್ಚಲರಾದರು. ಪರಮಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾದ ಆ ದೀನಾತ್ಮರು ಶಿವನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 28

एतस्मिन्नन्तरे तैस्तु व्याप्तासीन्नगरी शुभा । लोकाश्च पीडितास्तैस्तु ब्राह्मणान्समुपाययुः

ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವರಿಂದ ಆ ಶುಭ ನಗರಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಅವರ ಪೀಡನೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ಜನರು ಧರ್ಮೋಚಿತ ಉಪಾಯವೂ ಶರಣವೂ ತಿಳಿಯಲು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಶಿವಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬೇಡಿದರು.

Verse 29

लोका ऊचुः । स्वामिनः किं च कर्त्तव्यं दुष्टाश्च समुपागताः । हिंसिता बहवो लोका आगताश्च समीपतः

ಜನರು ಹೇಳಿದರು—“ಸ್ವಾಮೀ, ಈಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ದುಷ್ಟರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಜನರು ಹಿಂಸಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ತುಂಬ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.”

Verse 30

सूत उवाच । तेषामिति वचश्श्रुत्वा वेदप्रियसुताश्च ते । समूचुर्ब्राह्मणास्तान्वै विश्वस्ताश्शंकरे सदा

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವೇದಪ್ರಿಯನ ಪುತ್ರರಾದ, ಸದಾ ಶಂಕರನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವಿಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿವಚನ ಹೇಳಿದರು।

Verse 31

ब्राह्मणा ऊचुः । श्रूयतां विद्यते नैव बलं दुष्टभयावहम् । न शस्त्राणि तथा संति यच्च ते विमुखाः पुनः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳಿದರು—ಕೇಳಿರಿ, ಇಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಹ ಬಲವೇ ಇಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಅಂಥ ಶಸ್ತ್ರಗಳೂ ಇಲ್ಲ; ಮತ್ತೂ ನಿಮ್ಮ ಪಕ್ಷದವರೂ ಮತ್ತೆ ನಿಮ್ಮಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 32

सामान्यस्यापमानो नो ह्याश्रयस्य भवेदिह । पुनश्च किं समर्थस्य शिवस्येह भविष्यति

ಸಾಮಾನ್ಯನ ಅವಮಾನ ಇಲ್ಲಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತನಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಬಹುದು; ಆದರೆ ಸರ್ವಸಮರ್ಥ ಶಿವನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಏನು ಸಂಭವಿಸಲಿದೆ?

Verse 33

शिवो रक्षां करोत्वद्यासुराणां भयतः प्रभुः । नान्यथा शरणं लोके भक्तवत्सलतश्शिवात्

ಪ್ರಭು ಶಿವನು ಇಂದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅಸುರಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಿ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಿವನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಶರಣವಿಲ್ಲ।

Verse 34

सूत उवाच । इति धैर्यं समास्थाय समर्चां पार्थिवस्य च । कृत्वा ते च द्विजाः सम्यक्स्थिता ध्यानपरायणाः । दृष्टा दैत्येन तावच्च ते विप्रास्सबलेन हि

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಪಾರ್ಥಿವ-ಶಿವನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಆ ದ್ವಿಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಧ್ಯಾನನಿಷ್ಠರಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಬಂದ ದೈತ್ಯನು ಅವರನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 35

दूषणेन वचः प्रोक्तं हन्यतां वध्यतामिति । तच्छ्रुतं तैस्तदा नैव दैत्यप्रोक्तं वचो द्विजैः । वेदप्रियसुतैश्शंभोर्ध्यानमार्गपरायणैः

ದೂಷಣದಿಂದ ಅವನು—“ಇವರನ್ನು ಹೊಡೆದು, ಕೊಲ್ಲಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ವೇದಪ್ರಿಯನ ದ್ವಿಜಪುತ್ರರು—ಶಂಭುಭಕ್ತರು, ಧ್ಯಾನಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರು—ದೈತ್ಯನ ಆ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟೂ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 36

अथ यावत्स दुष्टात्मा हन्तुमैच्छद्द्विजांश्च तान् । तावच्च प्रार्थिवस्थाने गर्त्तं आसीत्सशब्दकः

ಆ ದುಷ್ಟಾತ್ಮನು ಆ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಅದೇ ವೇಳೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಭಯಂಕರ ಶಬ್ದದಿಂದ ಮೊಳಗುವ ಒಂದು ಗುಂಡಿ ಪ್ರकटವಾಯಿತು।

Verse 37

गर्तात्ततस्समुत्पन्नः शिवो विकटरूपधृक् । महाकाल इति ख्यातो दुष्टहंता सतां गतिः

ನಂತರ ಆ ಗುಂಡಿಯಿಂದ ಭಯಂಕರ ರೂಪಧಾರಿಯಾದ ಶಿವನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು; ಅವನು ‘ಮಹಾಕಾಲ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದನು—ದುಷ್ಟಹಂತ, ಸಜ್ಜನರ ಪರಮಗತಿ।

Verse 38

महाकालस्समुत्पन्नो दुष्टानां त्वादृशामहम् । खल त्वं ब्राह्मणानां हि समीपाद्दूरतो व्रज

“ನಾನು ಮಹಾಕಾಲನು; ನಿನ್ನಂತಹ ದುಷ್ಟರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಓ ಖಲನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಮೀಪದಿಂದ ದೂರ ಹೋಗು।”

Verse 39

इत्युक्त्वा हुंकृतेनैव भस्मसात्कृतवांस्तदा । दूषणं च महाकालः शंकरस्सबलं द्रुतम्

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಮಹಾಕಾಲ ಶಂಕರನು ಕೇವಲ “ಹುಂ” ಎಂಬ ಹುಂಕಾರಮಾತ್ರದಿಂದ ದೂಷಣನನ್ನೂ ಅವನ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯನ್ನೂ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಭಸ್ಮಮಾಡಿದನು।

Verse 40

कियत्सैन्यं हतं तेन किंचित्सैन्यं पलायितम् । दूषणश्च हतस्तेन शिवेनेह परात्मना

ಅವನಿಂದ ಸೇನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಹತನಾಯಿತು; ಸ್ವಲ್ಪ ಸೇನೆ ಮಾತ್ರ ಓಡಿ ಹೋಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ಆ ಶಿವನೇ ದೂಷಣನನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 41

सूर्यं दृष्ट्वा यथा याति संक्षयं सर्वशस्तमः । तथैव च शिवं दृष्ट्वा तत्सैन्यं विननाश ह

ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಕತ್ತಲೆ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ, ಶಿವನ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ಆ ಶತ್ರುಸೇನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಯಿತು।

Verse 42

देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिः पपात ह । देवास्समाययुस्सर्वे हरिब्रह्मादयस्तथा

ದೇವದುಂದುಭಿಗಳು ಮೊಳಗಿದವು, ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯಿತು. ನಂತರ ಹರಿ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಪ್ರಭುವಿನ ಮಂಗಳಮಯ ಪ್ರಕಟನೆಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು।

Verse 43

भक्त्या प्रणम्य तं देवं शंकरं लोकशंकरम् । तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैः कृतांजलिपुटा द्विजाः

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ದೇವನಾದ—ಲೋಕಮಂಗಳಕರ ಶಂಕರನಿಗೆ—ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದ ದ್ವಿಜರು ವಿವಿಧ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 44

ब्राह्मणांश्च समाश्वास्य सुप्रसन्नश्शिवस्स्वयम् । वरं ब्रूतेति चोवाच महाकालो महेश्वरः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಆಶ್ವಾಸನಗೊಳಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಶಿವನು ಸ್ವತಃ—ಮಹಾಕಾಲ ಮಹೇಶ್ವರನು—ಹೇಳಿದನು: “ವರವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ, ಹೇಳಿರಿ।”

Verse 45

तच्छ्रुत्वा ते द्विजास्सर्वे कृताञ्जलिपुटास्तदा । सुप्रणम्य शिवं भक्त्या प्रोचुस्संनतमस्तकाः

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಎಲ್ಲಾ ದ್ವಿಜ ಋಷಿಗಳು ಅಂಜಲಿ ಸೇರಿಸಿದರು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನಿಗೆ ಆಳವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು।

Verse 46

द्विजा ऊचुः । महाकाल महादेव दुष्टदण्डकर प्रभो । मुक्तिं प्रयच्छ नश्शंभो संसारांबुधितश्शिव

ದ್ವಿಜರು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಮಹಾಕಾಲ, ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ದುಷ್ಟರಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ಪ್ರಭು! ಹೇ ಶಂಭು, ನಮಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು; ಹೇ ಶಿವ, ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಸಾರಸಾಗರದಿಂದ ದಾಟಿಸು।

Verse 47

अत्रैव लोकरक्षार्थं स्थातव्यं हि त्वया शिव । स्वदर्शकान्नराञ्छम्भो तारय त्वं सदा प्रभो

ಹೇ ಶಿವ, ಲೋಕಗಳ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ನೀನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೆಲೆಸಬೇಕು. ಹೇ ಶಂಭು, ಹೇ ಪ್ರಭು—ನಿನ್ನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವ ಜನರನ್ನು ನೀನು ಸದಾ ದಾಟಿಸು (ಉದ್ಧರಿಸು)।

Verse 48

सूत उवाच । इत्युक्तस्तैश्शिवस्तत्र तस्थौ गर्ते सुशोभने । भक्तानां चैव रक्षार्थं दत्त्वा तेभ्यश्च सद्गतिम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರು ಹೀಗೆ ವಿನಂತಿಸಿದಾಗ ಭಗವಾನ್ ಶಂಭು ಅಲ್ಲಿ ಆ ಸುಂದರ ಗರ್ತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತನು. ಭಕ್ತರ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಸದ್ದ್ಗತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.

Verse 49

द्विजास्ते मुक्तिमापन्नाश्चतुर्द्दिक्षु शिवास्पदम् । क्रोशमात्रं तदा जातं लिंगरूपिण एव च

ಆ ದ್ವಿಜರು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು; ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಶಿವನ ಆಸ್ಪದವು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಆಗ ಒಂದು ಕ್ರೋಶಮಾತ್ರ ಪ್ರಮಾಣದ ಲಿಂಗರೂಪವೂ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 50

महाकालेश्वरो नाम शिवः ख्यातश्च भूतले । तं दृष्ट्वा न भवेत्स्वप्ने किंचिद्दुःखमपि द्विजाः

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನು ‘ಮಹಾಕಾಲೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಅವನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಕನಸಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಪ ದುಃಖವೂ ಉಂಟಾಗದು.

Verse 51

यंयं काममपेक्ष्यैव तल्लिंगं भजते तु यः । तंतं काममवाप्नोति लभेन्मोक्षं परत्र च

ಯಾವ ಯಾವ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಯಾರು ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಆ ಆ ಇಷ್ಟಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.

Verse 52

एतत्सर्वं समाख्यातं महाकालस्य सुव्रताः । समुद्भवश्च माहात्म्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

ಓ ಸುವ್ರತಿಗಳೇ, ಮಹಾಕಾಲನ ಉದ್ಭವವೂ ಮಹಿಮೆಯೂ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀರಿ?