Ṣaḍvidhārtha-Parijñāna: Praṇavārtha and the Sixfold Unity of Meaning (षड्विधार्थपरिज्ञानम् / प्रणवार्थपरिज्ञानम्)

Verse 1

वामदेव उवाच । भगवन्षण्मुखाशेष विज्ञानामृतवारिधे । विश्वामरेश्वरसुत प्रणतार्त्तिप्रभञ्जन

ವಾಮದೇವನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಭಗವನ್! ಹೇ ಷಣ್ಮುಖ! ಅಶೇಷ ವಿಜ್ಞಾನಾಮೃತದ ವಾರಿಧೇ! ಹೇ ವಿಶ್ವಾಮರೇಶ್ವರಸುತ! ಪ್ರಣತಜನರ ಆರ್ಥಿಯನ್ನು ಭಂಜಿಸುವವನೇ!

Verse 2

षड्विधार्त्थपरिज्ञानमिष्टदं किमुदाहृतम् । के तत्र षड्विधा अर्थाः परिज्ञानञ्च किं प्रभो

ಹೇ ಪ್ರಭೋ! ಇಷ್ಟಫಲಪ್ರದವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ‘ಷಡ್ವಿಧಾರ್ಥ-ಪರಿಜ್ಞಾನ’ವೇನು? ಅಲ್ಲಿ ಆರು ವಿಧದ ‘ಅರ್ಥ’ಗಳು ಯಾವುವು, ಮತ್ತು ‘ಪರಿಜ್ಞಾನ’ ಎಂದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಏನು?

Verse 3

प्रतिपाद्यश्च कस्तस्य परिज्ञाने च किं फलम् । एतत्सर्वं समाचक्ष्व यद्यत्पृष्टं मया गुह

ಮತ್ತೆ ಪರಮತತ್ತ್ವವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಬೇಕಾದವನು ಯಾರು? ಅವನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದರೆ ಯಾವ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ? ಓ ಗುಹಾ, ನಾನು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವಿವರಿಸು.

Verse 4

एतमर्त्थमविज्ञाय पशुशास्त्रविमोहितः । अद्याप्यहम्महासेन भ्रान्तश्च शिवमायया

ಈ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ನಾನು—ಮಹಾಸೇನ—ಪಶುಗಳ (ಬಂಧಿತ ಜೀವಗಳ) ಶಾಸ್ತ್ರೋಪದೇಶಗಳಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಶಿವಮಾಯೆಯಿಂದ ಭ್ರಾಂತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 5

अहं शिवपदद्वंद्वज्ञानामृतरसायनम् । पीत्त्वा विगतसम्मोहो भविष्यामि यथा तथा

ಶಿವನ ಪಾದದ್ವಯರೂಪವಾದ ಜ್ಞಾನಾಮೃತ ರಸಾಯನವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿ, ನಾನು ಮೋಹರಹಿತನಾಗಿ, ನಿಜವಾಗಿ ನಾನು ಹೇಗಿದ್ದೇನೋ ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಿತನಾಗುವೆನು.

Verse 6

कृपामृतार्द्रया दृष्ट्या विलोक्य सुचिरं मयि । कर्त्तव्योऽनुग्रहः श्रीमत्पादाब्जशरणागते

ಕೃಪಾಮೃತದಿಂದ ಆರ್ದ್ರವಾದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ವೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಿಮ್ಮ ಶ್ರೀಮತ್ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ಶರಣಾದ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡಿರಿ.

Verse 7

इति श्रुत्वा मुनीन्द्रोक्तं ज्ञानशक्तिधरो विभुः । प्राहान्यदर्शनमहासंत्रासजनकं वचः

ಮುನೀಂದ್ರನು ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಭುವು ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ವಚನವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು; ಅದು ಕಾಣದ ಅನಿಷ್ಟ ಫಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ ಮಹಾಭೀತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಿತ್ತು.

Verse 8

सुब्रह्मण्य उवाच । श्रूयताम्मुनिशार्दूल त्वया यत्पृष्टमादरात् । समष्टिव्यष्टिभावेन परिज्ञानम्महेशितुः

ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲಾ! ನೀ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳಿದುದನ್ನು ಕೇಳು. ಸಮಷ್ಟಿ-ವ್ಯಷ್ಟಿ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನ ಯಥಾರ್ಥ ಪರಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 9

प्रणवार्त्थपरिज्ञानरूपं तद्विस्तरादहम् । वदामि षड्विधार्थैक्य परिज्ञानेन सुव्रत

ಓ ಸುವ್ರತ! ಪ್ರಣವ (ಓಂ)ದ ಯಥಾರ್ಥಾರ್ಥ ಪರಿಜ್ಞಾನರೂಪವಾದ ಆ ಅನುಭವವನ್ನು ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅದರ ಷಡ್ವಿಧ ಅರ್ಥಗಳ ಏಕ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ಆ ಜ್ಞಾನ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 10

प्रथमो मंत्ररूपः स्याद्द्वितीयो मंत्रभावितः । देवतार्त्थस्तृतीयोऽर्थः प्रपञ्चार्थस्ततः परम्

ಮೊದಲ ಅರ್ಥ ಮಂತ್ರಸ್ವರೂಪ; ಎರಡನೆಯದು ಮಂತ್ರದಿಂದ ಭಾವಿತ (ಶಕ್ತಿಸಂಚಿತ)ವಾದುದು. ಮೂರನೆಯ ಅರ್ಥ ದೇವತಾರ್ಥ—ಅಂದರೆ ಭಗವಂತನ ಸೂಚನೆ; ಇವುಗಳ ಪಾರವಾಗಿ ಪರಮಾರ್ಥವು ಪ್ರಪಂಚತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 11

चतुर्थः पञ्चमार्थस्स्याद्गुरुरूपप्रदर्शकः । षष्ठश्शिष्यात्मरूपोऽर्थः षड्विधार्थाः प्रकीर्त्तिताः

ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಅರ್ಥಗಳು ಗುರುವಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವವು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಆರನೆಯ ಅರ್ಥವು ಶಿಷ್ಯನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವೇ. ಹೀಗೆ ಷಡ್ವಿಧ ಅರ್ಥಗಳು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿವೆ।

Verse 12

तत्र मन्त्रस्वरूपन्ते वदामि मुनिसत्तम । येन विज्ञातमात्रेण महाज्ञानी भवेन्नरः

ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಮಂತ್ರದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ತಿಳಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 13

आद्यस्स्वरः पंचमश्च पञ्चमान्तस्ततः परः । बिन्दुनादौ च पञ्चार्णाः प्रोक्ता वेदैर्न चान्यथा

ಆದ್ಯ ಸ್ವರ, ಐದನೇ ಸ್ವರ, ಮತ್ತು ಐದನೇಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವದು—ಅದರ ಪಾರ; ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಂದು ಮತ್ತು ನಾದ—ಇವೆಯೇ ವೇದಗಳು ಹೇಳಿದ ಪಂಚಾಕ್ಷರಗಳು, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಲ್ಲ।

Verse 14

एतत्समष्टिरूपो हि वेदादिस्समुदाहृतः । नादस्सर्व्वसमष्टिः स्याद्बिंद्वाढ्यं यच्चतुष्टयम्

ಇದು ವೇದಾದಿಗಳ ಸಮಷ್ಟಿರೂಪವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾದವು ಎಲ್ಲ ಸಮಷ್ಟಿಗಳ ಸಮಷ್ಟಿಯೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಬಿಂದುಸಹಿತವಾದ ಆ ಚತುಷ್ಟಯವೇ ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ.

Verse 15

व्यष्टिरूपेण संसिद्धं प्रणवे शिववाचके । यंत्ररूपं शृणु प्राज्ञ शिवलिंगं तदेव हि

ಓ ಪ್ರಾಜ್ಞ, ಕೇಳು—ಶಿವವಾಚಕ ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ ವ್ಯಷ್ಟಿ (ವ್ಯಕ್ತ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಅದೇ ಪ್ರಣವ ಯಂತ್ರರೂಪವಾಗಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಶಿವಲಿಂಗವೇ ಆಗಿದೆ.

Verse 16

सर्व्वाधस्ताल्लिखेत्पीठं तदूर्ध्वम्प्रथमं स्वरम् । उवर्णं च तदूर्द्ध्वं स्थम्पवर्गान्तं तदूर्ध्वगम्

ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗೆ ಪೀಠವನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕು. ಅದರ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಸ್ವರವನ್ನು; ಅದರ ಮೇಲೆ ‘ಉ’ ವರ್ಣವನ್ನು; ಅದರ ಮೇಲೆ ‘ಸ್ಥ’ ಅನ್ನು; ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ‘ಪ’ ವರ್ಗದಿಂದ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ—ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 17

तन्मस्तकस्थं बिंदुं च तदूर्द्ध्वं नादमालिखेत् । यंत्रे संपूर्णतां याति सर्वकामः प्रसिध्यति

ಅದರ ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಂದುವನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕು; ಅದರ ಮೇಲೆ ನಾದವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಯಂತ್ರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 18

एतं यंत्रं समालिख्य प्रणवे नव वेष्टयेत् । तदुत्थेनैव नादेन विद्यन्नादावसानकम्

ಈ ಯಂತ್ರವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬರೆಯಿಸಿ, ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ದಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಬಾರಿ ಆವರಿಸಬೇಕು. ಅದೇ ಪ್ರಣವದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ನಾದದಿಂದ ಸಾಧಕನು ನಾದಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಅಂತಿಮ ಲಯಾಂತವರೆಗೆ ಅರಿಯಬೇಕು.

Verse 19

देवतार्त्थम्प्रवक्ष्यामि गूढं सर्व्वत्र यन्मुने । तव स्नेहाद्वामदेव यथा शंकरभाषितम्

ಓ ಮುನೇ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿರುವ ದೇವತಾರ್ಥವನ್ನು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದಂತೆ. ಓ ವಾಮದೇವ, ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 20

सद्योजातम्प्रपद्यामीत्युपक्रम्य सदाशिवोम् । इति प्राह श्रुतिस्तारं ब्रह्मपंचकवाचकम्

‘ಸದ್ಯೋಜಾತಂ ಪ್ರಪದ್ಯಾಮಿ’ ಎಂದು ಆರಂಭಿಸಿ ‘ಓಂ ಸದಾಶಿವ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಶ್ರುತಿಯು ತಾರಸ್ವರೂಪವಾದ ಆ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿತು—ಅದು ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 21

विज्ञेया ब्रह्मरूपिण्यस्सूक्ष्माः पंचैव देवताः । एता एव शिवस्यापि मूर्तित्वे नोपबृंहिताः

ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೇವತೆಗಳು ಐದೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇವೆಯೇ ಶಿವನ ಮೂರ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ‘ವೃದ್ಧಿ’ ಅಥವಾ ಮಿತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 22

शिवस्य वाचको मन्त्रश्शिवमूर्त्तेश्च वाचकः । मूर्त्तिमूर्तिमतोर्भेदो नात्यन्तं विद्यते यतः

ಮಂತ್ರವು ಶಿವನ ವಾಚಕ; ಶಿವಮೂರ್ತಿಯನ್ನೂ ವಾಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂರ್ತಿ–ಅಮೂರ್ತಿ ಭೇದವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಮವಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮಂತ್ರವು ಎರಡನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 23

ईशानमुकुटोपेत इत्यारभ्य पुरोदितः । शिवस्य विग्रहः पञ्चवक्त्राणि शृणु सांप्रतम्

“ಈಶಾನಮುಕುಟೋಪೇತ” ಎಂಬುದರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಶಿವನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹಿಂದೆಲೇ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳು—ಶಿವನ ಪಂಚವಕ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 24

पंचमादि समारभ्य सद्योजाताद्यनुक्रमात् । उर्द्ध्वांतमीशानांतं च मुखपंचकमीरितम्

ಐದನೆಯದರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಸದ್ಯೋಜಾತಾದಿ ಕ್ರಮಾನುಸಾರವಾಗಿ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈಶಾನವರೆಗೆ—ಹೀಗೆ ಶಿವನ ಪಂಚಮುಖಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 25

ईशानस्यैव देवस्य चतुर्व्यूहपदे स्थितम् । पुरुषाद्यं च सद्यांतं ब्रह्मरूपं चतुष्टयम्

ದೇವನಾದ ಈಶಾನನ ಚತುರ್ವ್ಯೂಹಪದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪ ಚತುಷ್ಟಯವು—ಪುರುಷದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸದ್ಯವರೆಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 26

पंच ब्रह्मसमष्टिस्स्यादीशानं ब्रह्म विश्रुतम् । पुरुषाद्यं तु तद्व्यष्टिस्सद्योजातान्तिकं मुने

ಪಂಚ ಬ್ರಹ್ಮಗಳ ಸಮಷ್ಟಿ-ತತ್ತ್ವವು ‘ಈಶಾನ-ಬ್ರಹ್ಮ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ವ್ಯಷ್ಟಿ-ಪ್ರಕಟಣೆ ಪುರುಷದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸದ್ಯೋಜಾತಾಂತವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ, ಹೇ ಮುನೇ।

Verse 27

अनुग्रहमयं चक्रमिदं पंचार्त्थकारणम् । परब्रह्मात्मकं सूक्ष्मं निर्विकारमनामयम्

ಈ ಚಕ್ರವು ಅನುಗ್ರಹಮಯ; ಇದು ಪಂಚಾರ್ಥಗಳ ಕಾರಣ. ಇದು ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ನಿರ್ವಿಕಾರ, ನಿರಾಮಯ.

Verse 28

अनुग्रहोऽपि द्विविधस्तिरोभावादिगोचरः । प्रभुश्चान्यस्तु जीवानां परावरविमुक्तिदः

ಅನುಗ್ರಹವೂ ದ್ವಿವಿಧ—ಒಂದು ತಿರೋಭಾವಾದಿ ದೈವಕೃತ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಗೋಚರ. ಪ್ರಭು ಜೀವಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನನು; ಪರ-ಅಪರ ಎರಡೂ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿ ನೀಡುವವನು.

Verse 29

एतत्सदाशिवस्यैव कृत्यद्वयमुदाहृतम् । अनुग्रहेऽपि सृष्ट्यादिकृत्यानां पंचकं विभोः

ಇದು ಸದಾಶಿವನದೇ ದ್ವಿವಿಧ ಕೃತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ತನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಭು ಸೃಷ್ಟ್ಯಾದಿ ಪಂಚಕೃತ್ಯಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 30

मुने तत्रापि सद्याद्या देवताः परिकीर्त्तिताः । परब्रह्मस्वरूपास्ताः पंच कल्याणदास्सदा

ಹೇ ಮುನೇ, ಅಲ್ಲಿ ಸಹ ಸದ್ಯಾದಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆ ಐವರು ಸದಾ ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪರು, ನಿತ್ಯ ಕಲ್ಯಾಣದಾತರು।

Verse 31

अनुग्रहमयं चक्रं शांत्यतीतकलामयम् । सदाशिवाधिष्ठितं च परमं पदमुच्यते

ಅನುಗ್ರಹಮಯ ಚಕ್ರವು ಶಾಂತಿಯನ್ನೂ ಮೀರುವ ಕಲಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸದಾಶಿವನೇ ಅಧಿಷ್ಠಿತನಾಗಿರುವುದೇ ಪರಮ ಪದವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 32

एतदेव पदं प्राप्यं यतीनां भवितात्मनाम् । सदाशिवोपासकानां प्रणवासक्तचेतसाम्

ಇದೇ ಪದವು ಶುದ್ಧಾತ್ಮ ಯತಿಗಳಿಗೆ ಪಡೆಯಬೇಕಾದದ್ದು—ಸದಾಶಿವೋಪಾಸಕರಿಗೆ, ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಆಸಕ್ತವಾಗಿರುವವರಿಗೆ।

Verse 33

एतदेव पदं प्राप्य तेन साकं मुनीश्वराः । भुक्त्वा सुविपुलान्भोगान्देवेन ब्रह्मरूपिणा

ಅದೇ ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆದು ಮುನೀಶ್ವರರು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಏಕತ್ವದಿಂದಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮರೂಪಿಯಾದ ದೇವನು ದತ್ತಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲ ದಿವ್ಯಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಹರ್ಷಿಸಿದರು।

Verse 34

महाप्रलयसंभूतौ शिवसाम्यं भजंति हि । न पतंति पुनः क्वापि संसाराब्धौ जनाश्च ते

ಮಹಾಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಜನರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಿವಸಾಮ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಮತ್ತೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಸಾರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 35

ते ब्रह्मलोक इति च श्रुतिराह सनातनी । ऐश्वर्य्यं तु शिवस्यापि समष्टिरिदमेव हि

ಸನಾತನ ಶ್ರುತಿ ಆ ಲೋಕವನ್ನು “ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಈ ಸಮಷ್ಟಿರೂಪ ಸಮಗ್ರತೆಯೂ ಶಿವನ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಪ್ರಕಟನೆವೇ ಆಗಿದೆ.

Verse 36

सर्वैश्वर्येण सम्पन्न इत्याहाथर्व्वणी शिखा । सर्वैश्वर्य्यप्रदातृत्वमस्यैव प्रवदन्ति हि

ಅಥರ್ವಣೀ ಶಿಖಾ ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ—“ಅವನು ಸರ್ವೈಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಸಂಪನ್ನನು.” ನಿಜಕ್ಕೂ, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಅಧಿಪತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಾನಿಸುವವನು ಅವನೇ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 37

चमकस्य पदान्नान्य दधिकं विद्यते पदम् । ब्रह्मपंचकविस्तारप्रपंचः खलु दृश्यते

ಚಮಕ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ‘ಪದಂ’ಗಿಂತ ಮಹತ್ತರವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಪದವಿಲ್ಲ. ನಿಜಕ್ಕೂ, ಇದರೊಳಗೇ ಬ್ರಹ್ಮ-ಪಂಚಕದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಸ್ತಾರ-ಪ್ರಪಂಚವು ಕಾಣುತ್ತದೆ।

Verse 38

ब्रह्मभ्य एवं संजाता निवृत्त्याद्याः कला मताः । सूक्ष्मभूतस्वरूपिण्यः कारणत्वेन विश्रुताः

ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಮೊದಲಾದ ಕಲೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಸ್ವರೂಪವಾದ ತನ್ಮಾತ್ರ ತತ್ತ್ವಗಳಾಗಿ, ಕಾರಣರೂಪ ಆಧಾರಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ।

Verse 39

स्थूलरूपस्वरूपस्य प्रपंचस्यास्य सुव्रत । पंचधावस्थितं यत्तद्ब्रह्मपंचकमिष्यते

ಹೇ ಸುವ್ರತ, ಈ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಪ್ರಪಂಚ—ಸ್ಥೂಲರೂಪ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವসহ—ಐದು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ‘ಬ್ರಹ್ಮ-ಪಂಚಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 40

पुरुषः श्रोत्रवाण्यौ च शब्दकाशौ च पंचकम् । व्याप्तमीशानरूपेण ब्रह्मणा मुनिसत्तम

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪುರುಷ, ಶ್ರೋತ್ರ, ವಾಣಿ, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಆಕಾಶ ಎಂಬ ಪಂಚಕವು ಈಶಾನರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ।

Verse 41

प्रकृतिस्त्वक्च पाणिश्च स्पर्शो वायुश्च पंचकम् । व्याप्तं पुरुषरूपेण ब्रह्मणैव मुनीश्वर

ಓ ಮುನೀಶ್ವರ, ಪ್ರಕೃತಿ, ತ್ವಚೆ, ಪಾಣಿ, ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ವಾಯು ಎಂಬ ಪಂಚಕವು ಪುರುಷರೂಪದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದಲೇ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ।

Verse 42

अहंकारस्तथा चक्षुः पादो रूपं च पावकः । अघोरव्रह्मणा व्याप्तमेतत्पंचकमंचितम्

ಅಹಂಕಾರ, ಚಕ್ಷು, ಪಾದ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಪಾವಕ—ಈ ದೀಪ್ತಿಮಾನ್ ಪಂಚಕವು ಅಘೋರ-ಬ್ರಹ್ಮ (ಶಿವನ ಶುಭ, ಅಭಯ ಪರತತ್ತ್ವ)ದಿಂದ ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ।

Verse 43

बुद्धिश्च रसना पायू रस आपश्च पंचकम् । ब्रह्मणा वामदेवेन व्याप्तं भवति नित्यशः

ಬುದ್ಧಿ, ನಾಲಿಗೆ, ಪಾಯು, ರಸ (ರುಚಿ) ಮತ್ತು ಆಪಃ (ಜಲತತ್ತ್ವ)—ಈ ಪಂಚಕವು ವಾಮದೇವ-ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ನಿತ್ಯವೂ ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 44

मनो नासा तथोपस्थो गन्धो भूमिश्च पंचकम् । सद्येन ब्रह्मणा व्याप्तं पंचब्रह्ममयं जगत्

ಮನಸ್ಸು, ಮೂಗು, ಉಪಸ್ಥ, ಗಂಧ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ—ಈ ಪಂಚಕವು ಸದ್ಯೋಜಾತ-ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಜಗತ್ತು ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮಮಯವಾಗಿದೆ।

Verse 45

यंत्ररूपेणोपदिष्टः प्रणवश्शिववाचकः । समष्टिः पंचवर्णानां बिंद्वाद्यं यच्चतुष्टयम्

ಶಿವವಾಚಕವಾದ ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಯಂತ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಪದಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಅದು ಪಂಚವರ್ಣಗಳ ಸಮಷ್ಟಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಚತುಷ್ಟಯವೂ ಆಗಿದೆ।

Verse 46

शिवोपदिष्टमार्गेण यंत्ररूपं विभावयेत् । प्रणवम्परमं मन्त्राधिराजं शिवरूपिणम्

ಶಿವನು ಉಪದಿಷ್ಟ ಮಾಡಿದ ಮಾರ್ಗದಂತೆ ಯಂತ್ರರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಶಿವರೂಪಿಯಾದ, ಮಂತ್ರಾಧಿರಾಜನಾದ ಪರಮ ಪ್ರಣವ (ಓಂ)ನನ್ನೂ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು।