Rig Veda 8.61.9: Mandala 8, Sukta 61, Mantra 9

Sukta 8.61

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

अविप्रो वा यदविधद्विप्रो वेन्द्र ते वचः । स प्र ममन्दत्त्वाया शतक्रतो प्राचामन्यो अहंसन ॥

Transliteration

aviprò vā́ yád ávidhad víprō vā índra té vácaḥ | sá prá mamandat tvāyā́ śatakrato prācāmányo áhaṃsan ||

Translation

ಅವಿಪ್ರ (ಅಪ್ರಬುದ್ಧ)ನೊಬ್ಬನು ಇದನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರೂ, ಅಥವಾ ವಿಪ್ರ (ಋಷಿ)ಯೇ ರಚಿಸಿದ್ದರೂ—ಓ ಇಂದ್ರ—ನಿನ್ನ ಈ ವಚನ; ಅದು ನಿನ್ನತ್ತ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿಕೊಂಡವನನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸಿ ಬಲಪಡಿಸಿತು, ಓ ಶತಕ್ರತು, ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ‘ಅಹಂ’ಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಜಯಿಯಾಗುವಂತೆ (ದೃಢ ಆತ್ಮಸ್ಥಿತಿ) ಮಾಡಿತು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अविप्रः: non-poet / not (yet) a seer
• अविप्रः: कर्तृ (विप्रः/कवि-स्वरूपः कर्ता)
• Type: Adjective/Noun
• Root: अ- + विप्र (प्रातिपदिक)

• वा: or / indeed
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• यत्: when/that which
• यत्: —
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अविधत्: he arranged / he set forth / he performed
• अविधत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (धा धारणे/विधाने) with preverb अव-

• विप्रः: the inspired poet / seer
• विप्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• व: and / indeed
• व: —
• Type: Indeclinable
• Root: व (निपात; enclitic)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वचः: speech / utterance / hymn
• वचः: कर्म (उक्तं/रचितं वचनम्)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्र: forth / forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• ममन्दत्: he rejoiced / became exhilarated
• ममन्दत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मन्द् (मन्दे/मदने ‘to rejoice, be exhilarated’)

• त्वाय: for you
• त्वाय: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शतक्रतो: O hundred-powered (Indra)
• शतक्रतो: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: शत-क्रतु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)

• प्राचामन्यः: having sipped beforehand / after sipping (ritually)
• प्राचामन्यः: कर्तृ (सः … प्राचामन्यः)
• Type: Adjective (kṛdanta-based)
• Root: प्र + आ + √चम्/चम (आचमने ‘to sip’) → प्राचामन्य (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)

• अहंसन: they struck / they slew
• अहंसन: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √हन् (हन हिंसायाम्) with preverb अहम्-? (वैदिक रूप: ‘अहंसन्’ = ‘they slew’/‘they struck’)