Rig Veda 8.21.14 — Mandala 8, Sukta 21, Mantra 14

Sukta 8.21

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

नकी रेवन्तं सख्याय विन्दसे पीयन्ति ते सुराश्वः । यदा कृणोषि नदनुं समूहस्यादित्पितेव हूयसे ॥

Transliteration

nákī revántaṃ sakhyā́ya vindase pī́yanti te surā́śvaḥ | yadā́ kṛṇóṣi nadanúṃ samū́hasy ā́dit pitā́iva hūyase ||

Translation

ಸಖ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೀಮಂತ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ಯಾರೂ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಅಶ್ವಗಳಿರುವ ಶಕ್ತಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಪಾನಮಾಡುತ್ತವೆ. ನೀನು ಗರ್ಜಿಸುವ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಆಗ ನಿನ್ನನ್ನು ತಂದೆಯಂತೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ—ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಆಶ್ರಯ ನೀಡುವ ಏಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತೀ.

Word by Word

• नकिḥ: no one, none
• नकिḥ: —
• Type: Indeclinable
• Root: नकि (नकिः-प्रातिपदिक, नकारादि निपात) / PIE *ne-kʷi? (न- + किः)

• रेवन्तम्: the wealthy/prosperous one
• रेवन्तम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: रेवन्त (प्रातिपदिक; ‘धन/समृद्धि-युक्त’)

• सख्याय: for friendship, for companionship
• सख्याय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: सख्य (प्रातिपदिक; सखि-भाव)

• विन्दसे: you find/obtain
• विन्दसे: —
• Type: Verb
• Root: √विद् (विन्दति ‘प्राप्नोति/लभते’)

• पीयन्ति: they drink
• पीयन्ति: —
• Type: Verb
• Root: √पा (पिबति) / √पा (पीयते ‘पेयते’)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुराश्वाः: the Surāśvas (a clan/men named Surāśva)
• सुराश्वाः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: सुराश्व (प्रातिपदिक; ‘सुरा- (उत्तम/वीर) + अश्व’)

• यदा: when
• यदा: —
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (निपात)

• कृणोषि: you make, you do
• कृणोषि: —
• Type: Verb
• Root: √कृ (कृणोति ‘करोति’)

• नदनुम्: joy, revelry
• नदनुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नदनु (प्रातिपदिक; ‘आनन्द/हर्ष’ अथवा ‘क्रीडा/उत्सव’)

• समूहसि: you gather together, you bring together
• समूहसि: —
• Type: Verb
• Root: √ऊह्/√वह् (सम्-उह्/सम्-वह् ‘समवहति/समाहारयति’; वैदिक रूप ‘समूहसि’)

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात; एव/खलु-बलार्थ)

• पितेव: like a father
• पितेव: कर्ता (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: पितृ (प्रातिपदिक) + इव (उपमा-अव्यय)

• हूयसे: you are invoked/called
• हूयसे: —
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वयति/हूयते ‘आह्वीयते’)