
Sukta 7.4
Vasiṣṭha
Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)
ಈ ವಸಿಷ್ಠ ಋಷಿಯ ಸ್ತೋತ್ರವು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಒಳಗಿನ ಹಾಗೂ ಹೊರಗಿನ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ, ಯಜಮಾನರು ಅವನಿಗೆ ಹವ್ಯವನ್ನೂ ಶುದ್ಧವಾದ ಸಂಕಲ್ಪ/ಬುದ್ಧಿ (ಮತಿ) ಯನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಮಾನವ ಎಲ್ಲ ಜನ್ಮಗಳೊಳಗೂ ಸಂಚರಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಬಲ ಮತ್ತು ಯಥಾರ್ಥ ಅರಿವಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದವರಿಗೆ ಅವನು ಅಮೃತತ್ವ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ವೀರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಾಯಕನಿಗೂ ಸ್ತುತಿಸುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಲ್ಯಾಣ (ಸ್ವಸ್ತಿ) ಮತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
Mantra 1
प्र वः शुक्राय भानवे भरध्वं हव्यं मतिं चाग्नये सुपूतम् । यो दैव्यानि मानुषा जनूंष्यन्तर्विश्वानि विद्मना जिगाति ॥
ನಿಮಗಾಗಿ—ಶುಕ್ರವಾದ ಪ್ರಕಾಶದ ಭಾನುವಾದ—ಅಗ್ನಿಗೆ, ಸುಪೂತ ಹವ್ಯವನ್ನೂ ಪ್ರಕಾಶಿತ ಮತಿಯನ್ನೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಂದು ಅರ್ಪಿಸಿರಿ. ಅವನು ತನ್ನ ವಿದ್ಮನಾ—ಜ್ಞಾನದಿಂದ—ಅಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು, ದೈವ್ಯವೂ ಮಾನುಷವೂ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
Mantra 2
स गृत्सो अग्निस्तरुणश्चिदस्तु यतो यविष्ठो अजनिष्ट मातुः । सं यो वना युवते शुचिदन्भूरि चिदन्ना समिदत्ति सद्यः ॥
ಆ ಗೃತ್ಸ (ತೀಕ್ಷ್ಣ) ಅಗ್ನಿ ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ತರುಣ—ಯೌವನಶಕ್ತಿ—ಯಾಗಿರಲಿ; ತಾಯಿಯಿಂದ ಯವಿಷ್ಠ—ಅತಿನವೀನ/ಅತಿಕಿರಿಯ—ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು. ಅವನು ಶುಚಿ—ಪವಿತ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ—ವನಗಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಸದ್ಯಃ—ತಕ್ಷಣವೇ—ಬಹಳ ಅನ್ನವನ್ನೂ ದಹಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮೊಳಗೂ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನು ಗ್ರಹಿಸಲಿ.
Mantra 3
अस्य देवस्य संसद्यनीके यं मर्तासः श्येतं जगृभ्रे । नि यो गृभं पौरुषेयीमुवोच दुरोकमग्निरायवे शुशोच ॥
ಈ ದೇವನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಅವನ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಮುಖದ ಎದುರು, ಮನುಷ್ಯರು ಶ್ವೇತ-ಪ್ರಕಾಶಮಾನನನ್ನು ಹಿಡಿದರು. ಗೃಹವನ್ನು (ದುರೋಕ) ದುರ್ವಾಸವಾಗಿಸುವ ಮಾನವೀಯ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ ಹೇಳಿದವನು; ಅಂಥ ಅಗ್ನಿ ಯಾಚಕನಿಗಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದನು, ಅಜ್ಞಾನದ ಕಿರಿದಾದ ನಿವಾಸವನ್ನು ದಹಿಸಿ ದೂರಮಾಡಿದನು.
Mantra 4
अयं कविरकविषु प्रचेता मर्तेष्वग्निरमृतो नि धायि । स मा नो अत्र जुहुरः सहस्वः सदा त्वे सुमनसः स्याम ॥
ಈ ಅಗ್ನಿ ಅಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕವಿ, ಪ್ರಚೇತಾ—ಜಾಗೃತ ಚೇತನ; ಮನುಷ್ಯರೊಳಗೆ ಅಮೃತನು ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹೇ ಸಹಸ್ವಾನ್ ಶುದ್ಧಿಕರ್ತಾ, ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ವಕ್ರತೆಯನ್ನು ದಹಿಸಿ ದೂರಮಾಡು; ಸದಾ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನಾವು ಸುಮನಸ—ಶುಭ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಮನಸ್ಸಿನವರು—ಆಗುವಂತೆ.
Mantra 5
आ यो योनिं देवकृतं ससाद क्रत्वा ह्यग्निरमृताँ अतारीत् । तमोषधीश्च वनिनश्च गर्भं भूमिश्च विश्वधायसं बिभर्ति ॥
ಯಾವನು ದೇವಕೃತ ಯೋನಿಗೆ—ದೇವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗರ್ಭಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ—ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದನೋ, ಆ ಅಗ್ನಿ ಕ್ರತ್ವಾ, ಚೇತನಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಅಮೃತರನ್ನೂ ಮೀರಿ ದಾಟಿದನು. ಅವನನ್ನು ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ವನಗಳು ಗರ್ಭವಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತವೆ; ಭೂಮಿಯೂ ಅವನನ್ನು ವಿಶ್ವಧಾಯಸ—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಧಾರಿಸುವವನು—ಎಂದು, ತನ್ನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಭವನದ ಗುಪ್ತ ಬೀಜವಾಗಿ ಹೊರುತ್ತದೆ.
Mantra 6
ईशे ह्यग्निरमृतस्य भूरेरीशे रायः सुवीर्यस्य दातोः । मा त्वा वयं सहसावन्नवीरा माप्सवः परि षदाम मादुवः ॥
ಅಗ್ನಿಯೇ ಅಮೃತದ ಅಪಾರ ಭಂಡಾರದ ಅಧಿಪತಿ; ಧನದ ಹಾಗೂ ಸುವೀರ್ಯ (ವೀರಬಲ-ಸಮೃದ್ಧಿ) ದಾತನ ಮೇಲೆಯೂ ಅವನ ಅಧಿಪತ್ಯ. ಹೇ ಸಹಸಾವನ್ (ಶಕ್ತಿಮಾನ್) ಪ್ರಭುವೇ, ಒಳಗಿನ ವೀರತೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಾವು ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರದಿರಲಿ; ನಿರ್ಬಲರಾಗಿಯೂ ಭ್ರಮಿತರಾಗಿಯೂ ನಿನ್ನ ಸುತ್ತ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳದಿರಲಿ.
Mantra 7
परिषद्यं ह्यरणस्य रेक्णो नित्यस्य रायः पतयः स्याम । न शेषो अग्ने अन्यजातमस्त्यचेतानस्य मा पथो वि दुक्षः ॥
ಯೋಗ್ಯ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಗಳಿಸಬೇಕಾದ ಆ ನಿಧಿಗಾಗಿ, ಶಾಶ್ವತ ರಾಯ (ಸಂಪತ್ತು)ಗಾಗಿ, ನಾವು ಅದರ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗೋಣ. ಹೇ ಅಗ್ನೇ, ಅನ್ಯಜಾತ (ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ) ಎಂಬ ಉಳಿವು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಅಚೇತನ (ಅಜಾಗೃತ)ರ ಮಾರ್ಗವು ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಚದುರದಿರಲಿ—ಜಾಗೃತಿಯ ಸರಿಯಾದ ಪಥದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸು.
Mantra 8
नहि ग्रभायारणः सुशेवोऽन्योदर्यो मनसा मन्तवा उ । अधा चिदोकः पुनरित्स एत्या नो वाज्यभीषाळेतु नव्यः ॥
ಅರಣಿ (ಅಗ್ನಿ-ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ರಹಸ್ಯ) ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಸುಶೇವ (ಕೃಪಾಳು), ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಜವಾದ ಮನನದಿಂದಲೇ—ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಉದರ-ಲಾಲಸೆಯಿಂದಲ್ಲ. ಮನೆ (ಓಕಃ) ಕಳೆದುಹೋದರೂ ಅದು ಮತ್ತೆ ಅದೇ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ; ವಿಜಯೀ ವಾಜ (ಬಲ-ಪ್ರೇರಣೆ) ಜೊತೆಗೆ, ಹೊಸ ಪ್ರೇರಕನು ಜಯಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬರಲಿ.
Mantra 9
त्वमग्ने वनुष्यतो नि पाहि त्वमु नः सहसावन्नवद्यात् । सं त्वा ध्वस्मन्वदभ्येतु पाथः सं रयिः स्पृहयाय्यः सहस्री ॥
ಅಗ್ನೇ, ಸೇವೆಗೆ ಯತ್ನಿಸುವವನನ್ನು ನೀನು ಕಾಪಾಡು; ಸಹಸಾವನ್ (ಮಹಾಬಲವಂತನೇ), ನಮ್ಮನ್ನು ಅವದ್ಯ (ದೋಷ)ದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು. ಧ್ವಸ್ಮನ್ವತ್ (ದೃಢ ತೇಜಸ್ಸಿನ) ಪಥವು ನಿನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸೇರಲಿ; ನಿನ್ನ ಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಗಣಿ, ಸ್ಪೃಹಣೀಯ ರಯಿ (ಸಂಪತ್ತು) ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಲಿ.
Mantra 10
एता नो अग्ने सौभगा दिदीह्यपि क्रतुं सुचेतसं वतेम । विश्वा स्तोतृभ्यो गृणते च सन्तु यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ಅಗ್ನೇ, ಈ ಸೌಭಾಗ್ಯಗಳು ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಿ; ಸುಚೇತಸ (ಸುಬೋಧ)ವಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕ್ರತು (ಸಚೇತನ ಸಂಕಲ್ಪ/ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ)ವನ್ನು ನಾವು ಆರಿಸಿ ಅನುಸರಿಸೋಣ. ಸ್ತೋತೃ ಮತ್ತು ಗೃಣತ (ಗಾಯಕ) ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸರ್ವ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳು ಇರಲಿ; ಮತ್ತು ಹೇ ದೇವಶಕ್ತಿಗಳೇ, ಸ್ವಸ್ತಿಭಿಃ (ಕಲ್ಯಾಣಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ) ಸದಾ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಿರಿ.
A direct call to bring forward a well-purified offering and illumined thought to the bright Agni (RV 7.4.1).
Agni is portrayed as the inner knower who traverses all births and as the lord of immortality and prosperity; the hymn stresses approaching him with strength and competence, not weakness or confusion (cf. RV 7.4.6).
The prayer turns inward: may we choose and follow a luminous, well-understanding will (kratu) so Agni’s felicities truly ‘shine’ for us (RV 7.4.10).
A universal benediction: blessings for the praiser and singer, and continual protection through states of well-being (svasti).
प्र वः शुक्राय भानवे भरध्वं हव्यं मतिं चाग्नये सुपूतम् । यो दैव्यानि मानुषा जनूंष्यन्तर्विश्वानि विद्मना जिगाति ॥ईशे ह्यग्निरमृतस्य भूरेरीशे रायः सुवीर्यस्य दातोः । मा त्वा वयं सहसावन्नवीरा माप्सवः परि षदाम मादुवः ॥yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ
It teaches that Agni should be approached with both an outer offering and an inner, purified intention. Agni then grants clarity, strength, prosperity, and protection.
It presents Agni as an inner knower present across all states of existence—linking divine powers and human life from within, and guiding transformation through knowledge.
It means a will or resolve (kratu) that is clear in understanding (sucetas). The hymn asks that we choose and follow this luminous, discerning intention.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.