Rig Veda 6.72.5: Mandala 6, Sukta 72, Mantra 5

Sukta 6.72

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)

Devata: Indra and Soma

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रासोमा युवमङ्ग तरुत्रमपत्यसाचं श्रुत्यं रराथे । युवं शुष्मं नर्यं चर्षणिभ्यः सं विव्यथुः पृतनाषाहमुग्रा ॥

Transliteration

indrā́somā yuvám aṅgá tarútram apatya-sā́caṃ śrútyaṃ rarāthe | yuváṃ śúṣmaṃ náryaṃ carṣaṇí-bhyaḥ sáṃ vivyathuḥ pṛtanā-sā́ham ugrā́ ||

Translation

ಹೇ ಇಂದ್ರ–ಸೋಮಾ, ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ನಿಜವಾಗಿ ರಕ್ಷಕ ಬಲವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದಿರಿ—ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಜಯಿಸುವ, ಶ್ರವಣಾರ್ಹ (ಕೀರ್ತಿಯ) ಸಹಾಯಕ. ಜನಗಳಿಗಾಗಿ ನೀವು ನರವೀರ್ಯ ಶೌರ್ಯವನ್ನು, ಯುದ್ಧಜಯಕರ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು—ಹೇ ಉಗ್ರರೇ—ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದಿರಿ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रासोमा: O Indra and Soma
• इन्द्रासोमा: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + सोम (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास) → इन्द्रासोम

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अङ्ग: indeed / pray
• अङ्ग: —
• Type: Indeclinable
• Root: अङ्ग (निपात)

• तरुत्रम्: the rescuing/protecting (aid)
• तरुत्रम्: कर्म (रराथे इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: तरुत्र (प्रातिपदिक; ‘रक्षक/उद्धारक’)

• अपत्यसाचम्: winning offspring / granting progeny
• अपत्यसाचम्: कर्म (रराथे इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: अपत्यसाच (प्रातिपदिक; ‘सन्तान/अपत्य-प्राप्ति कराने वाला’)

• श्रुत्यम्: renowned / worthy of hearing
• श्रुत्यम्: कर्म (रराथे इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: श्रुत्य (प्रातिपदिक; ‘श्रवणीय/प्रसिद्ध’)

• रराथे: you two have bestowed / granted
• रराथे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रा (रा/राति ‘देना, प्रदान करना’; परस्मैपद)

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शुष्मम्: might / vigor
• शुष्मम्: कर्म (वि-व्यथुः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: शुष्म (प्रातिपदिक)

• नर्यम्: manly / heroic
• नर्यम्: कर्म (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: नर्य (प्रातिपदिक; ‘नर-सम्बन्धी/वीर्ययुक्त’)

• चर्षणिभ्यः: to the peoples / tribes
• चर्षणिभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: चर्षणि (प्रातिपदिक; ‘जन/मनुष्य-समूह’)

• सम्: together / completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• विव्यथुः: you two have set in motion / have stirred
• विव्यथुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √व्यथ् (कम्पने/उद्वेगे) + वि- (उपसर्ग)

• पृतनाषाहम्: battle-conquering
• पृतनाषाहम्: कर्म (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: पृतना + साह (प्रातिपदिक; तत्पुरुष ‘युद्ध-जय’)

• उग्रा: fierce / mighty
• उग्रा: कर्म (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)