Rig Veda 5.64.1 — Mandala 5, Sukta 64, Mantra 1

Sukta 5.64

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Varuṇa and Mitra (invoked together)

Chandas: Gāyatrī (opening style suggests shorter meter; exact metrical classification may vary by recension—commonly treated as gāyatrī-type in such openings)

Samhita Patha (Devanagari)

वरुणं वो रिशादसमृचा मित्रं हवामहे । परि व्रजेव बाह्वोर्जगन्वांसा स्वर्णरम् ॥

Transliteration

váruṇaṃ vo riśā́dasam ṛcā́ mitráṃ havāmahe | pári vrajéva bāhvór jaganvā́ṃsā svàrṇaram ||

Translation

ಋಚೆಯ ಪ್ರೇರಿತ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ನಾವು ವರುಣನನ್ನು—ಅಹಿತವನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನನ್ನು—ಮತ್ತು ಮಿತ್ರನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಬೇಲಿಯಂತೆ ಸುತ್ತುವರಿದು ಹಿಡಿಯುವಂತೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಸ್ವರ್ಣರ—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಪುರುಷನನ್ನು—ಆವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Word by Word

• वरुणम्: Varuṇa (as object of invocation)
• वरुणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• वः: of you / your
• वः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रिशादसम्: harm-destroying / injury-warding
• रिशादसम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: रिशादस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)

• ऋचा: with a hymn/verse
• ऋचा: करण
• Type: Noun
• Root: ऋच्/ऋचा (प्रातिपदिक; ‘ऋच्’ स्त्री. ‘ऋचा’ तृतीया एक.)

• मित्रम्: Mitra (as object of invocation)
• मित्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• हवामहे: we invoke / we call
• हवामहे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ह्वा (ह्वयति) / Vedic √हू (आह्वाने)

• परि: around, all around
• परि: (क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• व्रजेव: as (if) in/around a pen/enclosure
• व्रजेव: अधिकारण (व्रजे) / उपमान (इव)
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: व्रज (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)

• बाह्वोः: of the two arms / in the two arms
• बाह्वोः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: बाहु (प्रातिपदिक)

• जगन्वांसौ: the two who have come / who have arrived
• जगन्वांसौ: कर्तृ
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √गम् (गच्छति) → जगन्वस् (परिपूर्ण/परफेक्ट-भागवत्/कृदन्त-प्रातिपदिक)

• स्वर्णरम्: bright/beautifully shining (one)
• स्वर्णरम्: कर्म/लक्ष्य
• Type: Adjective
• Root: स्वर्णर (प्रातिपदिक; विशेषण)