Rig Veda 3.55.5: Mandala 3, Sukta 55, Mantra 5

Sukta 3.55

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: The hidden One (asura-tvam ekam) manifesting through occult birth

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm)

Samhita Patha (Devanagari)

आक्षित्पूर्वास्वपरा अनूरुत्सद्यो जातासु तरुणीष्वन्तः । अन्तर्वतीः सुवते अप्रवीता महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

Transliteration

ā-kṣít pū́rvāsv áparā anū́rut sadyó jātā́su táruṇīṣv antáḥ | antár-vatīḥ suvaté ápravītā mahád devā́nām asura-tvám ékam ||

Translation

ನಂತರದ್ದು ಮೊದಲಿನೊಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಅನೂರೂತ್—ಅನುನಾದರಹಿತವಾದುದು—ಹೊಸಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಯೌವನರೂಪಗಳೊಳಗೆ ಇದೆ. ಅಂತರವತೀ—ಒಳಗೇ ಧರಿಸುವವಳು—ಅಪ್ರವೀತಾ, ಅಘೋಷಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಸವಿಸುತ್ತಾಳೆ—ದೇವರ ಏಕಮಾತ್ರ ಮಹತ್ತಾದ ಅಸುರತ್ವ (ದಿವ್ಯ ಅಧಿಪತ್ಯ) ಅದು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आक्षित्: dwelling/abiding (in), settled
• आक्षित्: Kartā (कर्तृ-सम्बन्धे विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: आ-क्षि (क्षिणोति/क्षयति) / prātipadika: आक्षित्

• पूर्वासु: in the former/earlier (ones)
• पूर्वासु: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (prātipadika)

• अपरा: the later/other (one)
• अपरा: Kartā (कर्तृ-सम्बन्धे विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अपर (prātipadika)

• अनूरुत्: unhindered/without obstruction (Vedic epithet)
• अनूरुत्: Kartā (कर्तृ-सम्बन्धे विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अनूरुत् (prātipadika; a- + ऊरु/रुत्? Vedic epithet)

• सद्यः: immediately, at once
• सद्यः: Adverbial (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (avyaya)

• जातासु: among the born/produced (ones)
• जातासु: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: जात (PPP of √जन्) / prātipadika: जात

• तरुणीषु: among the young women/maidens
• तरुणीषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: तरुणी (prātipadika)

• अन्तः: within, inside
• अन्तः: Adverbial (स्थानवाचकः)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तः (avyaya)

• अन्तर्वतीः: the inward/inner ones; those having (something) within
• अन्तर्वतीः: Kartā
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अन्तर्वत् (prātipadika; ‘having an interior/within’)

• सुवते: gives birth, brings forth
• सुवते: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √सू (सुवति) / √सू (to beget, bring forth)

• अप्रवीता: unguided, unprompted; not led
• अप्रवीता: Kartā (कर्तृ-सम्बन्धे विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-प्रवीत (prātipadika; a- + प्रवीत ‘guided/led forth’)

• महत्: great
• महत्: Karma (विधेय-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (prātipadika)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Genitive relation (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: देव (prātipadika)

• असुरत्वम्: asura-hood, lordly power
• असुरत्वम्: Karma / Predicate-noun
• Type: Noun (abstract)
• Root: असुरत्व (prātipadika; असुर + त्व)

• एकम्: one, single
• एकम्: Karma / Predicate
• Type: Adjective
• Root: एक (prātipadika)