Rig Veda 10.84.3: Mandala 10, Sukta 84, Mantra 3

Sukta 10.84

Rishi: Manyu-cycle voice (traditional attribution uncertain)

Devata: Manyu

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

सहस्व मन्यो अभिमातिमस्मे रुजन्मृणन्प्रमृणन्प्रेहि शत्रून् । उग्रं ते पाजो नन्वा रुरुध्रे वशी वशं नयस एकज त्वम् ॥

Transliteration

sáhasva manyo abhimā́tim asmē rújan mṛṇán pramṛṇán préhi śatrū́n | ugráṃ te pā́jo nanv ā́ rurudhre vaśī́ váśaṃ nayase ekajá tvám ||

Translation

ಹೇ ಮನ್ಯು, ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಶತ್ರುಸಹಿತ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೇಲೆ ಜಯಿಸು—ಒಡೆದು, ನುಚ್ಚುನುಗ್ಗಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನುಚ್ಚುನುಗ್ಗಿಸಿ, ಶತ್ರುಗಳ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆ. ನಿನ್ನ ಉಗ್ರ ತೇಜಸ್ಸು ಇನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ; ವಶೀಭೂತನಾಗಿ ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ನಡೆಸುತ್ತೀ—ಏಕದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ನೀನು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सहस्व: overpower!, be victorious!
• सहस्व: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: सह् (धातु)

• मन्यो: O Wrath (personified)
• मन्यो: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun
• Root: मन्यु- (प्रातिपदिक)

• अभिमातिम्: hostile assault, enmity
• अभिमातिम्: कर्म (सहस्व इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अभिमाति- (प्रातिपदिक)

• अस्मे: for us / among us
• अस्मे: सम्प्रदान/अधिकरण (येषां प्रति/येषु)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• रुजन्: breaking
• रुजन्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Verb
• Root: रुज् (धातु)

• मृणन्: crushing
• मृणन्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Verb
• Root: मृण्/मृड् (धातु; ‘to crush, destroy’)

• प्रमृणन्: utterly crushing
• प्रमृणन्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Verb
• Root: प्र + मृण् (धातु)

• प्रेहि: go forth! advance!
• प्रेहि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: प्र + इ (धातु)

• शत्रून्: enemies
• शत्रून्: कर्म (प्रेहि इत्यस्य—‘against’)
• Type: Noun
• Root: शत्रु- (प्रातिपदिक)

• उग्रम्: fierce, formidable
• उग्रम्: कर्म/विशेष्य-विशेषण (पाजः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: उग्र- (प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम)

• पाजः: might, power, strength
• पाजः: कर्ता (रुरुध्रे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पाजस्- (प्रातिपदिक)

• नन्वा: indeed, surely
• नन्वा: (निपात) —
• Type: Indeclinable
• Root: ननु (अव्यय) + वा (अव्यय)

• रुरुध्रे: has held back / has restrained
• रुरुध्रे: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: रुध् (धातु)

• वशी: masterful, controlling
• वशी: कर्ता-विशेषण (त्वम् इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: वशिन्- (प्रातिपदिक)

• वशम्: control, dominion
• वशम्: कर्म (नयसि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वश- (प्रातिपदिक)

• नयसि: you lead, you bring
• नयसि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)

• एकज: single-born / uniquely born (alone-born)
• एकज: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: एकज- (प्रातिपदिक; ‘एक’ + ‘ज’)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्/त्वद् (सर्वनाम)