
Sukta 10.2
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಅತಿ ಯೌವನದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಹೋತೃನಾಗಿ ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ—ಋತು (ಯೋಗ್ಯ ಋತುಗಳು/ಸಮಯಗಳು) ಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅವರವರ ಯಥಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ “ಸ್ಥಾಪಿಸುವ”ವನು. ಅಗ್ನಿಯು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಲಿ, ದೈವ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವರಿಂದ ಉಂಟಾದ ತಪ್ಪು-ಲೋಪಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಿ, ಮತ್ತು ಆರಾಧಕರೊಳಗೆ ಜ್ವಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ—ಪಿತೃಯಾಣ (ಪೂರ್ವಜರ ಮಾರ್ಗ)ವನ್ನೂ ತಿಳಿದು, ವಿಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಯಶಸ್ಸಿನತ್ತ ನಡೆಸುವವನಾಗಿ.
Mantra 1
पिप्रीहि देवाँ उशतो यविष्ठ विद्वाँ ऋतूँॠतुपते यजेह । ये दैव्या ऋत्विजस्तेभिरग्ने त्वं होतॄणामस्यायजिष्ठः ॥
ಹೇ ಯವಿಷ್ಠ (ಅತ್ಯಂತ ಯುವ) ಅಗ್ನಿ, ಇಚ್ಛಿಸುವ ದೇವರನ್ನು ನೀನು ಪೂರೈಸಿ ಪೋಷಿಸು; ಋತುಗಳನ್ನು ಅರಿತವನೇ, ಋತುಪತಿ, ಇಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು. ಆ ದೈವ್ಯ ಋತ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ, ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಈ ಅರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ನೀನು ಹೋತೃಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಯೋಗ್ಯ ಯಜಕನಾಗಿರುವೆ.
Mantra 2
वेषि होत्रमुत पोत्रं जनानां मन्धातासि द्रविणोदा ऋतावा । स्वाहा वयं कृणवामा हवींषि देवो देवान्यजत्वग्निरर्हन् ॥
ನೀನು ಜನರಿಗಾಗಿ ಹೋತೃಪದವನ್ನೂ ಪೋತೃಪದವನ್ನೂ ವಹಿಸುವೆ; ನೀನು ಮಂಧಾತಾ (ಪ್ರೇರಿತ ಚಿಂತಕ), ದ್ರವಿಣೋದಾ (ಸಮೃದ್ಧಿದಾತ), ಮತ್ತು ಋತಾವಾನ್ (ಋತದ ಪಾಲಕ). ಸ್ವಾಹಾ ಎಂದು ನಾವು ಹವಿಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತೇವೆ; ಅರ್ಹನಾದ ದೈವ್ಯ ಅಗ್ನಿ ದೇವರಿಗೆ ಯಜಿಸಲಿ.
Mantra 3
आ देवानामपि पन्थामगन्म यच्छक्नवाम तदनु प्रवोळ्हुम् । अग्निर्विद्वान्त्स यजात्सेदु होता सो अध्वरान्त्स ऋतून्कल्पयाति ॥
ನಾವು ದೇವರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ—ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತೇವೆ. ತಿಳಿದಿರುವ ಅಗ್ನಿಯೇ ಯಜಿಸಲಿ; ಅವನೇ ಹೋತೃ—ಅವನು ಅಧ್ವರಗಳನ್ನು (ಯಜ್ಞವಿಧಿಗಳನ್ನು) ಮತ್ತು ಋತುಗಳನ್ನು ಋತದಂತೆ ಕ್ರಮಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 4
यद्वो वयं प्रमिनाम व्रतानि विदुषां देवा अविदुष्टरासः । अग्निष्टद्विश्वमा पृणाति विद्वान्येभिर्देवाँ ऋतुभिः कल्पयाति ॥
ಹೇ ದೇವರೇ, ತಿಳಿದವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ನಾವು ನಿಮ್ಮ ವ್ರತಗಳನ್ನು (ನಿಯಮಗಳನ್ನು) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ಅಗ್ನಿ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ತುಂಬಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಋತುಗಳು—ಋತದ ಯಥಾಕ್ರಮಗಳು—ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನು ದೇವರನ್ನು ಅವರ ಯೋಗ್ಯ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 5
यत्पाकत्रा मनसा दीनदक्षा न यज्ञस्य मन्वते मर्त्यासः । अग्निष्टद्धोता क्रतुविद्विजानन्यजिष्ठो देवाँ ऋतुशो यजाति ॥
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಾಲಿಶರೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲರೂ ಆದ ಮನುಷ್ಯರು ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸದಾಗ, ಹೋತೃ ಅಗ್ನಿ—ಕ್ರತು (ಸಂಕಲ್ಪ)ವನ್ನು ತಿಳಿದವನು—ಅದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಿತು, ಅತ್ಯಂತ ಯಜಿಷ್ಠನಾಗಿ, ಋತುಶಃ (ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ) ದೇವರಿಗೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 6
विश्वेषां ह्यध्वराणामनीकं चित्रं केतुं जनिता त्वा जजान । स आ यजस्व नृवतीरनु क्षा स्पार्हा इषः क्षुमतीर्विश्वजन्याः ॥
ಎಲ್ಲ ಅಧ್ವರಗಳ (ಯಜ್ಞವಿಧಿಗಳ) ಮಧ್ಯೆ ಜನಿತಾ (ಉತ್ಪತ್ತಿಕರ್ತ)ನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಖವಾಗಿ, ಅದ್ಭುತ ಕೇತು (ಧ್ವಜ-ಚಿಹ್ನ)ವಾಗಿ ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಜ್ಞಮಾಡು—ನರರಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ; ವಿಶ್ವಜನ್ಯವಾದ ಇಚ್ಛನೀಯ ಇಷಃ, ಪೋಷಕ ಸಮೃದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸು.
Mantra 7
यं त्वा द्यावापृथिवी यं त्वापस्त्वष्टा यं त्वा सुजनिमा जजान । पन्थामनु प्रविद्वान्पितृयाणं द्युमदग्ने समिधानो वि भाहि ॥
ಹೇ ಅಗ್ನಿಯೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ದ್ಯಾವಾ–ಪೃಥಿವೀ ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟವು; ನಿನ್ನನ್ನು ಆಪಃ ಮತ್ತು ತ್ವಷ್ಟೃ ರೂಪಿಸಿದವು; ನಿನ್ನನ್ನು ಸುಜನಿಮಾ—ಶುಭಜನ್ಮಶಕ್ತಿ—ಉತ್ಪನ್ನಮಾಡಿತು. ಪಿತೃಯಾಣ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅರಿತವನೇ, ಸಮಿಧೆಯಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿತನಾಗಿ, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ದ್ಯುಮತ್ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸು.
Agni is urged to nourish the gods and to sacrifice here as the youngest, season-knowing lord of right timings.
Agni is affirmed as the most fitting Hotṛ, working with divine officiants and arranging the gods through the proper ṛtus.
A pivotal admission of human inadequacy—if ordinances are diminished through ignorance, Agni the knower completes and restores the whole by right order.
Agni’s cosmic births are recalled, and he is asked to blaze within, knowing the ancestral path (pitṛyāṇa) and granting luminous radiance to the worshippers.
ṛtupate (lord of ṛtu/right timing)
यद्वो वयं प्रमिनाम व्रतानि विदुषां देवा अविदुष्टरासः । अग्निष्टद्विश्वमा पृणाति विद्वान्येभिर्देवाँ ऋतुभिः कल्पयाति ॥pitṛyāṇam (the path of the Fathers)
It asks Agni to conduct the sacrifice with perfect timing and order, to nourish the gods, and to correct any mistakes humans make in observing sacred rules.
Because he is seen as the knower and lord of ṛtu—right seasons and right ritual timing—so he can place the gods and offerings correctly within the rite.
It means “the path of the Fathers,” the ancestral way or route associated with the departed and tradition; the hymn asks Agni, who knows that path, to shine within and guide the worshipper.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.