
Sukta 10.149
Savitṛ
ಸವಿತೃ (ದೈವಿಕ ಪ್ರೇರಕ)ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸ್ತೋತ್ರವು, ಅವನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ “ಯೋಜನೆ/ಕಟ್ಟಿ-ಹಾಕುವ” ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—ಅದರ ಮೂಲಕ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ದ್ಯೌಸ್ ತಮ್ಮ ಯಥೋಚಿತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ; ಮಧ್ಯಾಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರವೂ ಅಜೇಯ ಧರ್ಮ-ನಿಯಮದ ಮಿತಿಗಳೊಳಗೆ ಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ. ನಂತರ ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಚಲಿಸುವ ಸವಿತೃನ ಪಕ್ಷಿ-ಚಿಹ್ನೆಯಾದ ಗರುತ್ಮಾನ್ನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಜಾಗೃತ ಭಕ್ತಿವಿಜಾಗರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಸೋಮದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕಿರಣವನ್ನು ಕಾಯುವವನಂತೆ ಸವಿತೃನ ಪ್ರೇರಕ ಆವೇಗವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 1
सविता यन्त्रैः पृथिवीमरम्णादस्कम्भने सविता द्यामदृंहत् । अश्वमिवाधुक्षद्धुनिमन्तरिक्षमतूर्ते बद्धं सविता समुद्रम् ॥
ಸವಿತೃ ತನ್ನ ಯಂತ್ರೈಃ (ನಿಯಂತ್ರಣ-ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ) ಪೃಥಿವಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಪಥದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸವಿತಾ ದ್ಯೌವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದನು. ಕುದುರೆಯಂತೆ ಅವನು ಧೂನಿಮಯವಾಗಿ ಉಕ್ಕುವ ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನು ದೋಹಿಸಿದನು; ಅತೂರ್ತೇ—ಅಜೇಯದಲ್ಲಿ—ಸವಿತಾ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದನು, ಋತದ ಕ್ರಮ-ಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು.
Mantra 2
यत्रा समुद्रः स्कभितो व्यौनदपां नपात्सविता तस्य वेद । अतो भूरत आ उत्थितं रजोऽतो द्यावापृथिवी अप्रथेताम् ॥
ಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರವು ಆಧಾರದಿಂದ ತಡೆದು ನಿಂತು ವ್ಯಾಪಿಸಿದಿತೋ—ಅದನ್ನು ಅಪಾಂ ನಪಾತ್ ಸವಿತಾ ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ. ಅದರಿಂದ ಭೂಮಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅದರಿಂದ ರಜಃ (ವಿಸ್ತಾರ) ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಅದರಿಂದ ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವೀ ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು—ಹೀಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಲೋಕಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು.
Mantra 3
पश्चेदमन्यदभवद्यजत्रममर्त्यस्य भुवनस्य भूना । सुपर्णो अङ्ग सवितुर्गरुत्मान्पूर्वो जातः स उ अस्यानु धर्म ॥
ನಂತರ ಈ ಇನ್ನೊಂದು (ಲೋಕ-ಕ್ರಮ) ಉಂಟಾಯಿತು—ಯಜತ್ರ, ಅಮರತ್ವದ ಭುವನದ ಮಹತ್ತಿನಲ್ಲಿ. ಸವಿತೃನ ಸುಪರ್ಣ ಗರುತ್ಮಾನ್ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ಆ (ಶಾಶ್ವತ) ಧರ್ಮದಂತೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸತ್ಯದ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
Mantra 4
गाव इव ग्रामं यूयुधिरिवाश्वान्वाश्रेव वत्सं सुमना दुहाना । पतिरिव जायामभि नो न्येतु धर्ता दिवः सविता विश्ववारः ॥
ಹಸುಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೆ-ಗೋಠದ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸುವಂತೆ, ಉತ್ಸುಕ ಅಶ್ವಗಳು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಒತ್ತುವಂತೆ, ಹಮ್ಮಾಡುವ ಹಸು ಸುಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತನ್ನ ಕರುಗೆ ಹಾಲು ದೋಹುವಂತೆ—ಅದೇ ರೀತಿ ಸರ್ವವಾಂಛಿತ ವರಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾದ, ದಿವ್ಯದ ಧಾರಕನಾದ ಸವಿತೃ ದೇವನು ಪತಿ ತನ್ನ ಜಾಯೆಯ ಬಳಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಇಳಿದು ಬಂದು, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಯುಕ್ತ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ.
Mantra 5
हिरण्यस्तूपः सवितर्यथा त्वाङ्गिरसो जुह्वे वाजे अस्मिन् । एवा त्वार्चन्नवसे वन्दमानः सोमस्येवांशुं प्रति जागराहम् ॥
ಹೇ ಸುವರ್ಣಶಿಖರ ಸವಿತೃ! ಈ ಬಲದ ಪೂರ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಿರಸರು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಸಹ ನೆರವಿಗಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ ವಂದಿಸುತ್ತಾ, ನಿನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಜಾಗೃತನಾಗಿ ಇರುತ್ತೇನೆ—ಸೋಮದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಅಂಶುವನ್ನು ಕಾಯುವವನಂತೆ—ನಿನ್ನ ಪ್ರೇರಣೆ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗುವ ತನಕ.
Savitṛ is the divine Impeller—identified with the sun’s awakening power—who sets beings in motion and keeps the worlds moving in right order.
It says Savitṛ ‘harnesses’ the cosmos: he makes Earth steady, Heaven firm, energizes the midspace, and bounds the ocean within an unbreakable law of order (ṛta/dharma).
Garutmān symbolizes swift movement that still follows dharma, while the Soma-ray simile expresses the worshipper’s alert, expectant devotion—waiting for Savitṛ’s activating impulse within.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.