Rig Veda 10.12.2: Mandala 10, Sukta 12, Mantra 2

Sukta 10.12

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

देवो देवान्परिभूॠतेन वहा नो हव्यं प्रथमश्चिकित्वान् । धूमकेतुः समिधा भाऋजीको मन्द्रो होता नित्यो वाचा यजीयान् ॥

Transliteration

devó devā́n paribhū́ ṛténa váhā no havyáṃ prathamáś cikitvā́n | dhūmakétuḥ samidhā́ bhā́ṛjīko mandró hótā nítyo vācā́ yajī́yān ||

Translation

ಋತದಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಮೀರಿದ ದೇವನು, ಮೊದಲನೆಯವನಾಗಿ, ಜ್ಞಾನವಂತನಾಗಿ ನಮ್ಮ ಹವ್ಯವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಬಾ. ಧೂಮಧ್ವಜನು, ಸಮಿಧೆಯಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ತೇಜಸ್ವಿ, ಮಂದನಾದ ಹೋತೃ—ನಿತ್ಯನು—ವಾಣಿಯಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಯಜ್ಯನಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• देवः: the god (Agni)
• देवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) < दिव् (धातु, ‘दीप्तौ/क्रीडायाम्’)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• परि: around; over; surpassingly
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• भूः: has become; has been (i.e., has surpassed)
• भूः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु ‘भवति’)

• ऋतेन: by/with ṛta (cosmic order, truth)
• ऋतेन: करण
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• वह: carry!
• वह: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु ‘वहति’ = वहने)

• नः: for us / our
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हव्यम्: the oblation (to be offered)
• हव्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: हव्य (प्रातिपदिक) < √हू (आह्वाने) / ‘हविः-योग्य’

• प्रथमः: first
• प्रथमः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• चिकित्वान्: wise; discerning
• चिकित्वान्: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चिकित्वस्/चिकित्वान् (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √चित् (चेतने/अवबोधने) लिट्-आधारित ‘knowing’

• धूमकेतुः: smoke-bannered (Agni)
• धूमकेतुः: कर्तृ (विशेषण/उपाधि)
• Type: Noun
• Root: धूमकेतु (समास-प्रातिपदिक: धूम + केतु)

• समिधा: with kindling-stick/fuel
• समिधा: करण
• Type: Noun
• Root: समिध् (प्रातिपदिक)

• भाऋजीकः: radiant; shining
• भाऋजीकः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भाऋजीक (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण, ‘दीप्त/तेजस्वी’)

• मन्द्रः: gladdening; pleasant-voiced
• मन्द्रः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र (प्रातिपदिक)

• होता: the Hotṛ-priest (invoker)
• होता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक) < √हु (यज्ञे/होमने)

• नित्यः: everlasting; constant
• नित्यः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)

• वाचा: with speech/utterance
• वाचा: करण
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• यजीयान्: more worthy of worship; more to be sacrificed-to
• यजीयान्: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यजीयस् (तुलनात्मक-प्रातिपदिक) < √यज् (देवपूजासंगतिकरणदानेषु)