
Sukta 1.61
Gautama (Gautamāsaḥ) for RV 1.61
Indra
Trishtubh (standard for many Indra hymns in RV 1)
ಋಗ್ವೇದ 1.61 ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಸ್ತೋತ್ರ; ಇದರಲ್ಲಿ ಗೌತಮರು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಪ್ರಬಲ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗ–ಭೂಮಿ–ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸುವ ಅವನ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುವ ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ, ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ವಿಜಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಸುವ ಅವನ ಅಪ್ರತಿಹತ ಯುದ್ಧಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಪುನಃಪುನಃ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು “ದಾನ” (ಬ್ರಹ್ಮಾಣಿ) ಎಂದು ರೂಪಿಸಿ, ಅದು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಿತ ದರ್ಶನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂದು, ಮತ್ತು ಉಷಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ವೇಗವಾದ ಸಮೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಅವನನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ.
Mantra 1
अस्मा इदु प्र तवसे तुराय प्रयो न हर्मि स्तोमं माहिनाय । ऋचीषमायाध्रिगव ओहमिन्द्राय ब्रह्माणि राततमा ॥
ಅವನಿಗೇ—ವೇಗಶಕ್ತಿಯ ತುರ ಇಂದ್ರನಿಗೆ—ಅವನ ಮಹಿಮೆಗೆ ಪೋಷಕ ಬಲದಂತೆ ಸ್ತೋಮವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ತರುತ್ತೇನೆ. ಸಮೃದ್ಧ ವಾಣಿಯ ಸ್ವಾಮಿ, ಅಚಲ ವೃಷಭ-ಬಲ ಹೊಂದಿದ ಇಂದ್ರನಿಗೆ, ಅತ್ಯಂತ ದಾನಕ್ಷಮವಾದ ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಿಗಳನ್ನು (ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು) ಆತ್ಮದ ಸತ್ಯ ದಾನವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.
Mantra 2
अस्मा इदु प्रय इव प्र यंसि भराम्याङ्गूषं बाधे सुवृक्ति । इन्द्राय हृदा मनसा मनीषा प्रत्नाय पत्ये धियो मर्जयन्त ॥
ಅವನಿಗೇ ನಾನು ಪೋಷಣೆಯಂತೆ ಮುಂದಿಟ್ಟು, ಪ್ರೇರಿತ ಆಂಗೂಷ (ಸ್ತುತಿಗೀತ) ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಸುವೃಕ್ತಿ (ಸುಂದರ ವಾಣಿ)ಯನ್ನು ತಂದು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಪತಿ ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ, ಹೃದಯ-ಮನ ಮತ್ತು ಮನೀಷಾ (ವಿವೇಕಬುದ್ಧಿ)ಯಿಂದ ಧಿಯಃ (ಚಿಂತನೆಗಳು)ನ್ನು ನಾನು ಮಾರ್ಜಿತ—ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅಂತರಂಗ ಅರ್ಪಣವು ಜಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಲಿ.
Mantra 3
अस्मा इदु त्यमुपमं स्वर्षां भराम्याङ्गूषमास्येन । मंहिष्ठमच्छोक्तिभिर्मतीनां सुवृक्तिभिः सूरिं वावृधध्यै ॥
ಅವನಿಗೇ ನಾನು ನನ್ನ ಬಾಯಿಂದ ಈ ಪ್ರೇರಿತ ಸ್ತುತಿಗೀತವನ್ನು ತರುತ್ತೇನೆ—ಸ್ವರ್ಗದ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಜಯಿಸುವ, ಪರಮವೂ ಅತುಲವೂ ಆದ ಶಕ್ತಿ. ಚಿಂತನೆಯ ಸ್ವಚ್ಛ ಉಕ್ತಿಗಳಿಂದಲೂ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ವಚನಗಳಿಂದಲೂ ನಾನು ಸೂರಿ—ವೀರ ಇಂದ್ರನನ್ನು—ವರ್ಧಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ನಾಯಕನು ಬಲದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ.
Mantra 4
अस्मा इदु स्तोमं सं हिनोमि रथं न तष्टेव तत्सिनाय । गिरश्च गिर्वाहसे सुवृक्तीन्द्राय विश्वमिन्वं मेधिराय ॥
ಅವನಿಗೇ ನಾನು ಸ್ತೋಮವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಜೋಡಿಸಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತೇನೆ—ಹಾಗೆ ಕೌಶಲ್ಯವಂತನು ಮುಂದಿನ ಪಥಕ್ಕಾಗಿ ರಥವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತೆ. ಗಿರ್ವಾಹಸ—ವಾಣಿವಾಹಕ—ಇಂದ್ರನಿಗೆ, ಸರ್ವಪ್ರೇರಕನಿಗೂ ಮೇಧಾವಿಗೂ, ನಾನು ಪದಗಳನ್ನೂ ಸುವೃತ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ; ಒಳಗಿನ ಶಕ್ತಿ ಸರಿಯಾಗಿ, ವಿಜಯದೊಂದಿಗೆ ಸಾಗಲಿ.
Mantra 5
अस्मा इदु सप्तिमिव श्रवस्येन्द्रायार्कं जुह्वा समञ्जे । वीरं दानौकसं वन्दध्यै पुरां गूर्तश्रवसं दर्माणम् ॥
ಅವನಿಗೇ—ಇಂದ್ರನಿಗೇ—ನಾನು ಜಿಹ್ವೆಯಿಂದ ಆರ್ಕವನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸುತ್ತೇನೆ, ಹೇಗೆ ಕೀರ್ತಿಗಾಗಿ ವೇಗವಾದ ಸಪ್ತಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸುವರೋ ಹಾಗೆ. ದಾನದ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವೀರನನ್ನು, ಪುರಗಳ ಧಾರಕನನ್ನು, ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನನ್ನು ನಾನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ—ನಮ್ಮ ಒಳಗಿನ ಪುರಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಕ ಶಕ್ತಿ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲಿ.
Mantra 6
अस्मा इदु त्वष्टा तक्षद्वज्रं स्वपस्तमं स्वर्यं रणाय । वृत्रस्य चिद्विदद्येन मर्म तुजन्नीशानस्तुजता कियेधाः ॥
ಅವನಿಗಾಗಿಯೇ ತ್ವಷ್ಟೃನು ವಜ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದನು—ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ. ಅದರಿಂದ ಅವನು ವೃತ್ರನ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು; ಮತ್ತು ಈಶಾನನಾಗಿ, ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ, ಹೊಡೆಯುವವರನ್ನೇ ಹೊಡೆದು, ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದನು.
Mantra 7
अस्येदु मातुः सवनेषु सद्यो महः पितुं पपिवाञ्चार्वन्ना । मुषायद्विष्णुः पचतं सहीयान्विध्यद्वराहं तिरो अद्रिमस्ता ॥
ಅವನು ತಾಯಿಯ ಸವನ-ಪೀಡನೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ, ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಮಹಾ ಆನಂದರಸ—ಮನೋಹರ ಆಹಾರವನ್ನು ಕುಡಿದನು. ಬಲಿಷ್ಠ ವಿಷ್ಣುವು ಪಚ್ಯಮಾನವಾದುದನ್ನು (ರಸ/ಅನ್ನವನ್ನು) ಕಸಿದುಕೊಂಡನು; ಅವನು ವರಾಹನನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಅದ್ರಿ (ಶಿಲೆ)ಯಾಚೆಗೆ ಎಸೆದನು.
Mantra 8
अस्मा इदु ग्नाश्चिद्देवपत्नीरिन्द्रायार्कमहिहत्य ऊवुः । परि द्यावापृथिवी जभ्र उर्वी नास्य ते महिमानं परि ष्टः ॥
ಅವನಿಗಾಗಿ ದೇವಪತ್ನಿಯರಾದ ದಿವ್ಯ ಮಾತೃಗಳು ಅಹಿಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ—ಸರ್ಪ-ಅಡ್ಡಿಯ ಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ—ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಜ್ವಲಂತ ಸ್ತುತಿಗೀತೆಯನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದವು. ವಿಶಾಲ ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವಿಯು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದವು; ಆದರೂ, ಹೇ ಇಂದ್ರ, ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಅವು ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾರವು—ನಿನ್ನ ವೈಭವವು ಲೋಕಗಳ ಅಳತೆಯನ್ನು ಮೀರುತ್ತದೆ.
Mantra 9
अस्येदेव प्र रिरिचे महित्वं दिवस्पृथिव्याः पर्यन्तरिक्षात् । स्वराळिन्द्रो दम आ विश्वगूर्तः स्वरिरमत्रो ववक्षे रणाय ॥
ನಿಜವಾಗಿ, ಅವನ ಈ ಮಹಿಮೆ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ—ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿ ಅಂತರಿಕ್ಷದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವರಾಜ ಇಂದ್ರನು ಧಾಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ವಿಶ್ವಗೂರ್ತ (ಎಲ್ಲರ ಸ್ತುತಿ/ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಪೋಷಿತ), ಶುಭ-ಯೋಧ, ಅಮತ್ರ (ಅಕ್ಷಯ ಬಲವಂತ), ರಣಕ್ಕಾಗಿ—ವಿಜಯದತ್ತ—ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 10
अस्येदेव शवसा शुषन्तं वि वृश्चद्वज्रेण वृत्रमिन्द्रः । गा न व्राणा अवनीरमुञ्चदभि श्रवो दावने सचेताः ॥
ಈದೇ ಬಲದಿಂದ ಇಂದ್ರನು ವಜ್ರದಿಂದ ಶೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವೃತ್ರ (ಅವರೋಧಕ)ನನ್ನು ಚೀರಿಹಾಕಿದನು. ಮತ್ತು ಅವನು ಅವನೀಗಳು—ಉರ್ವರ ಭೂಮಿಗಳನ್ನು—ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದನು; ಗಾಯಗೊಂಡ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡ ಗೋವುಗಳು (ಕಿರಣಗಳು) ಎಂಬಂತೆ. ಪ್ರೇರಿತ ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಲು—ಜಾಗೃತ, ಸಂಮತ ಚೇತನೆಯಲ್ಲಿ.
Mantra 11
अस्येदु त्वेषसा रन्त सिन्धवः परि यद्वज्रेण सीमयच्छत् । ईशानकृद्दाशुषे दशस्यन्तुर्वीतये गाधं तुर्वणिः कः ॥
ಅವನ ತ್ವೇಷಸಾ (ಉದ್ರೇಕ) ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನದಿಗಳು ಆನಂದಿಸಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ; ಅವನು ವಜ್ರದಿಂದ ಅವುಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ಮಿತಿಯನ್ನೂ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದಾಗ. ಈಶಾನಕೃತ—ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು—ದಾಶುಷೆ (ದಾನಕರ್ತನಿಗೆ) ದಶಸ್ಯ (ಯೋಗ್ಯ ಸ್ತುತಿ/ಪೂಜೆ) ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ತುರ್ವೀತಯೇ (ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುವವನಿಗೆ) ಗಾಧಂ—ಘಾಟ್, ಸುರಕ್ಷಿತ ದಾಟುವಿಕೆ—ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಯಾರು, ಪ್ರೇರಕ ಇಂದ್ರನಲ್ಲದೆ?
Mantra 12
अस्मा इदु प्र भरा तूतुजानो वृत्राय वज्रमीशानः कियेधाः । गोर्न पर्व वि रदा तिरश्चेष्यन्नर्णांस्यपां चरध्यै ॥
ಅವನಿಗಾಗಿ ನೀನು—ಮುಂದೆ ಧಾವಿಸುವ, ಶಕ್ತಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ—ವೃತ್ರನ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವಜ್ರವನ್ನು ಹೊರತರು. ಎತ್ತಿನ ಸಂಧಿಗಳಂತೆ ಗಾಂಠಗಳನ್ನು ಚೀರಿ ಬಿಡು; ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತ ಭೇದಿಸಿ ಸಾಗು, ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹಧಾರೆಗಳು ಮುಕ್ತ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ.
Mantra 13
अस्येदु प्र ब्रूहि पूर्व्याणि तुरस्य कर्माणि नव्य उक्थैः । युधे यदिष्णान आयुधान्यृघायमाणो निरिणाति शत्रून् ॥
ಇವನ—ಈ ತ್ವರಿತ ಶಕ್ತಿಯ—ಪ್ರಾಚೀನ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸದಾ ಹೊಸ ಉಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಹೇಳು: ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತ, ಆಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತ, ಅವನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಅವರ ಆಸರೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
Mantra 14
अस्येदु भिया गिरयश्च दृळ्हा द्यावा च भूमा जनुषस्तुजेते । उपो वेनस्य जोगुवान ओणिं सद्यो भुवद्वीर्याय नोधाः ॥
ಅವನ ಭಯದಿಂದ ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ದೃಢ ಪರ್ವತಗಳೂ, ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವಿಯೂ ಕಂಪಿಸುತ್ತವೆ. ನಂತರ ವೇನ (ಇಚ್ಛಾ-ಆತ್ಮ)ನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಿಂದ, ಆವರಣದ ಸಮೀಪ ಒತ್ತಿ ನಿಂತು, ಅವನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ವೀರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಲವಾಗುತ್ತಾನೆ—ನೋಧಾಸ್ ಋಷಿಯು ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.
Mantra 15
अस्मा इदु त्यदनु दाय्येषामेको यद्वव्ने भूरेरीशानः । प्रैतशं सूर्ये पस्पृधानं सौवश्व्ये सुष्विमावदिन्द्रः ॥
ಹೌದು, ಅವನಿಗೇ—ಅನುಸರಿಸುವವನಿಗೆ—ಈ ದಾನ ದೊರಕಿತು; ಏಕನಾಗಿ, ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ, ಅವನು ಅಪಾರ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು. ಸೂರ್ಯನ ಅಶ್ವ ಏತಶನೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಸುಸಂಸ್ಕೃತವಾಗಿ ಒತ್ತಿದ ಸೋಮಕ್ಕೆ ಇಂದ್ರನು ನೆರವಾಯಿತು—ಯಥಾರ್ಥ ವೇಗ-ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಜಯಿಸಲೆಂದು.
Mantra 16
एवा ते हारियोजना सुवृक्तीन्द्र ब्रह्माणि गोतमासो अक्रन् । ऐषु विश्वपेशसं धियं धाः प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥
ಹೇ ಹರಿತ-ಯೋಜಕ ಇಂದ್ರ, ಗೋತಮರು ನಿನಗಾಗಿ ಈ ಸುವೃಕ್ತಿ—ಸುಸಂಯೋಜಿತ ಬ್ರಹ್ಮ-ವಚನಗಳನ್ನು—ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಪೇಶಸವಾದ ಧೀ (ಪ್ರಜ್ಞೆ)ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸು; ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧಿಯಾವಸು—ಪ್ರೇರಿತ ಬುದ್ಧಿಯ ಧನ—ವೇಗವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬರಲಿ.
It praises Indra’s immense, world-filling power and asks him to grant victory, strength, and inspired intelligence to the poets and worshippers.
In Vedic thought, well-formed sacred speech (brahmāṇi/stoma) is itself an offering that strengthens the deity and helps bring the requested blessings into effect.
It is especially fitting in Indra worship during fire offerings and Soma-related rites, and its closing prayer makes it particularly apt for dawn recitation (prātaḥ).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.