
Sukta 1.57
Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi
Indra
Triṣṭubh
ಆರು ಋಚಿಗಳ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅಳತೆಯಿಲ್ಲದ ದಾತನಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನ “ಹಿಡಿಯಲು ಕಷ್ಟವಾದ” ಐಶ್ವರ್ಯವು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹರಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ವಜ್ರದಿಂದ ಮಹಾ ಪರ್ವತವನ್ನು ಚೀರಿ, ಅಡಕವಾಗಿದ್ದ ಜಲಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಅವನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಜಯಕೃತ್ಯವನ್ನು ಇದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದ ಲೋಕವು ಧಾರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಕವಿ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಇಂದ್ರನ ಆಶ್ರಿತರಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅವರ ವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅವರ ಜೀವವೂ ಬಲವೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವಂತೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 1
प्र मंहिष्ठाय बृहते बृहद्रये सत्यशुष्माय तवसे मतिं भरे । अपामिव प्रवणे यस्य दुर्धरं राधो विश्वायु शवसे अपावृतम् ॥
ಅತಿ ಮಹಿಷ್ಠನಾದ, ಮಹತ್ತಾದ, ವಿಶಾಲ ಸಂಪತ್ತಿನ ಧಾರಕನಾದ, ಸತ್ಯ-ಶುಷ್ಮ (ನಿಜ ಪರಾಕ್ರಮ)ವಂತನಾದ, ತವಸ್ವಿ (ಬಲಿಷ್ಠ) ದೇವನ ಕಡೆಗೆ ನಾನು ನನ್ನ ಮತಿ (ಚಿಂತನೆ-ಸ್ತುತಿ)ಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ತರುತ್ತೇನೆ. ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನಂತೆ, ಯಾರ ದುರ್ಧರ (ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾದ) ರಾಧಸ್ (ದಾನ-ಸಮೃದ್ಧಿ) ವಿಶ್ವಾಯು—ಎಲ್ಲರ ಜೀವಿತಕ್ಕಾಗಿ—ಅಪಾವೃತ (ತೆರೆದಂತೆ ಹರಿದು) ಶವಸ್ (ಸ್ಥಿರ ಶಕ್ತಿ)ಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 2
अध ते विश्वमनु हासदिष्टय आपो निम्नेव सवना हविष्मतः । यत्पर्वते न समशीत हर्यत इन्द्रस्य वज्रः श्नथिता हिरण्ययः ॥
ನಂತರ ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು; ಹವಿಷ್ಮಾನ್ (ಹವಿಷ್ ಧಾರಕ)ನ ಸವನಗಳು (ಸೋಮ ಪೀಡನೆಗಳು) ಕಡೆಗೆ ನೀರುಗಳು ತಗ್ಗಿನ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುವಂತೆ ಹರಿದು ಬಂದವು. ಹರ್ಯತ (ಆಕಾಂಕ್ಷಿತ) ಇಂದ್ರನ ಹಿರಣ್ಯಯ (ಸುವರ್ಣ) ವಜ್ರವು ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳದೆ ಅದನ್ನು ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಒಡೆದು ಹಾಕಿದಾಗ.
Mantra 3
अस्मै भीमाय नमसा समध्वर उषो न शुभ्र आ भरा पनीयसे । यस्य धाम श्रवसे नामेन्द्रियं ज्योतिरकारि हरितो नायसे ॥
ಈ ಭೀಮ (ಭಯಂಕರ) ದೇವನಿಗಾಗಿ ಅಧ್ವರ (ಯಜ್ಞ)ದಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ಸಮರ್ಪಿತರಾಗಿರಿ; ಉಷಾ (ಪ್ರಭಾತ)ದಂತೆ ಶುಭ್ರ (ಪ್ರಕಾಶಮಾನ) ಆಹುತಿಯನ್ನು ಪನೀಯ (ಪ್ರಿಯ, ಪೋಷಕ)ವಾಗಿ ತಂದುಕೊಡಿ. ಯಾರ ಧಾಮ (ನಿವಾಸ) ಶ್ರವಸ್ (ಯಶಸ್ಸು)ಗಾಗಿ ಇದೆ; ಯಾರ ನಾಮದಲ್ಲೇ ಇಂದ್ರಿಯ (ಆಧಿಪತ್ಯ-ಶಕ್ತಿ) ಇದೆ; ನಾಯಸೇ (ಮುಂದೆ ನಡೆಸಲು) ಜ್ಯೋತಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ—ಯಾತ್ರೆಗೆ ಯುಕ್ತವಾದ ಹರಿತ (ಹಸಿರು) ಅಶ್ವಗಳಂತೆ.
Mantra 4
इमे त इन्द्र ते वयं पुरुष्टुत ये त्वारभ्य चरामसि प्रभूवसो । नहि त्वदन्यो गिर्वणो गिरः सघत्क्षोणीरिव प्रति नो हर्य तद्वचः ॥
ಓ ಇಂದ್ರ, ಪುರುಷ್ಟುತ (ಬಹುಜನರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನೇ), ಇವು ನಿನ್ನದೇ; ಮತ್ತು ನಾವು ಸಹ ನಿನ್ನವರೇ—ಓ ಪ್ರಭೂವಸು—ನಿನ್ನನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ನಿನ್ನ ಅಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಓ ಗಿರ್ವಣ (ಸ್ತುತಿಪ್ರಿಯ), ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ನಮ್ಮ ಗಿರಃ (ಸ್ತುತಿ-ವಾಣಿ)ಯನ್ನು ಭೂಮಿ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವಂತೆ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಲಾರರು; ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಹರ್ಯ (ಹರಿ-ಅಶ್ವವಾಹನ), ನಮ್ಮ ಈ ವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
Mantra 5
भूरि त इन्द्र वीर्यं तव स्मस्यस्य स्तोतुर्मघवन्काममा पृण । अनु ते द्यौर्बृहती वीर्यं मम इयं च ते पृथिवी नेम ओजसे ॥
ಓ ಇಂದ್ರ, ನಿನ್ನ ವೀರ್ಯ (ವೀರಶಕ್ತಿ) ಅಪಾರವಾಗಿದೆ; ನಾವು ನಿನ್ನವರೇ. ಓ ಮಘವನ್, ಈ ಸ್ತೋತೃನ ಕಾಮವನ್ನು ಪೂರೈಸು. ನಿನ್ನ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ವಿಶಾಲ ದ್ಯೌ (ಆಕಾಶ) ಮತ್ತು ಈ ಪೃಥಿವಿಯೂ ನಿನ್ನ ಓಜಸ್ (ಬಲ)ಕ್ಕಾಗಿ ನಿಯತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 6
त्वं तमिन्द्र पर्वतं महामुरुं वज्रेण वज्रिन्पर्वशश्चकर्तिथ । अवासृजो निवृताः सर्तवा अपः सत्रा विश्वं दधिषे केवलं सहः ॥
ಓ ಇಂದ್ರ, ಓ ವಜ್ರಿನ್, ನೀನು ಆ ಮಹಾ ವಿಶಾಲ ಪರ್ವತವನ್ನು ವಜ್ರದಿಂದ ಚೀರಿ, ಅದರ ಸಂಧಿಗಳವರೆಗೆ ಒಡೆದೆಯೆ. ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದ ಜಲಗಳನ್ನು ನೀನು ಕೆಳಗೆ ಬಿಡಿಸಿದೆ—ಅವು ಹರಿಯಲೆಂದು; ಮತ್ತು ನೀನು ಏಕಾಗ್ರ, ಕೇವಲ ನಿನ್ನ ಸಹಸ್ (ಸಂಘನಿತ ಪರಾಕ್ರಮ)ದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಧಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತೀ.
It praises Indra as the great giver and obstacle-breaker, recalling how he split the mountain with the thunderbolt and released the blocked waters—symbolizing restored flow of life and prosperity.
In Vedic imagery, ‘waters’ stand for rain, fertility, inspiration, and abundance. Indra releasing them means removing constraints so life can flourish again.
It can be recited as a strength-and-obstacle-removal prayer—especially before important work—asking for clear energy, steady support, and the unhindered flow of resources and understanding.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.