Rig Veda 1.44.6: Mandala 1, Sukta 44, Mantra 6

Sukta 1.44

Rishi: Kaṇva / Praskaṇva (name appears internally; hymn within Kaṇva collection)

Devata: Agni (as Madhu-jihva, awakened priest-power)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सुशंसो बोधि गृणते यविष्ठ्य मधुजिह्वः स्वाहुतः । प्रस्कण्वस्य प्रतिरन्नायुर्जीवसे नमस्या दैव्यं जनम् ॥

Transliteration

suśáṃso bodhi gṛṇaté yaviṣṭhya mádhu-jihvaḥ svā́hutaḥ | práskaṇvasya pratírann ā́yur jīváse namasyā́ daívyaṃ jánam ||

Translation

ಹೇ ಸುಶಂಸ (ಅಗ್ನಿ), ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ನೀನು ಜಾಗ್ರತನಾಗಿ ಶುಭವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸು; ಹೇ ಯವಿಷ್ಠ್ಯ (ನಿತ್ಯಯೌವನ), ಮಧುಜಿಹ್ವ (ಮಧುರಜಿಹ್ವೆಯವನೇ), ಸ್ವಾಹುತ (ಸುಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಆಹುತಿಗೊಂಡವನೇ). ಪ್ರಸ್ಕಣ್ವನಿಗಾಗಿ—ಜೀವಿಸಲು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಗೆದ್ದು (ಮತ್ತೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿ)—ನೀನು ದೈವಜನ (ದೇವರು)ಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿಸು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सुशंसः: well-praised, of good renown
• सुशंसः: Kartā (सम्बोधन/विशेषण रूपेण अग्नेः)
• Type: Adjective
• Root: सु-शंस (प्रातिपदिक; शंस् ‘स्तु’ धातु से) अथवा विशेषण-प्रातिपदिक

• बोधि: awake; be aware
• बोधि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: बुध् (बोधने)

• गृणते: to the singer/praiser
• गृणते: Sampradāna (यस्य कृते/यस्य प्रति बोधिः)
• Type: Verb (participle-like finite form in Vedic usage)
• Root: गृ (स्तुतौ) → गृण्/गृणाति-परम्परा

• यविष्ठ्य: O youngest (Agni)
• यविष्ठ्य: (सम्बोधन) —
• Type: Adjective (vocative)
• Root: यविष्ठ्य (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘यविष्ठ’/‘यविष्ठ्य’ = ‘युवा/अत्यन्त-युवा’)

• मधुजिह्वः: having a honey(-sweet) tongue
• मधुजिह्वः: Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मधु-जिह्व (समास-प्रातिपदिक; मधु + जिह्वा)

• स्वाहुतः: well-invoked; well-offered (with svāhā)
• स्वाहुतः: Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective (past passive participle)
• Root: सु-आहुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; आ-हु ‘आह्वाने/होमे’ धातु से क्त)

• प्रस्कण्वस्य: of Praskaṇva
• प्रस्कण्वस्य: सम्बन्ध (genitive: ‘of Praskaṇva’)
• Type: Noun (proper)
• Root: प्र-स्कण्व (ऋषि-नाम; प्रातिपदिक)

• प्रतिरन्: may he/it grant; may he respond favorably
• प्रतिरन्: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: प्रति-ऋ (ऋ गतौ) / प्रति-ऋणोति-परम्परा; वैदिक रूप ‘प्रतिरन्’ (आशीर्लिङ्/लुङ्-छाया युक्त)

• आयुः: life-span
• आयुः: Karma
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• जीवसे: to live
• जीवसे: प्रयोजन (purpose)
• Type: Verb (infinitive)
• Root: जीव् (प्राणधारणे) → जीवस् (इन्फिनिटिव/दत्तिव)

• नमस्या: reverence; homage
• नमस्या: Karaṇa/भाव (as ‘with reverence/obeisance’)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक) / नम् (नमने) से भाव

• दैव्यम्: divine
• दैव्यम्: Karma (जनम् विशेषयति)
• Type: Adjective
• Root: दैव्य (देव-सम्बन्धी प्रातिपदिक)

• जनम्: people; race; folk
• जनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)