Sukta 164

Mantra 1

अस्य वामस्य पलितस्य होतुस्तस्य भ्राता मध्यमो अस्त्यश्नः । तृतीयो भ्राता घृतपृष्ठो अस्यात्रापश्यं विश्पतिं सप्तपुत्रम् ॥

ಈ ಪ್ರಿಯ, ಪ್ರಾಚೀನ ಹೋತೃ (ಹೋತಾರ)ನಿಗೆ ಮಧ್ಯಮ ಸಹೋದರನೊಬ್ಬನಿದ್ದಾನೆ—ಅಶ್ನಃ, ಭಕ್ಷಕ; ಮೂರನೆಯ ಸಹೋದರನು ಘೃತಪೃಷ್ಟಃ—ಘೃತ/ತೇಜಸ್ವಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಪೃಷ್ಠವಿರುವವನು. ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿಶ್ಪತಿಂ—ನಿವಾಸದ ಸ್ವಾಮಿ, ಕುಲಾಧಿಪತಿ—ಏಳು ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಕಂಡೆ; ಒಂದೇ ದರ್ಶನದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಗಳು.

Mantra 2

सप्त युञ्जन्ति रथमेकचक्रमेको अश्वो वहति सप्तनामा । त्रिनाभि चक्रमजरमनर्वं यत्रेमा विश्वा भुवनाधि तस्थुः ॥

ಸಪ್ತರು ಏಕಚಕ್ರ ರಥವನ್ನು ಯುಜ್ಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಏಕ ಅಶ್ವನು ಅದನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸಪ್ತನಾಮವನ್ನು ಧರಿಸಿ. ಆ ಚಕ್ರವು ತ್ರಿನಾಭಿಯದು—ಅಜರ, ಅನರ್ವ; ಅದರ ಮೇಲೆಯೇ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಭುವನಗಳು ಆಧಾರವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Mantra 3

इमं रथमधि ये सप्त तस्थुः सप्तचक्रं सप्त वहन्त्यश्वाः । सप्त स्वसारो अभि सं नवन्ते यत्र गवां निहिता सप्त नाम ॥

ಈ ರಥದ ಮೇಲೆ ಸಪ್ತರು ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅದು ಸಪ್ತಚಕ್ರ, ಮತ್ತು ಸಪ್ತ ಅಶ್ವಗಳು ಅದನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸಪ್ತ ಸ್ವಸಾರರು ಒಂದಾಗಿ ಅದರತ್ತ ವಾಲುತ್ತಾರೆ—ಯಲ್ಲಿ ಗವಾಂ (ಕಿರಣ/ಜ್ಞಾನ)ಗಳ ಸಪ್ತ ನಾಮಗಳು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ನಿಹಿತವಾಗಿವೆ.

Mantra 4

को ददर्श प्रथमं जायमानमस्थन्वन्तं यदनस्था बिभर्ति । भूम्या असुरसृगात्मा क्व स्वित्को विद्वांसमुप गात्प्रष्टुमेतत् ॥

ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಥಮಜನನನ್ನು ಯಾರು ಕಂಡರು—ಅಸ್ಥಿವಂತನಾದರೂ, ಅವನನ್ನು ಅನಸ್ಥಾ (ಅಸ್ಥಿರಹಿತ)ವೇ ಧರಿಸುತ್ತದೆ? ಭೂಮಿಯಿಂದ—ಅಸು, ಅಸೃಗ, ಆತ್ಮ—ಅವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಯಾರು ವಿದ್ವಾಂಸನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವರು?

Mantra 5

पाकः पृच्छामि मनसाविजानन्देवानामेना निहिता पदानि । वत्से बष्कयेऽधि सप्त तन्तून्वि तत्निरे कवय ओतवा उ ॥

ಅಪಕ್ವನಾಗಿ, ಇನ್ನೂ ಅರಿಯದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ: ಇವು ದೇವರ ಗುಪ್ತ ಪದಚಿಹ್ನೆಗಳು. ವತ್ಸದ ಮೇಲೆ, ಭವನೆಯ ಗರ್ಭದ ಮೇಲೆ, ಕವಿಗಳು ಏಳು ತಂತುಗಳನ್ನು ಹರಡಿ—ಯಾತ್ರೆಯ ಜಾಲವನ್ನು ನೆಯ್ದಿದ್ದಾರೆ.

Mantra 6

अचिकित्वाञ्चिकितुषश्चिदत्र कवीन्पृच्छामि विद्मने न विद्वान् । वि यस्तस्तम्भ षळिमा रजांस्यजस्य रूपे किमपि स्विदेकम् ॥

ಅರಿಯದ ನಾನು, ಇಲ್ಲಿ ಅರಿತವರಾದ ಕವಿಗಳನ್ನೂ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ನಾನು ಇನ್ನೂ ವಿದ್ವಾನನಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು. ಯಾರು ಈ ಆರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾನೋ—ಅಜ (ಅಜನ್ಮ)ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆ ಏಕಮಾತ್ರವು ಏನು, ಬಹುಶಃ?

Mantra 7

इह ब्रवीतु य ईमङ्ग वेदास्य वामस्य निहितं पदं वेः । शीर्ष्णः क्षीरं दुह्रते गावो अस्य वव्रिं वसाना उदकं पदापुः ॥

ಇಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೇಳಲಿ—ಈ ಪ್ರಿಯನ ನಿಹಿತ ಪದವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು ತಿಳಿದಿರುವನೋ. ಅದರ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಗೋವುಗಳು ಹಾಲನ್ನು ದೋಹುತ್ತವೆ; ಆವರಣವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಪದದ ಮೂಲಕವೇ ಅವರು ನೀರಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ.

Mantra 8

माता पितरमृत आ बभाज धीत्यग्रे मनसा सं हि जग्मे । सा बीभत्सुर्गर्भरसा निविद्धा नमस्वन्त इदुपवाकमीयुः ॥

ಮಾತೆಯು ಋತ—ಸತ್ಯ-ಕ್ರಮವನ್ನು ಲಂಘಿಸದೆ ಪಿತೆಯನ್ನು ಪಾಲುಗೊಂಡಳು; ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಧೀ—ರೂಪಗೊಳಿಸುವ ದರ್ಶನವು ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿತು. ಅವಳು ಭೀತಿಭಾವ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳವಳು, ಗರ್ಭ-ರಸದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಳಾಗಿ, ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಳು; ನಮಸ್ಕಾರಿಗಳಾದವರು ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು—ವಾಣಿಯ ಸಮೀಪ-ಉಚ್ಚಾರಕ್ಕೆ ತಲುಪಲು.

Mantra 9

युक्ता मातासीद्धुरि दक्षिणाया अतिष्ठद्गर्भो वृजनीष्वन्तः । अमीमेद्वत्सो अनु गामपश्यद्विश्वरूप्यं त्रिषु योजनेषु ॥

ಮಾತಾ-ಶಕ್ತಿಯು ಬಲಭಾಗದ ಯುಗದಂಡಕ್ಕೆ ಯುಕ್ತಳಾಯಿತು; ಒಳಗಿನ ಆವರಣಗಳೊಳಗೆ ಗುಪ್ತ ಗರ್ಭವು ನಿಂತಿತು. ಕರುವು ಹಸುವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮೊರೆ ಹಾಕಿತು; ಪ್ರಯಾಣದ ಮೂರು ಯೋಜನಗಳ ವಿಶಾಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸರ್ವರೂಪ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು.

Mantra 10

तिस्रो मातॄस्त्रीन्पितॄन्बिभ्रदेक ऊर्ध्वस्तस्थौ नेमव ग्लापयन्ति । मन्त्रयन्ते दिवो अमुष्य पृष्ठे विश्वविदं वाचमविश्वमिन्वाम् ॥

ಮೂರು ಮಾತೃಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮೂರು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಏಕನು ಊರ್ಧ್ವವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ಅವರು ಅವನನ್ನು ದಣಿಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಳಗೆ ಒತ್ತುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ದಿವ್ಯದ ಪೃಷ್ಠದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಮಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ—ವಿಶ್ವವಿದ ವಾಣಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Mantra 11

द्वादशारं नहि तज्जराय वर्वर्ति चक्रं परि द्यामृतस्य । आ पुत्रा अग्ने मिथुनासो अत्र सप्त शतानि विंशतिश्च तस्थुः ॥

ಹನ್ನೆರಡು ಅರೆಗಳ ಚಕ್ರವು ಜರೆಯಿಂದ ಕ್ಷಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಋತದ ದ್ಯೌ (ಆಕಾಶ)ವನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ, ಹೇ ಅಗ್ನೇ, ಜೋಡಿಗಳಾದ ಪುತ್ರರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ—ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಏಳು ನೂರು ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.

Mantra 12

पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम् । अथेमे अन्य उपरे विचक्षणं सप्तचक्रे षळर आहुरर्पितम् ॥

ಅವರು ದಿವ್ಯದ ಪಿತೆಯನ್ನು ಪಂಚಪಾದಿ ಮತ್ತು ದ್ವಾದಶರೂಪಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ—ಪರದ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ, ಸಮೃದ್ಧ. ಇತರರು ಮೇಲಿರುವ ಅವನನ್ನು ಸುವಿಚಕ್ಷಣ (ಸ್ಪಷ್ಟದರ್ಶಿ) ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಏಳು ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಆರು ಅರೆಗಳ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿರುವವನು.

Mantra 13

पञ्चारे चक्रे परिवर्तमाने तस्मिन्ना तस्थुर्भुवनानि विश्वा । तस्य नाक्षस्तप्यते भूरिभारः सनादेव न शीर्यते सनाभिः ॥

ಐದು ಅರೆಗಳ ಚಕ್ರವು ತಿರುಗುತ್ತಾ ಇರುವಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಭುವನಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಮಹಾಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತರೂ ಅದರ ಅಕ್ಷವು ತಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದಿಕಾಲದಿಂದಲೇ ಅದರ ನಾಭಿ ಮುರಿಯುವುದಿಲ್ಲ—ಶಾಶ್ವತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ.

Mantra 14

सनेमि चक्रमजरं वि वावृत उत्तानायां दश युक्ता वहन्ति । सूर्यस्य चक्षू रजसैत्यावृतं तस्मिन्नार्पिता भुवनानि विश्वा ॥

ಅಜರ, ಅಕ್ಷಯ ಅಂಚಿನ ಚಕ್ರವು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ತಿರುಗುತ್ತದೆ; ವಿಸ್ತೃತ ಸಮತಟದಲ್ಲಿ ಜೂತಗೊಂಡ ಹತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಳು ಅದನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸೂರ್ಯನ ಚಕ್ಷು (ಕಣ್ಣು) ತೇಜೋಮಯ ರಜಸ್‌ (ಅಂತರಿಕ್ಷ-ಪ್ರಕಾಶ)ದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಭುವನಗಳೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ.

Mantra 15

साकंजानां सप्तथमाहुरेकजं षळिद्यमा ऋषयो देवजा इति । तेषामिष्टानि विहितानि धामशः स्थात्रे रेजन्ते विकृतानि रूपशः ॥

ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜನಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯವನನ್ನು ‘ಏಕಜ’ (ಏಕಜನ್ಮ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆರು ಮಂದಿ ಯುಗ್ಮರು—ಎಂದು ದೇವಜ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಇಷ್ಟ ಆಸನಗಳು ಧಾಮಶಃ (ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ) ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಸ್ಥಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ರೂಪಶಃ ಅನೇಕ ವಿಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಾರೆ.

Mantra 16

स्त्रियः सतीस्ताँ उ मे पुंस आहुः पश्यदक्षण्वान्न वि चेतदन्धः । कविर्यः पुत्रः स ईमा चिकेत यस्ता विजानात्स पितुष्पितासत् ॥

ಅವರು ನಿಜವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಗಳೇ ಆದರೂ, ಪುರುಷರು ಅವರನ್ನು ಪುಂಸ (ಪುರುಷ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ನೋಡುವವನು ಸಹ ಗ್ರಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಅಂಧತೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿಯದು. ಆದರೆ ಕವಿ, ಆ ಪುತ್ರ, ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ; ಯಾರು ಅವರನ್ನು ತಿಳಿಯುವನೋ, ಅವನು ಪಿತೃನ ಪಿತೃವಾಗುತ್ತಾನೆ.

Mantra 17

अवः परेण पर एनावरेण पदा वत्सं बिभ्रती गौरुदस्थात् । सा कद्रीची कं स्विदर्धं परागात्क्व स्वित्सूते नहि यूथे अन्तः ॥

ದೂರದ ಪಾದದಿಂದ ಕೆಳಗೆ, ಸಮೀಪದ ಪಾದದಿಂದ ಮೇಲಾಗಿ—ಕರುವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಗೋವು ಎದ್ದು ನಿಂತಿತು. ಅದು ಗುಪ್ತ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಯಿತು? ಯಾವ ಅರ್ಧವನ್ನು ಅದು ದಾಟಿಹೋಯಿತು? ಅದು ಎಲ್ಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಸವಿಸುತ್ತದೆ? ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಯೂಥ (ಹಿಂಡು)ದೊಳಗೆ ಇಲ್ಲ.

Mantra 18

अवः परेण पितरं यो अस्यानुवेद पर एनावरेण । कवीयमानः क इह प्र वोचद्देवं मनः कुतो अधि प्रजातम् ॥

ದೂರದ ಕೆಳಗಿನಿಂದಲೂ ಸಮೀಪದ ಮೇಲಿನಿಂದಲೂ—ಇದರ ಪಿತೆಯನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ? ಕವಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಹೇಳಬಲ್ಲರು: ದೇವ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲಿಂದ, ಯಾವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಜನಿಸಿದೆ?

Mantra 19

ये अर्वाञ्चस्ताँ उ पराच आहुर्ये पराञ्चस्ताँ उ अर्वाच आहुः । इन्द्रश्च या चक्रथुः सोम तानि धुरा न युक्ता रजसो वहन्ति ॥

ಒಳಮುಖವಾಗಿ ತಿರುಗಿರುವವರನ್ನು ಅವರು ಹೊರಮುಖವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹೊರಮುಖವಾಗಿ ತಿರುಗಿರುವವರನ್ನು ಅವರು ಒಳಮುಖವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೋಮರು ರೂಪಿಸಿದ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು—ಜೂಗಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿದ ವಾಹಕರಂತೆ—ತೇಜೋಮಯ ರಜಸ್ಸಿನ ಚಲನಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

Mantra 20

द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परि षस्वजाते । तयोरन्यः पिप्पलं स्वाद्वत्त्यनश्नन्नन्यो अभि चाकशीति ॥

ಎರಡು ಸುಪರ್ಣರು, ಜೊತೆಯಾಗಿ ಯುಕ್ತರಾದ ಸಖರು, ಒಂದೇ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಸಿಹಿಯಾದ ಪಿಪ್ಪಲ-ಫಲವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ತಿನ್ನದೆ, ಕೇವಲ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

Mantra 21

यत्रा सुपर्णा अमृतस्य भागमनिमेषं विदथाभिस्वरन्ति । इनो विश्वस्य भुवनस्य गोपाः स मा धीरः पाकमत्रा विवेश ॥

ಯಲ್ಲಿ ಸುಪರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳು ಅಮೃತದ ಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ—ಅನಿಮೇಷ—ವಿಧಥಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಭವನದ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಗೋಪನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆ ಧೀರ ಋಷಿ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಳಗೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ—ನಾನು ಇನ್ನೂ ಅಪಾಕನಾಗಿದ್ದರೂ.

Mantra 22

यस्मिन्वृक्षे मध्वदः सुपर्णा निविशन्ते सुवते चाधि विश्वे । तस्येदाहुः पिप्पलं स्वाद्वग्रे तन्नोन्नशद्यः पितरं न वेद ॥

ಯಾವ ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಧುಭೋಜಿ ಸುಪರ್ಣರು ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ಭುವನಗಳು ಚಲನೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ—ಅದರ ಪಿಪ್ಪಲ-ಫಲವು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಸಿಹಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಪಿತೆಯನ್ನು ಅರಿಯದವನು ಅದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ.

Mantra 23

यद्गायत्रे अधि गायत्रमाहितं त्रैष्टुभाद्वा त्रैष्टुभं निरतक्षत । यद्वा जगज्जगत्याहितं पदं य इत्तद्विदुस्ते अमृतत्वमानशुः ॥

ಗಾಯತ್ರಿಯ ಮೇಲೆ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ, ಅಥವಾ ತ್ರಿಷ್ಟುಭದಿಂದ ತ್ರಿಷ್ಟುಭವನ್ನೇ ರೂಪಿಸಿ ಹೊರತೆಗೆಯುವಾಗ; ಅಥವಾ ಚಲಿಸುವ ಜಗತಿಯಲ್ಲಿ (ಜಗತಿಯಲ್ಲಿ) ಪಾದ—ಆ ಹೆಜ್ಜೆ—ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವಾಗ; ಅದನ್ನೇ ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿದವರು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Mantra 24

गायत्रेण प्रति मिमीते अर्कमर्केण साम त्रैष्टुभेन वाकम् । वाकेन वाकं द्विपदा चतुष्पदाक्षरेण मिमते सप्त वाणीः ॥

ಗಾಯತ್ರಿಯಿಂದ ಅವನು ಅರ್ಕ—ಸ್ತುತಿಗೀತ—ವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅರ್ಕದಿಂದ ಸಾಮ—ಗಾನ—ವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾನೆ; ತ್ರಿಷ್ಟುಭದಿಂದ ವಾಕ್—ಉಚ್ಚರಿತ ವಾಣಿ—ಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ವಾಣಿಯಿಂದ ವಾಣಿಯನ್ನೇ ಅಳೆಯುತ್ತಾನೆ—ದ್ವಿಪದ ಮತ್ತು ಚತುಷ್ಪದ; ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ—ಅವಿನಾಶಿ ಅಕ್ಷರ—ದಿಂದ ಅವರು ಏಳು ವಾಣಿಗಳು (ವಾಣಿ-ಶಕ್ತಿಗಳು)ಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ.

Mantra 25

जगता सिन्धुं दिव्यस्तभायद्रथंतरे सूर्यं पर्यपश्यत् । गायत्रस्य समिधस्तिस्र आहुस्ततो मह्ना प्र रिरिचे महित्वा ॥

ಜಗತೀ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ದಿವ್ಯ ಸಿಂಧು—ಆಕಾಶೀಯ ನದಿ—ಯನ್ನು ಸ್ಥಂಭಿಸಿದನು; ರಥಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸರ್ವತ್ರ ಪರಿವ್ಯಾಪ್ತ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಕಂಡನು. ಗಾಯತ್ರಿಗೆ ಮೂರು ಸಮಿಧೆಗಳು (ಇಂಧನಕಾಷ್ಠಗಳು) ಇವೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ നിന്ന്, ಮಹಿಮೆಯಿಂದ, ಅವನು ಮಹತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಉಕ್ಕಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು.

Mantra 26

उप ह्वये सुदुघां धेनुमेतां सुहस्तो गोधुगुत दोहदेनाम् । श्रेष्ठं सवं सविता साविषन्नोऽभीद्धो घर्मस्तदु षु प्र वोचम् ॥

ಈ ಸುದುಘಾ—ಅತಿಯಾಗಿ ಫಲಕೊಡುವ ಧೇನುವನ್ನು ನಾನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ; ಸುಹಸ್ತರಾಗಿ, ಗೋಧುಗುತ್—ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ದೋಹಿಸುವವರಾಗಿ—ನಾವು ಅವಳನ್ನು ದೋಹಿಸೋಣ. ಸವಿತೃ ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸವನ (ಸೋಮ-ಪ್ರಸವನ)ವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲಿ; ಘರ್ಮ (ತಾಪ/ಉಷ್ಣತೆ) ಪ್ರಜ್ವಲಿತವಾಗಿದೆ—ಇದೇನು ನಾನು ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Mantra 27

हिङ्कृण्वती वसुपत्नी वसूनां वत्समिच्छन्ती मनसाभ्यागात् । दुहामश्विभ्यां पयो अघ्न्येयं सा वर्धतां महते सौभगाय ॥

ಹಿಙ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ, ವಸುಗಳ ವಸುಪತ್ನಿ—ಧನ-ನಿಧಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ—ಕರುವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಳು. ಈ ಅಘ್ನ್ಯಾ (ಅಹಿಂಸ್ಯ/ಅವಿಧೇಯ) ಧೇನು ಅಶ್ವಿನರಿಗೆ ಪಯಃ ದೋಹುತ್ತದೆ; ಅವಳು ಮಹತ್ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ.

Mantra 28

गौरमीमेदनु वत्सं मिषन्तं मूर्धानं हिङ्ङकृणोन्मातवा उ । सृक्वाणं घर्ममभि वावशाना मिमाति मायुं पयते पयोभिः ॥

ಗಾವು ಮಿಟುಕಿಸುವ ಕರುವಿನ ಹಿಂದೆ ಅನುಸರಿಸಿ ಅಳೆಯಿತು; ತಾಯಿಯಂತೆ ತಲೆಯ ಬಳಿ ‘ಹಿಙ್’ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಘರ್ಮದ ಕಡೆಗೆ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ, ಅವಳು ತನ್ನ ಮಾಯು (ಕೂಗು/ಧ್ವನಿ)ಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾಳೆ; ಪಯೋಭಿಃ—ಪಾಲರಸಗಳಿಂದ—ಅವಳು ಉಬ್ಬಿ ಹರಿಯುತ್ತಾಳೆ.

Mantra 29

अयं स शिङ्क्ते येन गौरभीवृता मिमाति मायुं ध्वसनावधि श्रिता । सा चित्तिभिर्नि हि चकार मर्त्यं विद्युद्भवन्ती प्रति वव्रिमौहत ॥

ಇದೇ ಆ ಶಕ್ತಿ; ಇದರ ಮೂಲಕ ಗೋವು (ಚೇತನೆಯ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಕಿರಣ), ಆವರಿತವಾಗಿರುವಾಗ, ತನ್ನ ತವಕದ ಕೂಗನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ—ಧ್ವಸನಾ (ಒತ್ತುವ ಎರಡು ಕಲ್ಲುಗಳು) ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ. ಅವಳು ವಿದ್ಯುತ್-ಝಳಪದಂತೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿ, ತನ್ನ ಚಿತ್ತಿಗಳ/ಜಾಗೃತಿಗಳಿಂದ ಮರಣ್ಯನನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Mantra 30

अनच्छये तुरगातु जीवमेजद्ध्रुवं मध्य आ पस्त्यानाम् । जीवो मृतस्य चरति स्वधाभिरमर्त्यो मर्त्येना सयोनिः ॥

ಅಚಲ ಆಧಾರ (ಧ್ರುವ)ದಲ್ಲಿ ತುರಗಗತಿಯ ಜೀವ—ಚಲಿಸುವವನು—ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಸ್ವಧಾ (ಸ್ವನಿಯಮ/ಸ್ವಭಾವ)ಗಳಿಂದ ಜೀವಶಕ್ತಿ ಮೃತದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ; ಅಮರನು ಮರಣ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Mantra 31

अपश्यं गोपामनिपद्यमानमा च परा च पथिभिश्चरन्तम् । स सध्रीचीः स विषूचीर्वसान आ वरीवर्ति भुवनेष्वन्तः ॥

ನಾನು ಗೋಪನನ್ನು ಕಂಡೆನು—ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ಕಾಲು ಜಾರಿ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ—ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ-ಹಿಂದೆ ಸಂಚರಿಸುವವನಾಗಿ. ಅವನು ಸರಳವೂ ವಿಭಿನ್ನವೂ ಆದ ಎರಡೂ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಲೋಕಗಳೊಳಗೆ ಅವನು ತಿರುಗಿ-ತಿರುಗಿ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಆತ್ಮಯಾತ್ರೆಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ.

Mantra 32

य ईं चकार न सो अस्य वेद य ईं ददर्श हिरुगिन्नु तस्मात् । स मातुर्योना परिवीतो अन्तर्बहुप्रजा निॠतिमा विवेश ॥

ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವನು ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯನು; ಇದನ್ನು ಕಂಡವನು ಅದರಿಂದ ವಿಮುಖನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಮಾತೆಯ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಆವೃತನಾಗಿ, ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿ, ಅವನು ನಿರ್ಋತಿ—ಲಯ/ವಿಲಯ—ಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇಷ್ಟು ಗುಪ್ತವಾಗಿದೆ ಭವದ ಧರ್ಮ.

Mantra 33

द्यौर्मे पिता जनिता नाभिरत्र बन्धुर्मे माता पृथिवी महीयम् । उत्तानयोश्चम्वोर्योनिरन्तरत्रा पिता दुहितुर्गर्भमाधात् ॥

ದ್ಯೌ ನನ್ನ ತಂದೆ—ಜನಕ; ಇಲ್ಲಿ ನಾಭಿ-ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. ಮಹತ್ತಾದ ಪೃಥಿವಿ ನನ್ನ ತಾಯಿ, ನನ್ನ ಬಂಧು. ಎರಡು ಉತ್ಥಾನ ಚಮ್ವೋ (ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳು)ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಯೋನಿಯಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ತಂದೆಯು ಪುತ್ರಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು—ಹೀಗೆ ಲೋಕಗಳು ಗುಪ್ತ ಜನನದಿಂದ ಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ.

Mantra 34

पृच्छामि त्वा परमन्तं पृथिव्याः पृच्छामि यत्र भुवनस्य नाभिः । पृच्छामि त्वा वृष्णो अश्वस्य रेतः पृच्छामि वाचः परमं व्योम ॥

ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ—ಪೃಥಿವಿಯ ಪರಮ ಅಂತವನ್ನು; ನಾನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ—ಭುವನದ ನಾಭಿ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು. ನಾನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ—ಬಲಿಷ್ಠ ವೃಷ್ಣ ಅಶ್ವದ ರೇತಸ್ (ಬೀಜ)ವನ್ನು; ನಾನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ—ವಾಚೆಯ ಪರಮ ವ್ಯೋಮ, ಪರಮಾಕಾಶವನ್ನು.

Mantra 35

इयं वेदिः परो अन्तः पृथिव्या अयं यज्ञो भुवनस्य नाभिः । अयं सोमो वृष्णो अश्वस्य रेतो ब्रह्मायं वाचः परमं व्योम ॥

ಈ ವೇದಿ ಭೂಮಿಯ ಪರಮ ಅಂತ್ಯವಾಗಿದೆ; ಈ ಯಜ್ಞವು ಲೋಕದ ನಾಭಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸೋಮವು ಬಲಿಷ್ಠ ಅಶ್ವ (ವೃಷಣ)ದ ರೇತಸ್—ಬೀಜವಾಗಿದೆ; ಈ ಬ್ರಹ್ಮವು ವಾಣಿಯ ಪರಮ ವ್ಯೋಮ—ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಆಕಾಶವಾಗಿದೆ.

Mantra 36

सप्तार्धगर्भा भुवनस्य रेतो विष्णोस्तिष्ठन्ति प्रदिशा विधर्मणि । ते धीतिभिर्मनसा ते विपश्चितः परिभुवः परि भवन्ति विश्वतः ॥

ಏಳು ಅರ್ಧಗರ್ಭಗಳು—ಲೋಕದ ರೇತಸ್—ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಿಶಾಲ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಅವರು ಧೀತಿಯಿಂದಲೂ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ವಿಪಶ್ಚಿತ ಋಷಿಗಳು; ಪರಿಭೂಗಳಾಗಿ ಅವರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಆವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Mantra 37

न वि जानामि यदिवेदमस्मि निण्यः संनद्धो मनसा चरामि । यदा मागन्प्रथमजा ऋतस्यादिद्वाचो अश्नुवे भागमस्याः ॥

ನಾನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ—ನಾನು ಏನೋ ಎಂಬುದನ್ನು, ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಇದ್ದರೂ; ಗುಪ್ತನಾಗಿ, ಸಂನದ್ಧನಾಗಿ, ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಋತದ ಪ್ರಥಮಜಾತನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ಈ ವಾಣಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆದேன்.

Mantra 38

अपाङ्प्राङेति स्वधया गृभीतोऽमर्त्यो मर्त्येना सयोनिः । ता शश्वन्ता विषूचीना वियन्ता न्यन्यं चिक्युर्न नि चिक्युरन्यम् ॥

ಹಿಂದೂ ಮುಂದೂ ಅವನು ಸಾಗುತ್ತಾನೆ—ಸ್ವಧಾ (ಸ್ವ-ನಿಯಮ)ಯಿಂದ ಹಿಡಿದವನು; ಅಮರನು ಮರಣಶೀಲನೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಯೋನಿಯನ್ನು (ಒಂದೇ ಗರ್ಭವನ್ನು) ಹಂಚಿಕೊಂಡವನು. ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಶಾಶ್ವತರು, ವಿಭಿನ್ನ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ದೂರವಾಗುತ್ತಾ ಚಲಿಸುವವರು—ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಪರಮ ‘ಅನ್ಯ’ನನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Mantra 39

ऋचो अक्षरे परमे व्योमन्यस्मिन्देवा अधि विश्वे निषेदुः । यस्तन्न वेद किमृचा करिष्यति य इत्तद्विदुस्त इमे समासते ॥

ಋಚಾ (ಮಂತ್ರ) ಅಕ್ಷರ (ಅವಿನಾಶಿ)ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ—ಪರಮ ವ್ಯೋಮನ್, ಪರಮ ವಿಶಾಲ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ; ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ದೇವರುಗಳು ಅಧಿ ನಿಷೇದುಃ—ಆಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯದವನು—ಋಚೆಯಿಂದ ಏನು ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲನು? ಆದರೆ ಅದನ್ನು ತಿಳಿದವರು, ಅವರೇ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಸತೇ—ಸತ್ಯ ಸಮನ್ವಯದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ.

Mantra 40

सूयवसाद्भगवती हि भूया अथो वयं भगवन्तः स्याम । अद्धि तृणमघ्न्ये विश्वदानीं पिब शुद्धमुदकमाचरन्ती ॥

ಹೇ ಅಘ್ನ್ಯಾ (ಅಹಿಂಸ್ಯ ಗೋವೇ), ಸುಯವಸ (ಉತ್ತಮ ಮೇವು)ದಿಂದ ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಭಗವತೀ—ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣಳಾಗು; ಮತ್ತು ನಾವು ಕೂಡ ಭಗವಂತಃ—ಆ ಪೂರ್ಣತೆಯ ಧಾರಕರಾಗೋಣ. ಹೇ ಅಘ್ನ್ಯೇ, ಸರ್ವದಾ ಸತ್ಯರೂಪ ತೃಣವನ್ನು ತಿನ್ನು; ಮತ್ತು ಯಥಾಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾ ಶುದ್ಧ ಜಲವನ್ನು ಕುಡಿ.

Mantra 41

गौरीर्मिमाय सलिलानि तक्षत्येकपदी द्विपदी सा चतुष्पदी । अष्टापदी नवपदी बभूवुषी सहस्राक्षरा परमे व्योमन् ॥

ಗೌರೀ (ಪ್ರಕಾಶಮಯಿ) ಹರಿಯುವ ಜಲಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಏಕಪದಿ, ದ್ವಿಪದಿ—ಅವಳು ಚತುಷ್ಪದಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅಷ್ಟಾಪದಿ, ನವಪದಿ ಆಗಿ—ಪರಮ ವ್ಯೋಮದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷರಾ (ಸಾವಿರ ಅಕ್ಷರಗಳವಳು) ಎಂದು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Mantra 42

तस्याः समुद्रा अधि वि क्षरन्ति तेन जीवन्ति प्रदिशश्चतस्रः । ततः क्षरत्यक्षरं तद्विश्वमुप जीवति ॥

ಅವಳಿಂದ ಸಮುದ್ರಗಳು ಮೇಲಿಂದ ಹರಿದು ಹೊರಗೆ ಚಿಮ್ಮುತ್ತವೆ; ಆ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಮೂಲದಿಂದ ಅಕ್ಷರ (ಅವಿನಾಶಿ) ಹರಿದು ಬರುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಲೇ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ.

Mantra 43

शकमयं धूममारादपश्यं विषूवता पर एनावरेण । उक्षाणं पृश्निमपचन्त वीरास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् ॥

ದೂರದಿಂದ ನಾನು ಶಕ್ತಿಧಾರಿ ಧೂಮವನ್ನು ಕಂಡೆನು—ವಿಷೂವತ (ಧುರಿ/ಅಕ್ಷ) ಯ ತಿರುಗುವ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ. ವೀರರು ಚಿತ್ತರೆಯಾದ (ಪೃಶ್ನಿ) ವೃಷಭವನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದರು; ಅವೇ ಧರ್ಮದ ಮೊದಲ ನೆಲೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು.

Mantra 44

त्रयः केशिन ऋतुथा वि चक्षते संवत्सरे वपत एक एषाम् । विश्वमेको अभि चष्टे शचीभिर्ध्राजिरेकस्य ददृशे न रूपम् ॥

ಋತುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೇಶವಂತ ಶಕ್ತಿಗಳು ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತವೆ; ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಕೇಶವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬನೇ ತನ್ನ ಶಚೀ-ಬಲಗಳಿಂದ ಸಮಸ್ತವನ್ನೂ ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಾನೆ; ಏಕನ ಧ್ರಾಜಿ ಎಂಬ ದೀಪ್ತ ವೇಗ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವನ ರೂಪ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

Mantra 45

चत्वारि वाक्परिमिता पदानि तानि विदुर्ब्राह्मणा ये मनीषिणः । गुहा त्रीणि निहिता नेङ्गयन्ति तुरीयं वाचो मनुष्या वदन्ति ॥

ವಾಕಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪರಿಮಿತ ಪದಗಳಿವೆ—ಅವುಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಮೂರು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ನಿಹಿತವಾಗಿ ಅಚಲವಾಗಿವೆ; ವಾಕಿನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪದವನ್ನೇ ಮನುಷ್ಯರು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Mantra 46

इन्द्रं मित्रं वरुणमग्निमाहुरथो दिव्यः स सुपर्णो गरुत्मान् । एकं सद्विप्रा बहुधा वदन्त्यग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः ॥

ಅವನನ್ನು ಇಂದ್ರ, ಮಿತ್ರ, ವರುಣ, ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವನೇ ದಿವ್ಯ ಸುಪರ್ಣ—ಬಲಿಷ್ಠ ಪಂಖಗಳ ಗರುತ್ಮಾನ್. ಸತ್ ಒಂದೇ; ವಿಪ್ರರು ಅದನ್ನು ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಅಗ್ನಿ, ಯಮ, ಮಾತರಿಶ್ವಾನ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Mantra 47

कृष्णं नियानं हरयः सुपर्णा अपो वसाना दिवमुत्पतन्ति । त आववृत्रन्त्सदनादृतस्यादिद्घृतेन पृथिवी व्युद्यते ॥

ಕೃಷ್ಣ ನಿಯಾನ—ಕತ್ತಲೆಯ ಇಳಿಜಾರಿನಿಂದ—ಹರಯಃ ಸುಪರ್ಣಾಃ (ಸುಂದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಶಕ್ತಿಗಳು), ಅಪಃ (ಜಲಗಳನ್ನು) ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಧರಿಸಿ, ದಿವಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಋತಸ್ಯ ಸದನದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿವೆ; ಆಗ ಘೃತ (ಶುದ್ಧ ತೇಜಸ್ಸು/ಪ್ರಕಾಶ)ದಿಂದ ಅಭಿಷಿಕ್ತವಾಗಿ ಪೃಥಿವಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ.

Mantra 48

द्वादश प्रधयश्चक्रमेकं त्रीणि नभ्यानि क उ तच्चिकेत । तस्मिन्त्साकं त्रिशता न शङ्कवोऽर्पिताः षष्टिर्न चलाचलासः ॥

ಒಂದೇ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಧಯಃ (ಅರಗಳು/ಸ್ಪೋಕ್‌ಗಳು) ಇವೆ; ಅದರ ಮೂರು ನಾಭ್ಯಾನಿ (ಹಬ್‌ಗಳು) ಇವೆ—ಇದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ? ಅದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮೂರು ನೂರು ಅರವತ್ತು (ದಿನ-ರಾತ್ರಿಗಳಂತೆ) ಕೀಲಿಗಳಂತೆ ನೆಟ್ಟಿವೆ—ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಚಲ.

Mantra 49

यस्ते स्तनः शशयो यो मयोभूर्येन विश्वा पुष्यसि वार्याणि । यो रत्नधा वसुविद्यः सुदत्रः सरस्वति तमिह धातवे कः ॥

ಹೇ ಸರಸ್ವತಿ! ನಿನ್ನ ಯಾವ ಸ್ತನವು ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತದೆ, ಯಾವುದು ಮಯೋಭೂಃ (ಆನಂದಮಯ) ಆಗುತ್ತದೆ—ಯಾವುದರಿಂದ ನೀನು ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಧನಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತೀಯೋ; ಯಾವುದು ರತ್ನಧಾ, ವಸುविद್ಯಃ (ಸತ್ಯಧನದ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವಳು), ಸುದತ್ರಃ (ಸುಂದರ ದಾತ್ರೀ) ಆಗಿದೆಯೋ—ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಆ ‘ತತ್’ ಅನ್ನು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಲ್ಲರು, ಧಾರಣವಾಗುವಂತೆ?

Mantra 50

यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् । ते ह नाकं महिमानः सचन्त यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः ॥

ಯಜ್ಞದಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಯಜ್ಞವನ್ನೇ ಯಜ್ಞವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರು; ಅವೇ ಧರ್ಮದ ಮೊದಲ ಆಧಾರಗಳಾದವು. ಆ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಅವರು ಪರಮ ನಾಕ (ಸ್ವರ್ಗ)ವನ್ನು ತಲುಪಿದರು; ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕಾಲದ ಸಾಧ್ಯ ದೇವರುಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Mantra 51

समानमेतदुदकमुच्चैत्यव चाहभिः । भूमिं पर्जन्या जिन्वन्ति दिवं जिन्वन्त्यग्नयः ॥

ಇದೇ ಒಂದೇ ಜಲ—ದಿನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಪರ್ಜನ್ಯಶಕ್ತಿಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಅಗ್ನಿಗಳು ದ್ಯೌವನ್ನು (ಆಕಾಶವನ್ನು) ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ; ಹೀಗೆ ಒಂದೇ ಪರಿವಹನವು ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ.

Mantra 52

दिव्यं सुपर्णं वायसं बृहन्तमपां गर्भं दर्शतमोषधीनाम् । अभीपतो वृष्टिभिस्तर्पयन्तं सरस्वन्तमवसे जोहवीमि ॥

ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಸರಸ್ವಂತನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ—ದಿವ್ಯ ಸುಪರ್ಣ, ವಿಶಾಲ ಪಕ್ಷಿ; ಅಪಾಂ ಗರ್ಭ, ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯನಾಗಿರುವವನು. ಸದಾ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿ, ಅವನು ವೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆ ತೇಜಸ್ವೀ ಶಕ್ತಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಿ.