
Sukta 1.141
Dīrghatamas Āucathya (traditional, subject to recension)
Agni
Triṣṭubh (probable; confirm)
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ದೃಶ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಾಗಿ, ಋತದ (ಕೋಸ್ಮಿಕ ಕ್ರಮದ) ಪ್ರವಾಹಗಳ ಮೂಲಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ, ವೇಗವಂತನಾದ, ಶುದ್ಧಜನ್ಮನಾದವನೆಂದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೂ ಅವನು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದಾಟಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟು, ಲೋಕಗಳಾಚೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವವನು. ಸೂಕ್ತದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಆಶಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ: ಬಲವಾದ ಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಯಥಾವಿಧಿ ಅರ್ಪಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆರಾಧಕರು ವಿಶಾಲ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ, ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನು ಮಂಜನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಲಿ.
Mantra 1
बळित्था तद्वपुषे धायि दर्शतं देवस्य भर्गः सहसो यतो जनि । यदीमुप ह्वरते साधते मतिॠतस्य धेना अनयन्त सस्रुतः ॥
ನಿಜವಾಗಿ, ಅದು ದೃಶ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು—ದೇವನ ಭರ್ಗ, ಸಹಸ (ಶಕ್ತಿ)ದಿಂದ ಜನಿಸಿದದು. ಮತಿ (ಚಿಂತನೆ) ಸಮೀಪಿಸಿ, ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗುವಾಗ, ಋತಸ್ಯ ಧೇನಾಃ (ಋತದ ಪ್ರವಾಹಗೋವುಗಳು) ಸಸ್ರುತಃ (ನಿರಂತರ ಹರಿಯುತ್ತ) ಅದನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ.
Mantra 2
पृक्षो वपुः पितुमान्नित्य आ शये द्वितीयमा सप्तशिवासु मातृषु । तृतीयमस्य वृषभस्य दोहसे दशप्रमतिं जनयन्त योषणः ॥
ಅವನ ರೂಪವು ಪೋಷಕ ರಸದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ; ಪಿತೃ-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದದು; ಶಾಶ್ವತನು ಅವನು ಶಯನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಅವನು ಏಳು ಶುಭ ಮಾತೃಗಳೊಳಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮೂರನೇ ಬಾರಿ, ಈ ವೃಷಭನ ದೋಹನಕ್ಕಾಗಿ, ಪೋಷಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ದಶವಿಧ ಸಮ್ಯಕ್ ವಿವೇಕವನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 3
निर्यदीं बुध्नान्महिषस्य वर्पस ईशानासः शवसा क्रन्त सूरयः । यदीमनु प्रदिवो मध्व आधवे गुहा सन्तं मातरिश्वा मथायति ॥
ಬುಧ್ನದಿಂದ ಮಹಿಷನ ತೇಜಸ್ವಿ ರೂಪವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಾಗ, ಅಧಿಪತಿಗಳಾದ ಋಷಿಗಳು ಬಲದಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಪ್ರ-ದಿವದ ಮಧುವನ್ನು ಹವಿಗಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿ, ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತನಾಗಿರುವ ಅವನನ್ನು ಮಾತರಿಶ್ವನು ಮಥನಮಾಡಿ ಹೊರತರುತ್ತಾನೆ.
Mantra 4
प्र यत्पितुः परमान्नीयते पर्या पृक्षुधो वीरुधो दंसु रोहति । उभा यदस्य जनुषं यदिन्वत आदिद्यविष्ठो अभवद्घृणा शुचिः ॥
ಅವನನ್ನು ಪರಮ ಪಿತೆಯಿಂದ ಹೊರತಂದು ನಡೆಸಿದಾಗ, ಅವನ ಸುತ್ತ ಪೋಷಕ ವೃದ್ಧಿಗಳು—ಔಷಧಿ-ವೀರೂಧಗಳು—ಅವನ ಕೌಶಲದಿಂದ ಮೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅವನ ಎರಡೂ ಜನ್ಮಗಳು ಚಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಅತಿ ಕಿರಿಯವನು ಶುದ್ಧ ತೇಜಸ್ಸಾಗುತ್ತಾನೆ—ಘೃಣಾ (ಉತ್ಕಟತೆ)ಯಿಂದ ದಹಿಸುವ ಪ್ರಕಾಶ.
Mantra 5
आदिन्मातॄराविशद्यास्वा शुचिरहिंस्यमान उर्विया वि वावृधे । अनु यत्पूर्वा अरुहत्सनाजुवो नि नव्यसीष्ववरासु धावते ॥
ಆಮೇಲೆ ಅವನು ತಾಯಿಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅವರಲ್ಲೇ ಅವನು ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿರುವನು—ಶುದ್ಧನು, ಅಹಿಂಸಿತನು; ವಿಶಾಲತೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪುರಾತನರು ಏರಿದ ಹಿಂದಿನ ಪಥಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸದಾ-ನವೀನವಾದ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕೆಳಗಿನ ರೂಪಗಳೊಳಗೆ ಅವನು ಕೆಳಗೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ—ಇನ್ನೂ ಗುಪ್ತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಲು.
Mantra 6
आदिद्धोतारं वृणते दिविष्टिषु भगमिव पपृचानास ऋञ्जते । देवान्यत्क्रत्वा मज्मना पुरुष्टुतो मर्तं शंसं विश्वधा वेति धायसे ॥
ಆಮೇಲೆ ಅವರು ಉನ್ನತ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಹೋತಾರನನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ವಿತರಕನಾದ ಭಗನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಬಹು-ಸ್ತುತನು ದೇವರ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ, ಮರಣಶೀಲನ ಆಶಯ-ವಚನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಅವನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
Mantra 7
वि यदस्थाद्यजतो वातचोदितो ह्वारो न वक्वा जरणा अनाकृतः । तस्य पत्मन्दक्षुषः कृष्णजंहसः शुचिजन्मनो रज आ व्यध्वनः ॥
ಅವನು ನಿಂತು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಾಗ—ಪೂಜ್ಯನು, ಪ್ರಾಣವಾಯುವಿನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನು—ವೇಗದ ಅಶ್ವದಂತೆ; ಜರೆಯಿಂದ ಅಕೃತನಾದ ಗಾಯಕನಂತೆ; ಆಗ ಶುದ್ಧಜನ್ಯನಾದರೂ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವ ಅವನ ದಕ್ಷುಃ (ದೃಷ್ಟಿ-ಶಕ್ತಿ)ಗಾಗಿ, ದೃಢ ಪಥವು ಅಂತರಿಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Mantra 8
रथो न यातः शिक्वभिः कृतो द्यामङ्गेभिररुषेभिरीयते । आदस्य ते कृष्णासो दक्षि सूरयः शूरस्येव त्वेषथादीषते वयः ॥
ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಚಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಥದಂತೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಅರುಣ (ಕೆಂಪು) ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ದ್ಯೌಲೋಕದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆಗ, ಹೇ ಪ್ರಜ್ವಲಕ ಅಗ್ನಿ, ಇನ್ನೂ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತರಾಗಿದ್ದರೂ ಋಷಿಗಳು ನಿನ್ನ ರೆಕ್ಕೆಗಳಂತಿರುವ ತೇಜೋಬಲವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ—ವೀರನ ಆಕ್ರಮಣದ ಉಗ್ರ ವೇಗವನ್ನು ಯೋಧರು ಬಯಸುವಂತೆ.
Mantra 9
त्वया ह्यग्ने वरुणो धृतव्रतो मित्रः शाशद्रे अर्यमा सुदानवः । यत्सीमनु क्रतुना विश्वथा विभुररान्न नेमिः परिभूरजायथाः ॥
ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ನಿನ್ನೊಡನೆ ಧೃತವ್ರತ ವರುಣ, ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸುಧಾನವ ಅರ್ಯಮನ್ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಕ್ರತು (ಸಂಕಲ್ಪಶಕ್ತಿ) ಯ ಬಲದಿಂದ ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲೆಡೆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತೀ, ಮತ್ತು ನೇಮಿ (ಚಕ್ರದ ಅಂಚು) ಆರಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುವಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತೀ.
Mantra 10
त्वमग्ने शशमानाय सुन्वते रत्नं यविष्ठ देवतातिमिन्वसि । तं त्वा नु नव्यं सहसो युवन्वयं भगं न कारे महिरत्न धीमहि ॥
ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಹೇ ಯವಿಷ್ಠ, ಸೋಮವನ್ನು ಪೀಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲ ಯಜಮಾನನಿಗೆ ನೀನು ರತ್ನವನ್ನೂ ದೇವತಾಶಕ್ತಿಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನೂ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತೀ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಲದಿಂದ ಯೌವನವಂತನಾದ, ಸದಾ ನವ್ಯನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಭಗನಂತೆ ಧರಿಸುತ್ತೇವೆ—ಹೇ ಮಹಾರತ್ನಧಾರಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಪತ್ತಿನ ವಾಹಕ.
Mantra 11
अस्मे रयिं न स्वर्थं दमूनसं भगं दक्षं न पपृचासि धर्णसिम् । रश्मीँरिव यो यमति जन्मनी उभे देवानां शंसमृत आ च सुक्रतुः ॥
ಓ (ಅಗ್ನಿ), ನಮ್ಮೊಳಗೆ ನೀನು ರಯಿ—ನಿಜವಾದ ಲಾಭ ಮತ್ತು ಗೃಹಾಧಾರ—ವನ್ನು ಭಗನಂತೆ ಬೆರೆಸುತ್ತೀ; ಧರಣಸಿ ಎಂಬ ಧಾರಕ ನೆಲೆಯಂತೆ ದಕ್ಷ—ರೂಪಕೊಡುವ ಶಕ್ತಿ—ಯನ್ನೂ ನೀನು ಸೇರಿಸುತ್ತೀ. ಹೇಗೆ ಲಗಾಮುಗಳು ಎರಡು ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಸುಕ್ರತು (ಶುಭಸಂಕಲ್ಪವಂತ) ನೀನು ದೇವರ ಶಂಸ (ಸ್ತುತಿ) ಮತ್ತು ಋತ (ಸತ್ಯ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಯನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ತರುತ್ತೀ.
Mantra 12
उत नः सुद्योत्मा जीराश्वो होता मन्द्रः शृणवच्चन्द्ररथः । स नो नेषन्नेषतमैरमूरोऽग्निर्वामं सुवितं वस्यो अच्छ ॥
ಮತ್ತೆ ನಮ್ಮ ಸುದ್ಯೋತ್ಮಾ—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಜ್ವಾಲೆಯವನು—ಜೀರಾಶ್ವ (ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳವನು) ಮಂದ್ರ ಹೋತೃ, ಚಂದ್ರರಥ (ಪ್ರಭಾಮಯ ರಥವನು), ನಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳಲಿ. ಅಮೂಢ (ಅವಿಮೂಢ) ಅಗ್ನಿ ನಮ್ಮನ್ನು ನೇಷ್ಟಮೈಃ—ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಯಕರ ಮೂಲಕ—ವಾಮಂ ಸುವಿತಂ (ಪ್ರಿಯ, ಶುಭ ಮಾರ್ಗ) ಮತ್ತು ವಸ್ಯಃ (ಇನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲ್ಯಾಣ) ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸಲಿ.
Mantra 13
अस्ताव्यग्निः शिमीवद्भिरर्कैः साम्राज्याय प्रतरं दधानः । अमी च ये मघवानो वयं च मिहं न सूरो अति निष्टतन्युः ॥
ಶಿಮೀವತ್ (ಬಲಿಷ್ಠ) ಅರ್ಕಗಳು—ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳು—ಇಂದ ಅಗ್ನಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇನ್ನೂ ದೂರದ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾ. ಮತ್ತು ಆ ದಾನಶೀಲ ಮಘವಾನರೂ ನಾವು ಸಹ—ಸೂರ್ಯನು ಮಂಜನ್ನು ಮೀರಿ ಹರಡುವಂತೆ—ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ವಿಸ್ತರಿಸೋಣ.
It praises Agni as the visible divine radiance that makes the sacrifice work, leads the worshipper’s intention along ṛta (right order), and opens safe passage through difficulties.
It is a poetic way of saying that the ordered, nourishing powers of truth—like life-giving streams—carry the seeker’s thought and prayer forward toward success.
It asks for clarity and freedom from obstacles: just as the Sun shines past fog, the worshipper prays to extend beyond hindrances through Agni’s guiding fire.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.