Rig Veda Sukta 110
Mandala 1Sukta 1109 Mantras

Sukta 110

Sukta 1.110

Devata

Ṛbhavaḥ (primary); verse frames sacrificial craft and satisfaction of the artisan-deities

Chandas

Jagatī (probable; longer cadence typical of Ṛbhu hymns)

ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ದಿವ್ಯ ಶಿಲ್ಪಿ-ಸಹೋದರರಾದ ಋಭುಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಯಜ್ಞಕರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು, ಅಳತೆಮಾಡುವುದು, ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂಬ ಅವರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ‘ಮಧುರ’ ಪ್ರೇರಿತ ಅರ್ಪಣೆಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಮಿತ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಅಳತೆಯಾದ ಸ್ಥಳ, ಮತ್ತು ಸ್ವಾಹಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ, ಋಭುಗಳನ್ನು (ಮತ್ತು ಋಭುಮಾನನಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನೂ) ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದಾನಗಳು, ಕೀರ್ತಿ, ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕ ಗಾನವೃಂದದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ—ಮಿತ್ರ-ವರುಣ, ಅದಿತಿ, ಸಿಂಧು, ಭೂಮಿ, ಮತ್ತು ದ್ಯೌಸ್—ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸಹಾಯ ದೊರಕುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

Mantras

Mantra 1

ततं मे अपस्तदु तायते पुनः स्वादिष्ठा धीतिरुचथाय शस्यते । अयं समुद्र इह विश्वदेव्यः स्वाहाकृतस्य समु तृप्णुत ऋभवः ॥

ನಾನು ತಳೆದಿರುವ ಈ ಕರ್ಮ—ಅದೇ ಪುನಃ ಪುನಃ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ; ಉಚ್ಚಾರ-ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರವಾದ ಪ್ರೇರಿತ ಧೀ (ಧೀತಿ) ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶ್ವದೇವಮಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರವಿದೆ; ಹೇ ಋಭುಗಳೇ, ‘ಸ್ವಾಹಾ’ ಎಂಬ ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾದ ಹವಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತರಾಗಿರಿ.

Mantra 2

आभोगयं प्र यदिच्छन्त ऐतनापाकाः प्राञ्चो मम के चिदापयः । सौधन्वनासश्चरितस्य भूमनागच्छत सवितुर्दाशुषो गृहम् ॥

ವಿಶಾಲ ಭೋಗ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಬಯಸಿ, ಅಪಕ್ವ (ಆದರೂ ಆಕಾಂಕ್ಷಿ) ಅವರು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದರು; ನನ್ನ ಕೆಲವು ಜಲಧಾರೆಗಳೂ ಹೊರಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದವು. ನಂತರ ಸೌಧನ್ವನರು (ಋಭುಗಳು), ತಮ್ಮ ಸಾಧಿತ ಚಲನದ ಮಹತ್ತಿನಿಂದ, ದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ದಾತ ಸವಿತೃನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಬಂದರು.

Mantra 3

तत्सविता वोऽमृतत्वमासुवदगोह्यं यच्छ्रवयन्त ऐतन । त्यं चिच्चमसमसुरस्य भक्षणमेकं सन्तमकृणुता चतुर्वयम् ॥

ಆ ಸವಿತೃನು ನಿಮಗೆ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಉಸಿರೆರೆದನು—ಒಂದು ಗುಪ್ತವಾದ ದಾನವನ್ನು—ನೀವು ಸತ್ಯದ ಶ್ರವಣವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತ ಹೊರಟಾಗ. ಮತ್ತು ಅಸುರನ ಭೋಗಪಾತ್ರವಾದ ಆ ಒಂದೇ ಚಮಸವನ್ನು ನೀವು ನಾಲ್ಕುಮಟ್ಟದ ರೂಪವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದಿರಿ.

Mantra 4

विष्ट्वी शमी तरणित्वेन वाघतो मर्तासः सन्तो अमृतत्वमानशुः । सौधन्वना ऋभवः सूरचक्षसः संवत्सरे समपृच्यन्त धीतिभिः ॥

ಯೋಗ್ಯ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಂಡು, ಮತ್ತು ದಾಟಿಹೋಗುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಗಾಯಕರು—ಮರ್ತ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ—ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಸೌಧಾನ್ವನ ಋಭುಗಳು, ಸೂರ್ಯನೇತ್ರರು, ವರ್ಷದ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಧೀತಿಗಳ (ಪ್ರೇರಿತ ಪ್ರಕಾಶ-ಬುದ್ಧಿ) ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಏಕೀಭವಿಸಿದರು.

Mantra 5

क्षेत्रमिव वि ममुस्तेजनेनँ एकं पात्रमृभवो जेहमानम् । उपस्तुता उपमं नाधमाना अमर्त्येषु श्रव इच्छमानाः ॥

ಹೇಗೆ ಹೊಲವನ್ನು ಅಳೆಯುವರೋ ಹಾಗೆಯೇ, ಅಳತೆದೋರದಿಂದ ಋಭುಗಳು ಆ ಒಂದೇ ನಡುಗುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಳೆದು ವಿಭಜಿಸಿದರು. ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು, ಪರಮ ಉಪಮೆಯ (ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾದೃಶ್ಯದ) ಕಡೆಗೆ ಯತ್ನಿಸುತ್ತ, ಅಮರರ ನಡುವೆ ಅಕ್ಷಯ ಶ್ರವಸ್ಸನ್ನು (ಯಶಸ್ಸನ್ನು) ಬಯಸಿದರು.

Mantra 6

आ मनीषामन्तरिक्षस्य नृभ्यः स्रुचेव घृतं जुहवाम विद्मना । तरणित्वा ये पितुरस्य सश्चिर ऋभवो वाजमरुहन्दिवो रजः ॥

ಅಂತರಿಕ್ಷದ ನರಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಮनीಷಾ (ಪ್ರೇರಿತ ಬುದ್ಧಿ)ಯ ಕಡೆಗೆ—ವಿದ್ಮನಾ (ಜ್ಞಾನ)ದಿಂದ, ಸ್ರುಚಿಯಲ್ಲಿ ಘೃತದಂತೆ ಶುದ್ಧ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹವಿಸುತ್ತೇವೆ. ತರಣಿತ್ವಾ (ದಾಟುವ ಶಕ್ತಿ)ಯಿಂದ ಪಿತೃನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಆ ಋಭುಗಳು ವಾಜದ ಮೇಲೆ ಆರೂಢರಾಗಿ, ದಿವ್ಯದ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದ ರಜಸ್ಸಿಗೆ ಏರಿದರು.

Mantra 7

ऋभुर्न इन्द्रः शवसा नवीयानृभुर्वाजेभिर्वसुभिर्वसुर्ददिः । युष्माकं देवा अवसाहनि प्रियेऽभि तिष्ठेम पृत्सुतीरसुन्वताम् ॥

ಋಭು ನಮ್ಮಿಗೆ ಇಂದ್ರನಂತೆ ಆಗಲಿ—ಶವಸದಲ್ಲಿ (ಬಲದಲ್ಲಿ) ನವೀನ; ಮತ್ತು ಋಭು ವಾಜಗಳೂ ವಸುಗಳೂ ಮೂಲಕ ನಮಗೆ ಸತ್ಯ ಧನನಿಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ. ಓ ದೇವರೇ, ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಿಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಅವಸಾ (ಸಹಾಯ)ದಿಂದ, ಸೋಮವನ್ನು ಪಿಷಿಸದವರ ಶತ್ರುಪ್ರಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ನಾವು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಲ್ಲೋಣ.

Mantra 8

निश्चर्मण ऋभवो गामपिंशत सं वत्सेनासृजता मातरं पुनः । सौधन्वनासः स्वपस्यया नरो जिव्री युवाना पितराकृणोतन ॥

ಚರ್ಮದಿಂದ ಋಭುಗಳು ಗೋವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು; ಕರುದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಮಾತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಓ ಸೌಧನ್ವನ ನರರೇ, ಸ್ವಪಸ್ಯಾ (ಸುಶಿಲ್ಪ)ದಿಂದ ನೀವು ಇಬ್ಬರು ಪಿತರರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಯೌವನವಂತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು—ಜಿವ್ರೀ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು.

Mantra 9

वाजेभिर्नो वाजसातावविड्ढ्यृभुमाँ इन्द्र चित्रमा दर्षि राधः । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥

ವಾಜಗಳ ಬಲಗಳಿಂದ, ವಾಜದ ಜಯದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ನೆರವಾಗು; ಹೇ ಇಂದ್ರ, ಋಭು-ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾದವನೇ, ನಮಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದಾನವನ್ನು ತೋರಿಸು. ಅದನ್ನು ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣರು ಮಹಿಮಾಪಡಿಸಲಿ; ಅದಿತಿ, ಸಿಂಧು (ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನದಿ), ಪೃಥಿವಿ ಹಾಗೂ ದ್ಯೌ (ಆಕಾಶ) ಸಹ.

Frequently Asked Questions

The Ṛbhus are divine artisan-deities praised for extraordinary skill—measuring, shaping, and renewing sacred forms. In this hymn they are invited to accept the offering and bless the sacrificer with prosperity and fame.

The imagery teaches that the sacrifice must be made with right measure and precision. The Ṛbhus’ craftsmanship becomes a symbol for perfecting the ritual so it can yield lasting, ‘immortal’ results.

Svāhā marks the oblation as properly offered into the fire. The hymn explicitly asks the Ṛbhus to be fully satisfied with what is ‘svāhā-made,’ meaning correctly consecrated and ritually complete.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App