Rig Veda 1.105.2: Mandala 1, Sukta 105, Mantra 2

Sukta 1.105

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.105)

Devata: Indra (with the refrain invoking Rodasī as witnessing powers; hymn context includes cosmic order and divine help)

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable cadence typical for many verses in this hymn)

Samhita Patha (Devanagari)

अर्थमिद्वा उ अर्थिन आ जाया युवते पतिम् । तुञ्जाते वृष्ण्यं पयः परिदाय रसं दुहे वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.105.2

Transliteration

ártham íd vā u arthína ā jāyā yuvaté pátim | tuñjā́te vṛ́ṣṇyaṃ páyaḥ paridā́ya rásaṃ duhē vittáṃ me asyá rodasī ||

Translation

ಅರ್ಥವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಅರ್ಥಿನನು, ಯುವ ಪತಿಯನ್ನು ಸೇರುವ ಜಾಯೆಯಂತೆ, ಆತ್ಮನು ಯೌವನವಂತನಾದ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ವೃಷ್ಣ್ಯಂ ಪಯಃ—ವೀರ್ಯಮಯ ಬಲದ ಹಾಲನ್ನು ಒತ್ತಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಿಸಿ, ಅದರ ರಸವನ್ನು ದೋಹಿಸುತ್ತಾನೆ—ಹೇ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ, ಇದು ನನ್ನೊಳಗಿನ ವಿಟ್ಟ (ನಿಧಿ) ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अर्थम्: aim/benefit (object)
• अर्थम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक) अथवा अर्थ (नाम)

• इत्: indeed/just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• उ: indeed/now (emphatic particle)
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• अर्थिनः: the needy/seekers (of gain)
• अर्थिनः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: अर्थिन् (प्रातिपदिक; अर्थ + इन्)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• जायाः: wives
• जायाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जाया (प्रातिपदिक)

• युवते: they attach themselves/they go
• युवते: क्रिया
• Type: Verb (finite, Vedic usage) / Kṛdanta-based form
• Root: यु (धातु; यु- ‘to join/attach’), युवत (कृदन्त-प्रातिपदिक) → युवते (वेदिक रूप)

• पतिम्: husband/lord
• पतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• तुञ्जाते: they urge/impel
• तुञ्जाते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: तुज् (धातु; ‘to urge/impel/strike’)

• वृष्ण्यम्: strong/virile
• वृष्ण्यम्: विशेषण (कर्म-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: वृष्ण्य (प्रातिपदिक; वृषन्-सम्बद्ध ‘bull-like, virile, strong’)

• पयः: milk/juice
• पयः: कर्म
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)

• परिदाय: having given (all around/fully)
• परिदाय: पूर्वकालिक क्रिया
• Type: Verbal indeclinable (gerund)
• Root: परि-दा (धातु; दा ‘to give’ with उपसर्ग परि-)

• रसम्: sap/essence/juice
• रसम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)

• दुहे: she milks
• दुहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दुह् (धातु; ‘to milk’)

• वित्तम्: wealth/possession
• वित्तम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वित्त (प्रातिपदिक; √विद् ‘to find/know’ → ‘acquired, wealth’)

• मे: of me/my
• मे: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अस्य: of this/of him
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• रोदसी: Heaven and Earth (the two worlds)
• रोदसी: कर्तृ/अधिकारण (प्रसङ्गानुसार)
• Type: Noun (dual collective)
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘heaven-and-earth’)