Shloka 3
कुम्भकर्णवधश्रवणेन रावणविलापः
Ravana’s Lament on Hearing of Kumbhakarna’s Slaying
प्रतपित्वा मुहूर्तंतुप्रशान्तोरामतेजसा ।कायेनार्थप्रविष्टेनसमुद्रंभीमदर्शनम् ।।।।निकृत्तकण्ठोरुभुजोविक्षरन्रुधिरंबहु ।रुद्ध्वाद्वारंशरीरेणलङ्कायाःपर्वतोपमः ।।।।कुम्भकर्णस्तवभ्राताकाकुत्स्थशरपीडितः ।लगण्डभूतोविकृतोदावदग्धइवद्रुमः ।।।।
pratapitvā muhūrtaṃ tu praśānto rāma-tejasā |
kāyenārtha-praviṣṭena samudraṃ bhīma-darśanam ||
nikṛtta-kaṇṭhoru-bhujo vikṣaran rudhiraṃ bahu |
ruddhvā dvāraṃ śarīreṇa laṅkāyāḥ parvatopamaḥ ||
kumbhakarṇas tava bhrātā kākutstha-śara-pīḍitaḥ |
lagaṇḍa-bhūto vikṛto dāva-dagdha iva drumaḥ ||
ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ನಿನ್ನ ಸಹೋದರ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ತನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು; ಆದರೆ ರಾಮನ ದಹಿಸುವ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಶಮನಗೊಂಡನು. ಪರ್ವತೋಪಮವಾದ ಅವನ ದೇಹ—ಕಂಠವೂ ಮಹಾಬಾಹುಗಳೂ ಛೇದಿತವಾಗಿ, ಅಪಾರ ರಕ್ತವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತ—ಭೀಕರ ದೃಶ್ಯವಾಗಿ, ತನ್ನದೇ ಶರೀರದಿಂದ ಲಂಕೆಯ ದ್ವಾರವನ್ನು ತಡೆದು ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಅವನು ವಿಕೃತನಾಗಿ, ದಾವಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟ ಮರದಂತೆ ಕಂಡನು.
"Thus, loss of both Kumbhakarna and Prahastha is dreadful. It is because of not following the words of advice of Vibheeshana totally. It hurts me."
FAQs
Adharma-driven aggression culminates in inevitable ruin; the verse underscores that moral disorder produces visible, devastating consequences.
A report is delivered to Rāvaṇa describing Kumbhakarṇa’s death and the horrific state of his fallen body at the gate of Laṅkā.
Rāma’s steadfast valor and disciplined power—his ‘tejas’—is shown as decisive and unwavering in restoring order on the battlefield.