Sarga 12
युद्धकाण्डे द्वादशः सर्गः — रावणस्य परिषद्-सम्बोधनं कुम्भकर्णस्य नीत्युपदेशश्च (Ravana’s Council Address and Kumbhakarna’s Counsel)
युद्धकाण्ड
ಈ ದ್ವಾದಶ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಲಂಕೆಯ ರಾಕ್ಷಸಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಸಭಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರಾವಣನು ಸಮಸ್ತ ರಾಕ್ಷಸಸಮೂಹವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಪ್ರಹಸ್ತನಿಗೆ—ದುರ್ಗದ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಚತುರಂಗ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿ ನಗರರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದೃಢಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಹಸ್ತನು ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ ರಾವಣನು ತನ್ನ ಆಪ್ತರಿಗೆ—ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿವೆ, ಅವು ವಿಫಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಕುಂಭಕರ್ಣನು ದೀರ್ಘನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಇದುವರೆಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಇದ್ದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಿಂದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಸೀತೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಾಮವಶ ಆಸೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ನಿರಾಕರಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ—ಕಾಮವು ವಿವೇಕವನ್ನು ವಿಕೃತಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಕಟ ಮೂಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರ ದಾಟುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಆತಂಕವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾ, ಮಾನವರ ಎದುರು ತಾನು ಅಜೇಯನೆಂದು ಗರ್ವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಜೊತೆಗೆ ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ವಾನರಸೇನೆಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೀತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕಾಮಮಿಶ್ರಿತ ವಿಲಾಪವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕುಂಭಕರ್ಣನು, ಪೂರ್ವಮಂತ್ರವಿಚಾರವಿಲ್ಲದೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಗದರಿಸಿ ನೀತಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ—ಯೋಗ್ಯ ಉಪಾಯ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯ ಫಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆತುರದ ನಿರ್ಧಾರ ಶತ್ರುಬಲವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದು. ಆದರೂ ಬಲಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವೆನೆಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ—ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವೆನು, ವಾನರನಾಯಕರನ್ನು ಚೂರ್ನ ಮಾಡುವೆನು ಎಂದು ಶಪಥ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ರಾವಣನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರಲಿ, ಯುದ್ಧಭಾರವನ್ನು ತಾನೇ ಹೊರುವೆನು ಎಂದು ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುತ್ತಾನೆ.
Shlokas
Verse 1
सतांपरिषदंकृत्स्नांसमीक्ष्यसमितिञ्जयः ।प्रचोदयामासतदाप्रहस्तंवाहिनीपतिम् ।।6.12.1।।
ಆಗ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಜಯಶೀಲನಾದ ರಾವಣನು ಸಜ್ಜನರ ಸಮಗ್ರ ಸಭೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಸೇನಾಪತಿ ಪ್ರಹಸ್ತನನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದನು.
Verse 2
सेनापतेयथातेस्युःकृतविद्याश्चतुर्विधाः ।योधानगररक्षायांतथाव्यादेष्टुमर्हसि ।।6.12.2।।
ಹೇ ಸೇನಾಪತೇ! ಚತುರ್ವಿಧ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾವಂತರಾದ ಯೋಧರನ್ನು ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಾನುಸಾರ ನಗರರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚಿದ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.
Verse 3
सप्रहस्तःप्रणीतात्माचिकीर्षन् राजशासनम् ।विनिक्षिपद्बलंसर्वंबहिरन्तश्चमन्दिरे ।।6.12.3।।
ರಾಜಶಾಸನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಉತ್ಸುಕನಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಹಸ್ತನು, ಸಂಯಮಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ, ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಗರದ ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು.
Verse 4
ततोविनिक्षिप्यबलंसर्वनगरगुप्तये ।प्रहस्तःप्रमुखेराज्ञोनिषसादजगादच ।।6.12.4।।
ನಂತರ ಸಮಸ್ತ ನಗರದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿ, ಪ್ರಹಸ್ತನು ರಾಜನ ಮುಂದಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಅವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.
Verse 5
विहितंबहिरन्तश्चबलंबलवतस्तव ।कुरुष्याविमनाःक्षिप्रंयदभिप्रेतमस्तुते ।।6.12.5।।
ಹೇ ಬಲವಂತನೇ! ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ನಿಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅಚಲವಾಗಿಟ್ಟು, ವ್ಯಾಕುಲತೆಯಿಲ್ಲದೆ, ನಿನಗೆ ಅಭಿಪ್ರೇತವಾದುದನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೇಳು.
Verse 6
प्रहस्तस्यवचश्श्रुत्वाराजाराज्यहितैषिणः ।सुखेप्सुस्सुहृदांमध्येव्याजहारसरावणः ।।6.12.6।।
ಪ್ರಹಸ್ತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಜ್ಯಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನಂತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಂಡು, ಸುಖವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವ ರಾಜ ರಾವಣನು ತನ್ನ ವಿಶ್ವಾಸಪಾತ್ರ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
Verse 7
प्रियाप्रियेसुखंदुःखंलाभालाभेहिताहिते ।धर्मकामार्थकृच्छ्रेषुयूयमर्हथवेदितुम् ।।6.12.7।।
ಧರ್ಮ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಕಟಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಿಯ-ಅಪ್ರಿಯ, ಸುಖ-ದುಃಖ, ಲಾಭ-ಅಲಾಭ ಹಾಗೂ ಹಿತ-ಅಹಿತಗಳನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಿ ತಿಳಿಯಲು ನೀವು ಸಮರ್ಥರು.
Verse 8
सर्वकृत्यानियुष्माभिस्समारब्धानिसर्वथा ।मन्त्रकर्मनियुक्तानिनजातुविफलानिमे ।।6.12.8।।
ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿಮ್ಮ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ; ಮಂತ್ರೋಪದೇಶ ಮತ್ತು ಯುಕ್ತಿಯುಕ್ತ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿತವಾದ ಅವುಗಳು ನನ್ನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ವಿಫಲವಾಗಿಲ್ಲ.
Verse 9
ससोमग्रहनक्षत्रैर्मरुद्भिरिववासवः ।भवद्भिरहमत्यर्थंवृतश्रियमवाप्नुयाम् ।।6.12.9।।
ವಾಸವನು (ಇಂದ್ರನು) ಸೋಮ, ಗ್ರಹ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಮೂಹ ಹಾಗೂ ಮರುದ್ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ದೀಪ್ತಿಶಾಲಿ ಶ್ರೀಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನಿಮ್ಮ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ನಾನೂ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.
Verse 10
अहंतुखलुसर्वान्वस्समर्थयितुमुद्यतः ।कुम्भकर्णस्यतुस्वप्नान्नेममर्थमचोदयम् ।।6.12.10।।
ನಾನು ನಿಜಕ್ಕೂ ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೆ; ಆದರೆ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಅವನಿಗೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಲಿಲ್ಲ.
Verse 11
अयंहिसुप्तःषण्मासान्कुम्भकर्णोमहाबलः ।सर्वशस्त्रभृतांमुख्यस्सइदानींसमुत्थितः ।।6.12.11।।
ಏಕೆಂದರೆ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಕುಂಭಕರ್ಣನು—ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನು—ಆರು ತಿಂಗಳು ನಿದ್ರಿಸಿದ್ದನು; ಈಗ ಅವನು ಎದ್ದಿದ್ದಾನೆ.
Verse 12
इयंचदण्डकारण्याद्रामस्यमहिषीमया ।रक्षोभिश्चरितोद्देशादानीताजनकात्मजा ।।6.12.12।।
ಈ ಜನಕಾತ್ಮಜೆ ಸೀತೆಯು—ರಾಮನ ಮಹಿಷಿ—ನಾನು ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಿಂದ, ರಾಕ್ಷಸರು ಸಂಚರಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತಂದೆನು.
Verse 13
सामेवशय्यामारोढुमिच्छत्यलसगामिनी ।त्रिषुलोकेषुचान्यामेनसीतासदृशीमता ।।6.12.13।।
ಆ ಲಜ್ಜಾಶೀಲಳು ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವಳು ನನ್ನ ಶಯ್ಯೆಗೆ ಏರಲು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ; ಮೂರೂ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೀತೆಯಂತ ಮತ್ತೊಬ್ಬಳನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 14
तनुमध्यापृथुश्रोणीशरदिन्दुनिभानना ।हेमबिम्बनिभासौम्यामायेवमयनिर्मिता ।।6.12.14।।
ಅವಳು ಸಣ್ಣ ನಡುಮಧ್ಯಳೂ ವಿಶಾಲ ಶ್ರೋಣಿಯಳೂ ಆಗಿದ್ದಳು; ಶರದೃತುವಿನ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಅವಳ ಮುಖ; ಸೌಮ್ಯಳಾಗಿ, ಸ್ವರ್ಣಮೂರ್ತಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಳು—ಮಾಯೆಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೋಹಿನಿಯಂತೆ.
Verse 15
सुलोहिततलौश्लक्ष् णौचरणौसुप्रतिष्ठितौ ।दृष्ट्वाताम्रनखौतस्यादीप्यतेमेशरीरजः ।।6.12.15।।
ಅವಳ ಮೃದುವೂ ಮಿನುಗುವೂ ಆದ, ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪಾದಗಳನ್ನು—ಗಾಢ ಕೆಂಪು ತಳಗಳನ್ನೂ ತಾಮ್ರವರ್ಣ ನಖಗಳನ್ನೂ—ನೋಡಿದಾಗ ನನ್ನ ದೇಹಜನ್ಯ ಕಾಮ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜ್ವಲಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 16
हुताग्निरर्चिस्सङ्काशामेनांसौरीमिवप्रभाम् ।उन्नसंविमलंवल्गुविपुलांचारुलोचनम् ।।6.12.16।।पश्यंस्तदवशस्तस्याःकामस्यवशमेयिवान् ।
ಹವ್ಯಾಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಳಾಗಿ, ಸೂರ್ಯಪ್ರಭೆಯಂತೆಯೇ ಕಾಂತಿಯುತಳಾಗಿ—ಉನ್ನತ ನಾಸಿಕೆಯಿಂದ, ನಿರ್ಮಲವೂ ಮನೋಹರವೂ ಆದ ವಿಶಾಲ ಮುಖ, ಸುಂದರ ನೇತ್ರಗಳಿರುವ ಆಕೆಯನ್ನು ಕಂಡು ನಾನು ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಕಾಮದ ವಶಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದೆನು.
Verse 17
क्रोधहर्षसमानेनदुर्वर्णकरणेनच ।।6.12.17।।शोकसन्तापनित्येनकामेनकलुषीकृतः ।
ಕ್ರೋಧವೂ ಹರ್ಷವೂ ಸಮವಾಗಿ ತೂಗಾಡಿಸುವ, ವರ್ಣವನ್ನು ಮಂಕಾಗಿಸುವ, ಶೋಕ ಮತ್ತು ದಾಹದಿಂದ ಸದಾ ಜೊತೆಯಿರುವ ಆ ಕಾಮದಿಂದ ನಾನು ಕಲుషಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
Verse 18
सातुसंवत्सरंकालंमामयाचतभामिनी ।।6.12.18।।प्रतीक्षमाणाभर्तारंराममायतलोचना ।तन्मयाचारुनेत्रायःप्रतिज्ञातंवचश्शुभम् ।।6.12.19।।श्रान्तोऽहंसततंकामाद्यातोहयइवाध्वनि ।
ವಿಶಾಲ ನೇತ್ರಗಳಿರುವ ಆ ಭಾಮಿನಿ, ತನ್ನ ಪತಿ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ನನ್ನಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಾಲವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು; ಮತ್ತು ನಾನು ಆ ಸುಂದರ ನೇತ್ರಗಳವಳಿಗೆ ಶುಭವಾದ ವಚನವನ್ನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದೆನು. ಆದರೆ ಕಾಮದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ನಾನು ಸದಾ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ—ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ದಣಿದ ಕುದುರೆಯಂತೆ.
Verse 19
सातुसंवत्सरंकालंमामयाचतभामिनी ।।6.12.18।।प्रतीक्षमाणाभर्तारंराममायतलोचना ।तन्मयाचारुनेत्रायःप्रतिज्ञातंवचश्शुभम् ।।6.12.19।।श्रान्तोऽहंसततंकामाद्यातोहयइवाध्वनि ।
ವಿಶಾಲ ನೇತ್ರಗಳಿರುವ ಆ ಭಾಮಿನಿ, ತನ್ನ ಪತಿ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ನನ್ನಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಾಲವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು; ಮತ್ತು ನಾನು ಆ ಸುಂದರ ನೇತ್ರಗಳವಳಿಗೆ ಶುಭವಾದ ವಚನವನ್ನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದೆನು. ಆದರೆ ಕಾಮದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ನಾನು ಸದಾ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ—ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ದಣಿದ ಕುದುರೆಯಂತೆ.
Verse 20
कथंसागरमक्षोभ्यंतरिष्यन्तिवनौकसः ।।6.12.20।।बहुसत्त्वसमाकीर्णंतौवादशरथात्मजौ ।
ಅಕ್ಷೋಭ್ಯವಾದ, ಅನೇಕ ಭಯಂಕರ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಆ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವಾನರಸೇನೆಯವರು—ಅಥವಾ ದಶರಥನ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು—ಹೇಗೆ ದಾಟುವರು?
Verse 21
अथवाकपिनैकेनकृतंनःकदनंमहत् ।।6.12.21।।दुर् ज्ञेयाःकार्यगतयोब्रूतयस्ययथामति ।
ಅಥವಾ ಒಬ್ಬನೇ ಕಪಿಯೇ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಮಹಾ ವಿನಾಶವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳ ಗತಿ ತಿಳಿಯಲು ದುಸ್ತರ—ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯಂತೆ ಯಥಾಮತಿ ಹೇಳಿರಿ.
Verse 22
मानुष्यान्नोभयंनास्तितथापितुविमृश्यताम् ।।6.12.22।।तदादेवासुरेयुद्धेयुष्माभिस्सहितोऽजयम् ।तेमेभवन्तश्चतथासुग्रीवप्रमुखान्हरीन् ।।6.12.23।।परेपारेसमुद्रस्यपुरस्कृत्यनृपात्मजौ ।सीतायाःपदवींप्राप्यसम्प्राप्तौवरुणालयाम् ।।6.12.24।।
ಮಾನವರಿಂದ ನನಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ವಿಷಯವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಬೇಕು. ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಸಹಿತ ನಾನು ಜಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಈಗಲೂ ನೀವು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿರಿ. ಸುಗ್ರೀವ ಮುಂತಾದ ವಾನರನಾಯಕರನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಸೀತೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಸಮುದ್ರದ ಅತ್ತ ದಡಕ್ಕೆ—ವರುಣನ ಆಲಯವಾದ ಸಾಗರದವರೆಗೆ—ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ.
Verse 23
मानुष्यान्नोभयंनास्तितथापितुविमृश्यताम् ।।6.12.22।।तदादेवासुरेयुद्धेयुष्माभिस्सहितोऽजयम् ।तेमेभवन्तश्चतथासुग्रीवप्रमुखान्हरीन् ।।6.12.23।।परेपारेसमुद्रस्यपुरस्कृत्यनृपात्मजौ ।सीतायाःपदवींप्राप्यसम्प्राप्तौवरुणालयाम् ।।6.12.24।।
“ಮಾನವರಿಂದ ನನಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಹಿಂದೆ ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಸಹಿತ ನಾನು ಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದೆ. ಈಗ ಆ ವೀರರು—ಸುಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಯಕರು—ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ವಾನರರನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ರಾಜಪುತ್ರರಾದ ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಸೀತೆಯ ದಾರಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಸಮುದ್ರದ ಅತ್ತ ದಡಕ್ಕೆ, ವರುಣನ ಆಲಯವಾದ ಸಾಗರದವರೆಗೆ ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಮಾರ್ಗೋಪಾಯವನ್ನು ಸಲಹೆಮಾಡಿರಿ.”
Verse 24
मानुष्यान्नोभयंनास्तितथापितुविमृश्यताम् ।।6.12.22।।तदादेवासुरेयुद्धेयुष्माभिस्सहितोऽजयम् ।तेमेभवन्तश्चतथासुग्रीवप्रमुखान्हरीन् ।।6.12.23।।परेपारेसमुद्रस्यपुरस्कृत्यनृपात्मजौ ।सीतायाःपदवींप्राप्यसम्प्राप्तौवरुणालयाम् ।।6.12.24।।
“ಮಾನವರಿಂದ ನನಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಹಿಂದೆ ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಸಹಿತ ನಾನು ಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದೆ. ಈಗ ಆ ವೀರರು—ಸುಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಯಕರು—ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ವಾನರರನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ರಾಜಪುತ್ರರಾದ ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಸೀತೆಯ ದಾರಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಸಮುದ್ರದ ಅತ್ತ ದಡಕ್ಕೆ, ವರುಣನ ಆಲಯವಾದ ಸಾಗರದವರೆಗೆ ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಮಾರ್ಗೋಪಾಯವನ್ನು ಸಲಹೆಮಾಡಿರಿ.”
Verse 25
अदेयाचयथासीतावध्यौदशरथात्मजौ ।भवद्भिर्मन्त्र्यतांमन्त्रस्सुनीतंचाभिधीयताम् ।।6.12.25।।
ಸೀತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಕೊಡಬೇಕಾಗದಂತೆ ಮತ್ತು ದಶರಥನ ಪುತ್ರರು ವಧ್ಯರಾಗುವಂತೆ ಯಾವ ಉಪಾಯವೆಂಬುದನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿರಿ; ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಮಂತ್ರಿಸಿ, ಸುನೀತಿಯುಕ್ತವಾದ ಯುಕ್ತಿಯನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿರಿ.
Verse 26
नहिशक्तिंप्रपश्यामिजगत्यन्यस्यकस्यचित् ।सागरंवानरैस्तीर्वानिश्चयेनजयोमम ।।6.12.26।।
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುವ ಶಕ್ತಿ ಇನ್ನಾರಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಆದಕಾರಣ ನನ್ನ ಜಯವು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 27
तस्यकामपरीतस्यनिशम्यपरिदेवितम् ।कुम्भकर्णःप्रचुक्रोधवचनंचेदमब्रवीत् ।।6.12.27।।
ಕಾಮದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಅವನ ಪರಿದೇವನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
Verse 28
यदातुरामस्यसलक्ष्मणस्यप्रसह्यसीताखलुसाइहाऽहृता ।सकृत्समीक्ष्यैवसुनिश्चितंतदाभजेतचित्तंयमुनेवयामुनम् ।।6.12.28।।
ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಇದ್ದ ರಾಮನಿಂದ ಸೀತೆಯನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಅಪಹರಿಸಲಾಯಿತು; ಆಗ ನೀನು ಮುಂಚೆಯೇ ಒಂದೇ ಸಲವಾದರೂ ಚಿಂತಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಯಮುನಾ ತನ್ನ ಪಥದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವಂತೆ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 29
सर्वमेतन्महाराजकृतमप्रतिमंतव ।विधीयेतसहास्माभिरादावेवास्यकर्मणः ।।6.12.29।।
ಮಹಾರಾಜ, ಈ ಎಲ್ಲ ಅಪ್ರತಿಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೆ; ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ನಮ್ಮೊಡನೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೂ ಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 30
न्यायेनराजकार्याणियःकरोतिदशानन: ।नससन्तप्यतेपश्चान्निश्चितार्थमतिर्नृपः ।।6.12.30।।
ಹೇ ದಶಾನನ, ನ್ಯಾಯಾನುಸಾರ ರಾಜಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ದೃಢಮತಿಯಾದ ರಾಜನು ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ಸಂತಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 31
अनुपायेनकर्माणिविपरीतानियानिच ।क्रियमाणानिदुष्यन्तिहवींष्यप्रयतेष्विव ।।6.12.31।।
ಯೋಗ್ಯ ಉಪಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಕರ್ಮಗಳೂ, ಧರ್ಮಕ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಗಳೂ, ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಹಾಳಾಗುತ್ತವೆ—ಸಿದ್ಧತೆ ಇಲ್ಲದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಹವಿಸ್ಸಿನಂತೆ.
Verse 32
यःपश्चात्पूर्वकार्याणिकर्माण्यभिचिकीर्षति ।पूर्वंचापरकार्याणिनसवेदनयानयौ ।।6.12.32।।
ಯಾವನು ಮೊದಲು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿ, ನಂತರ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ—ಅವನು ನೀತಿ ಮತ್ತು ಅನೀತಿಯನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 33
चपलस्यतुकृत्येषुप्रसमीक्ष्याधिकंबलम् ।क्षिप्रमन्येप्रपद्यन्तेक्रौञ्चस्यखमिवद्विजाः ।।6.12.33।।
ಆದರೆ ಚಪಲನು ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವಿನ ಅಧಿಕ ಬಲವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಅವನು ಶೀಘ್ರವೇ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ—ಕ್ರೌಂಚ ಪರ್ವತದ ಬಿರುಕುಗೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ನುಗ್ಗುವಂತೆ.
Verse 34
त्वयेदंमहादारब्धंकार्यमप्रतिचिन्तितम् ।दिष्ट्यात्वांनावधीद्रामोविषमिश्रमिवामिषम् ।।6.12.34।।
ಆಲೋಚಿಸದೆ ನೀನು ಈ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿರುವೆ. ವಿಷಬೆರೆತ ಮಾಂಸವು ತಿನ್ನುವವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ, ರಾಮನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲದಿರುವುದು ನಿನ್ನ ಅದೃಷ್ಟ.
Verse 35
तस्मात्त्वयासमारब्धंकर्मह्यप्रतिमंपरैः ।अहंसमीकरिष्यामिहत्वाशत्रूंस्तवानघ ।।6.12.35।।
ಎಲೈ ಪಾಪರಹಿತನೇ, ಇತರರಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಆರಂಭಿಸಿರುವೆ. ನಿನ್ನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ನಾನು ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವೆನು.
Verse 36
अहमुत्सादयिष्यामिशत्रूंस्तवनिशाचर ।यदिशक्रविवस्वन्तौयदिपावकमारुतौ ।।6.12.36।।तावहंयोधयिष्यामिकुबेरवरुणावपि ।
ಎಲೈ ನಿಶಾಚರನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವೆನು. ಅವರು ಇಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರಾಗಲಿ, ಅಗ್ನಿ-ವಾಯುಗಳಾಗಲಿ, ಕುಬೇರ-ವರುಣರಾಗಲಿ, ನಾನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವೆನು.
Verse 37
गिरिमात्रशरीरस्यमहापरिघयोधिनः ।नर्दतस्तीक्ष्णदंष्ट्रस्यबिभीयाद्वैपुरन्दरः ।।6.12.37।।
ಪರ್ವತದಷ್ಟು ದೇಹವುಳ್ಳ, ದೊಡ್ಡ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೋರಾಡುವ, ಹರಿತವಾದ ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಗರ್ಜಿಸುವ ನನಗೆ ಇಂದ್ರನೂ ಹೆದರುತ್ತಾನೆ.
Verse 38
पुनर्मांसद्वितीयेनशरेणनिहनिष्यति ।ततोऽहंतस्यपास्यामिरुधिरंकाममाश्वस ।।6.12.38।।
ಅವನು ಎರಡನೇ ಬಾಣದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಮುನ್ನವೇ, ನಾನು ಅವನ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿಯುವೆನು; ನೀನು ನಿಶ್ಚಿಂತನಾಗಿರು ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವಾಗಿರು.
Verse 39
वधेनवैदाशरथेस्सुखावहंजयंतवाहर्तुमहंयतिष्ये ।हत्वाचरामंसहलक्ष्मणेनखादामिसर्वान्हरियूथमुख्यान् ।।6.12.39।।
ದಾಶರಥಿ ರಾಮನನ್ನು ವಧಿಸಿ ನಿನಗೆ ಸುಖವನ್ನೂ ಜಯವನ್ನೂ ತಂದುಕೊಡಲು ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವೆನು. ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ರಾಮನನ್ನು ಕೊಂದು, ವಾನರಸೈನ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಯೂಥಮುಖ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ನಾನು ಭಕ್ಷಿಸುವೆನು.
Verse 40
रमस्वकामम् पिबचाग्य्रवारुणींकुरष्वकार्याणिहितानिविज्वरः ।मयातुरामेगमितेयमक्षयंचिरायसीतावशगाभविष्यति ।।6.12.40।।
ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ವಿಹರಿಸು; ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವಾರುಣೀ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿ; ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹಿತಕರವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡು. ನಾನು ರಾಮನನ್ನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಸೀತೆಯು ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿನ್ನ ವಶದಲ್ಲೇ ಇರುಳು.
Frequently Asked Questions
The chapter centers on Rāvaṇa’s attempt to consolidate political strategy while remaining bound to an unethical act—the coercive abduction of Sītā—and his further intent to kill Rāma and Lakṣmaṇa without returning her, exposing a conflict between expediency and dharma.
Kumbhakarṇa’s nīti emphasizes that actions begun without proper deliberation (upāya), right principles, and correct sequencing degrade and invite regret; passion-driven decisions cloud discernment and undermine kingship even before the enemy strikes.
Key landmarks include Laṅkā as the fortified capital under heightened defense, Daṇḍakāraṇya as the forest region from which Sītā was taken, and Varuṇālaya (the ocean) as the strategic barrier where Rāma and the Vānara forces assemble to recover her.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.