Sarga 34
सीताहनूमद्भाषणम् — Sita Tests the Messenger; Hanuman Offers Reassurance
सुन्दरकाण्ड
ಸುಂದರಕಾಂಡದ ೩೪ನೇ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಶೋಕವಾಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೀತಾ–ಹನುಮಂತರ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹನುಮಂತನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದಾಗ, ಶೋಕಭಯಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಳಾದ ಸೀತಾ ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಿಂದಿನ ಮೋಸವನ್ನು ನೆನೆದು ಅವನು ರಾವಣನ ವೇಷಧಾರಿಯೇನೋ ಎಂದು ಶಂಕಿಸುತ್ತಾಳೆ. ರಾಕ್ಷಸರ ಕಾಮರೂಪತ್ವ (ರೂಪ ಬದಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿ)ವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ ಅವಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭೀತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಳನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಧೈರ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ; ಅವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ‘ಪ್ರೀತಿ’ಯೆಂಬ ಶಾಂತ ಸುಖ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಇದು ಶತ್ರುಮಾಯೆಯಲ್ಲ ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಹನುಮಂತನು ಆದರ್ಶ ದೂತನಂತೆ ತಾನು ರಾಮದೂತನೆಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿ, ರಾಮ–ಲಕ್ಷ್ಮಣ–ಸುಗ್ರೀವರ ಕುಶಲಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ವಿಷ್ಣು, ವೈಶ್ರವಣ ಮೊದಲಾದ ಉಪಮಾನಗಳಿಂದ ಶ್ರೀರಾಮನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ತನ್ನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೂ ಸೀತೆಯ ಮನಸ್ಸು ಸ್ವಪ್ನವೋ ಯಥಾರ್ಥವೋ, ಭ್ರಮೆಯೋ ಸತ್ಯವೋ ಎಂಬ ದ್ವಂದ್ವದಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತದೆ; ಕೊನೆಗೆ ಹನುಮಂತನು ಶಂಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಿಶ್ವಾಸ ನೀಡುವಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸರ್ಗದ ಬೋಧನೆ—ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ದೃಢವಾಗಿರಬೇಕು; ಆದರೆ ಕರුණೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಚನ ಬಲವಂತವಿಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಪುನಃ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.
Shlokas
Verse 1
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमान्हरिपुङ्गवः।दुःखाद्दुःखाभिभूताया स्सान्त्वमुत्तरमब्रवीत्।।।।
ದುಃಖದಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಪೀಡಿತಳಾದ ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಹನುಮಾನ್ ಕೂಡ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಥಿತನಾಗಿ, ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುವಂತೆ ಉತ್ತರ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
Verse 2
अहं रामस्य सन्देशाद्देवि दूतस्तवागतः।वैदेहि कुशली रामस्त्वां च कौशलमब्रवीत्।।।।
ದೇವಿ ವೈದೇಹಿ! ನಾನು ರಾಮನ ಸಂದೇಶದಿಂದ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ ದೂತನು. ರಾಮನು ಕುಶಲನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ನಿನ್ನ ಕುಶಲವನ್ನೂ ವಿಚಾರಿಸಿ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
Verse 3
यो ब्रह्ममस्त्रं वेदांश्च वेद वेदविदांवरः।स त्वां दाशरथी रामो देवि कौशलमब्रवीत्।।।।
ದೇವಿ, ವೇದವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೂ ಆದ ದಾಶರಥಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ನಿನ್ನ ಕುಶಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Verse 4
लक्ष्मणश्च महातेजा भर्तुस्तेऽनुचरः प्रियः।कृतवान्शोकसन्तप्तश्शिरसा तेऽभिवादनम्।।।।
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ—ನಿನ್ನ ಪತಿಯ ಪ್ರಿಯ ಅನುಚರನಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಷ್ಠನಾಗಿ—ಶೋಕದಿಂದ ದಗ್ಧನಾಗಿದ್ದರೂ ಶಿರಸಾ ನಿನಗೆ ವಂದನೆ ಮಾಡಿ ಪ್ರಣಾಮವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 5
सा तयोः कुशलं देवी निशम्य नरसिंहयोः।प्रीतिसंहृष्टसर्वाङ्गी हनुमन्तमथाब्रवीत्।।।।
ಆ ಇಬ್ಬರು ನರಸಿಂಹರ ಕುಶಲವಾರ್ತೆ ಕೇಳಿ ದೇವಿ ರಾಣಿ ದೇಹವೆಲ್ಲ ಹರ್ಷದಿಂದ ಪುಳಕಿತಳಾಗಿ, ಅನಂತರ ಹನುಮಾನನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದಳು.
Verse 6
कल्याणी बत गाथेयं लौकिकी प्रतिभाति मा।एति जीवन्तमानन्दो नरं वर्षशतादपि।।।।
ಅಹೋ! ಈ ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಥೆ ನನಗೆ ಕಲ್ಯಾಣಕರವಾಗಿ ಸತ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ—ಜೀವಂತನಾಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಆನಂದವು ಬರುತ್ತದೆ.
Verse 7
तया समागते तस्मिन्प्रीतिरुत्पादिताऽद्भुता।परस्परेण चालापं विश्वस्तौ तौ प्रचक्रतुः।।।।
ಅವಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಅದೆಷ್ಟೋ ಅದ್ಭುತವಾದ ಪ್ರೀತಿ ಹುಟ್ಟಿತು; ಪರಸ್ಪರ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿಸ್ಸಂಕೋಚ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
Verse 8
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमान्हरियूथपः।सीतायाश्शोकदीनायास्समीपमुपचक्रमे।।।।
ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಾನರಸೇನೆಯ ನಾಯಕನಾದ ಹನುಮಾನನು ಶೋಕದಿಂದ ದೀನಳಾದ ಸೀತೆಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ಸಾಗಿದನು.
Verse 9
यथा यथा समीपं स हनुमानुपसर्पति।तथा तथा रावणं सा तं सीता परिशङ्कते।।।।
ಹನುಮಾನನು ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸೀತೆಯು ಅಷ್ಟಷ್ಟೇ ಅವನನ್ನು ರಾವಣನೆಂದು ಶಂಕಿಸುತ್ತಾ ಹೋದಳು.
Verse 10
अहो धिग्दुष्कृतमिदं कथितं हि यदस्य मे।रूपान्तरमुपागम्य स एवायं हि रावणः।।।।
ಅಹೋ, ನನಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ! ಹೇಳಬಾರದ್ದನ್ನು ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಬಂದಿರುವವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇದೇ ರಾವಣನೇ.
Verse 11
तामशोकस्य शाखां सा विमुक्त्वा शोककर्शिता।तस्यामेवानवद्याङ्गी धरण्यां समुपाविशत्।।।।
ಶೋಕದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಳಾದ ಸೀತೆಯು ಅಶೋಕವೃಕ್ಷದ ಆ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ನಿರ್ದೋಷ ಅಂಗಗಳಳಾದವಳು ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಳು.
Verse 12
हनुमानपि दुःखार्तां तां दृष्ट्वा भयमोहिताम्।अवन्दत महाबाहुस्ततस्तां जनकात्मजाम्।।।।सा चैनं भयवित्रस्ता भूयो नैवाभ्युदैक्षत।
ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಭಯದಿಂದ ಮೋಹಿತಳಾದ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಾಬಾಹು ಹನುಮಾನ್ ಜನಕನಂದಿನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಸೀತೆಯು ಮತ್ತೆ ಅವನತ್ತ ನೋಡಲೇ ಇಲ್ಲ.
Verse 13
तं दृष्ट्वा वन्दमानं तु सीता शशिनिभानना।।।।अब्रवीद्धीर्घमुच्छवस्य वानरं मधुरस्वरा।
ಅವನನ್ನು ವಂದಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಚಂದ್ರಮುಖಿಯಾದ ಸೀತೆಯು ದೀರ್ಘ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟು, ಮಧುರಸ್ವರದಿಂದ ಆ ವಾನರನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದಳು.
Verse 14
मायां प्रविष्टो मायावी यदि त्वं रावणस्स्वयम्।।।।उत्पादयसि मे भूयस्सन्तापं तन्न शोभनम्।
ನೀನು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಒಳನುಗ್ಗಿದ ಮಾಯಾವಿ, ಸ್ವತಃ ರಾವಣನೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವೆ; ಅದು ಶೋಭಿಸುವುದಲ್ಲ.
Verse 15
स्वं परित्यज्य रूपं यः परिव्राजकरूपध्रुत्।जनस्थाने मया दृष्टस्त्वं स एवासि रावणः।।।।
ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿ ಪರಿವ್ರಾಜಕನ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದವನಾಗಿ ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಂಡವನು—ನೀನೇ ಆ ರಾವಣನು.
Verse 16
उपवासकृशां दीनां कामरूप निशाचर।सन्तापयसि मां भूयस्सन्तप्तां तन्न शोभनम्।।।।
ಹೇ ಕಾಮರೂಪ ನಿಶಾಚರಾ! ಉಪವಾಸದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಳಾದ, ದೀನಳಾದ, ದುಃಖದಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ದಗ್ಧಳಾದ ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪೀಡಿಸುವುದು ಶೋಭಿಸುವುದಲ್ಲ.
Verse 17
अथवा नैतदेवं हि यन्मया परिशङ्कितम्।।।।मनसो हि मम प्रीतिरुत्पन्ना तव दर्शनात्।
ಅಥವಾ ನಾನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಂಶಯವೇ ಸತ್ಯವಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆನಂದಮಯ ಪ್ರೀತಿ ಉದಯಿಸಿದೆ.
Verse 18
यदि रामस्य दूतस्त्वमागतो भद्रमस्तु ते।।।।पृच्छामि त्वां हरिश्रेष्ठ प्रिया रामकथा हि मे।
ನೀನು ರಾಮನ ದೂತನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದರೆ ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಹೇ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ರಾಮಕಥೆ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ.
Verse 19
गुणान्रामस्य कथय प्रियस्य मम वानर।।।।चित्तं हरसि मे सौम्य नदीकूलं यथा रयः।
ಹೇ ವಾನರಾ! ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ರಾಮನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಳು. ಹೇ ಸೌಮ್ಯಾ! ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹವು ತೀರವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಂತೆ ನೀನು ನನ್ನ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀ.
Verse 20
अहो स्वप्नस्य सुखता याहमेवं चिराहृता।।।।प्रेषितं नाम पश्यामि राघवेण वनौकसम्।
ಅಹೋ! ಸ್ವಪ್ನದ ಸುಖತೆ ಎಷ್ಟೋ—ಇಷ್ಟು ಕಾಲದ ಬಳಿಕ ರಾಘವನು ಕಳುಹಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ವನವಾಸಿ ವಾನರನನ್ನು ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿರುವೆನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
Verse 21
स्वप्नेऽपि यद्यहं वीरं राघवं सहलक्ष्मणम्।।।।पश्येयं नावसीदेयं स्वप्नोऽपि मम मत्सरी।
ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಾದರೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ವೀರ ರಾಘವನನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದರೆ, ನಾನು ನಿರಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ನಿದ್ರೆಯೂ ಸ್ವಪ್ನವೂ ನನ್ನಿಗೆ ಶತ್ರುವಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
Verse 22
नाहं स्वप्नमिमं मन्ये स्वप्ने दृष्ट्वा हि वानरम्।।।।न शक्योऽभ्युदयः प्राप्तुं प्राप्तश्चाभ्युदयो मम।
ನಾನು ಇದನ್ನು ಸ್ವಪ್ನವೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ವಾನರನನ್ನು ಕಂಡರೆ ಅಭ್ಯುದಯ-ಕಲ್ಯಾಣ ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲ—ಆದರೆ ಈಗ ನನ್ನಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕಲ್ಯಾಣವು ಬಂದಂತಾಗಿದೆ.
Verse 23
किन्नु स्याचित्तमोहोऽयं भवेद्वातगतिस्त्वियम्।।।।उन्मादजो विकारो वा स्यादियं मृगतृष्णिका।
ಹಾಗಾದರೆ ಇದು ಏನು? ಮನಸ್ಸಿನ ಮೋಹವೇ? ಅಥವಾ ವಾತಗತಿಯ ಅಶಾಂತಿಯೇ? ಇಲ್ಲವೇ ಉನ್ಮಾದಜನ್ಯ ವಿಕಾರವೇ? ಅಥವಾ ಇದು ಕೇವಲ ಮೃಗತೃಷ್ಣೆಯೇ?
Verse 24
अथवा नायमुन्मादो मोहोऽप्युन्मादलक्षणः।।।।सम्बुध्ये चाहमात्मानमियं चापि वनौकसम्।
ಅಥವಾ ಇದು ಉನ್ಮಾದವಲ್ಲ; ಉನ್ಮಾದಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ಮೋಹವೂ ಅಲ್ಲ। ನಾನು ನನ್ನನ್ನೂ, ಈ ವನವಾಸಿಯನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ।
Verse 25
इत्येवं बहुधा सीता सम्प्रधार्य बलाबलम्।।।।रक्षसां कामरूपत्वान्मेने तं राक्षसाधिपम्।
ಹೀಗೆ ಸೀತೆಯು ಬಲಾಬಲವನ್ನು ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ, ರಾಕ್ಷಸರು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪ ಧರಿಸುವರು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನೆದು, ಅವನನ್ನು ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಶಂಕಿಸಿದಳು।
Verse 26
एतां बुद्धिं तदा कृत्वा सीता सा तनुमध्यमा।।।।न प्रतिव्याजहाराथ वानरं जनकात्मजा।
ಆ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಆಗ ಮನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸೊಂಟಸಣ್ಣ ಜನಕಾತ್ಮಜೆ ಸೀತೆಯು ಆ ವಾನರನಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಿಲ್ಲ।
Verse 27
सीतायाश्चिन्तितं बुद्ध्वा हनुमान्मारुतात्मजः।।।।श्रोत्रानुकूलैर्वचनैस्तदा तां संप्रहर्षयत्।
ಸೀತೆಯ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ಮಾರುತಾತ್ಮಜ ಹನುಮಾನನು ಆಗ ಶ್ರೋತ್ರಾನೂಕೂಲವಾದ ವಚನಗಳಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸಿದನು।
Verse 28
आदित्य इव तेजस्वी लोककान्तश्शशी यथा।।।।राजा सर्वस्य लोकस्य देवो वैश्रवणो यथा।विक्रमेणोपपन्नश्च यथा विष्णुर्महायशाः।।।।
“ರಾಮನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿ; ಚಂದ್ರನಂತೆ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಆನಂದಕರನು। ವೈಶ್ರವಣದೇವನಂತೆ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕದ ರಾಜನು; ಮತ್ತು ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮಸಂಪನ್ನನು।”
Verse 29
आदित्य इव तेजस्वी लोककान्तश्शशी यथा।।5.34.28।।राजा सर्वस्य लोकस्य देवो वैश्रवणो यथा।विक्रमेणोपपन्नश्च यथा विष्णुर्महायशाः।।5.34.29।।
ಆದಿತ್ಯನಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿ, ಚಂದ್ರನಂತೆ ಲೋಕಪ್ರಿಯ; ವೈಶ್ರವಣನಂತೆ ರಾಜಸಮಾನ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ವಿಷ್ಣುವಿನಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನು.
Verse 30
सत्यवादी मधुरवाग्देवो वाचस्पतिर्यथा।रूपवान्सुभग श्रीमान् कन्दर्प इव मूर्तिमान्।।।।
ಸತ್ಯವಚನಿಯೂ ಮಧುರವಾಣಿಯೂ ಆಗಿ ವಾಚಸ್ಪತಿಯಂತೆ ದೇವತുല್ಯ; ರೂಪವಂತ, ಸುಭಗ, ಶ್ರೀಮಂತ—ಮೂರ್ತಿಮಾನ್ ಕಾಮದೇವನಂತೆ ಶ್ರೀರಾಮನು.
Verse 31
स्थानक्रोधः प्रहर्ता च श्रेष्ठो लोके महारथः।बाहुच्छायामवष्टब्धो यस्य लोको महात्मनः।।।।
ಯೋಗ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಕ್ರೋಧಿಸುವವನೂ ದೋಷಿಗಳಿಗೆ ದಂಡನೀಯನೂ; ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾರಥಿ—ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಭುಜಛಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತು ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
Verse 32
अपकृष्याश्रमपदान्मृगरूपेण राघवम्।शून्ये येनापनीतासि तस्य द्रक्ष्यसि यत्फलम्।।।।
ಆಶ್ರಮಸ್ಥಾನದಿಂದ ರಾಘವನನ್ನು ಮೃಗರೂಪದಿಂದ ಮೋಹಿಸಿ ದೂರ ಎಳೆದು, ನಿನ್ನನ್ನು ಶೂನ್ಯಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅಪಹರಿಸಿದವನು—ಅವನ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕಾಣುವೆ.
Verse 33
न चिराद्रावणं संख्ये यो वधिष्यति वीर्यवान्।रोषप्रमुक्तैरिषुभिर्ज्वलद्भिरिव पावकैः।।।।तेनाहं प्रेषितो दूत स्त्वत्सकाशमिहागतः।त्वद्वियोगेन दुःखार्त स्स त्वां कौशलमब्रवीत्।।।।
ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲವಿಲ್ಲ; ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ರೋಷದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದ, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವನು. ಆದಕಾರಣ ನಾನು ದೂತನಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನ ವಿರಹದಿಂದ ದುಃಖಾರ್ತನಾದ ಅವನು ನಿನ್ನ ಕುಶಲಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 34
न चिराद्रावणं संख्ये यो वधिष्यति वीर्यवान्।रोषप्रमुक्तैरिषुभिर्ज्वलद्भिरिव पावकैः।।5.34.33।।तेनाहं प्रेषितो दूत स्त्वत्सकाशमिहागतः।त्वद्वियोगेन दुःखार्त स्स त्वां कौशलमब्रवीत्।।5.34.34।।
ಈ ವಾಕ್ಯವು ಹಿಂದಿನದನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ: ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ದೂತನಾಗಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ವಿರಹಶೋಕದಲ್ಲಿರುವ ರಾಮನು ನಿನ್ನ ಕುಶಲಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ತರುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
Verse 35
लक्ष्मणश्च महातेजास्सुमित्रानन्दवर्धनः।अभिवाद्य महाबाहुस्स त्वां कौशलमब्रवीत्।।।।
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಸುಮಿತ್ರಾನಂದವರ್ಧನ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ನಿನಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿನ್ನ ಕುಶಲಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 36
रामस्य च सखा देवि सुग्रीवो नाम वानरः।राजा वानरमुख्यानां स त्वां कौशलमब्रवीत्।।।।
ದೇವಿ, ಶ್ರೀರಾಮನ ಸಖನಾದ ಸುಗ್ರೀವನೆಂಬ ವಾನರನು—ವಾನರಮುಖ್ಯರ ರಾಜನು—ನಿನ್ನ ಕುಶಲಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಕೂಡ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 37
नित्यं स्मरति रामस्त्वां ससुग्रीव स्सलक्ष्मणः।दिष्ट्या जीवसि वैदेहि राक्षसीवशमागता।।।।
ವೈದೇಹಿ, ಸುಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀರಾಮನು ನಿನ್ನನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ನೀನು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದೀಯೆ; ರಾಕ್ಷಸಿಯರ ವಶಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದರೂ ಸಹ.
Verse 38
नचिराद्द्रक्ष्यसे रामं लक्ष्मणं च महाबलम्।मध्ये वानरकोटीनां सुग्रीवं चामितौजसम्।।।।
ನಚಿರದಲ್ಲೇ ನೀನು ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನೂ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನೂ—ಕೋಟಿ ವಾನರರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವವರಾಗಿ—ದರ್ಶನ ಮಾಡುವೆ.
Verse 39
अहं सुग्रीवसचिवो हनुमान्नाम वानरः।प्रविष्टो नगरीं लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधिम्।।।।
ನಾನು ಸುಗ್ರೀವನ ಸಚಿವನಾದ ಹನುಮಾನ್ ಎಂಬ ವಾನರನು; ಮಹೋದಧಿಯನ್ನು ಲಂಘಿಸಿ ಲಂಕಾನಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೇನೆ.
Verse 40
कृत्वा मूर्ध्नि पदन्यासं रावणस्य दुरात्मनः।त्वां द्रष्टुमुपयातोऽहं समाश्रित्य पराक्रमम्।।।।
ದುರಾತ್ಮನಾದ ರಾವಣನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಪಾದನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ; ನನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
Verse 41
नाहमस्मि तथा देवि यथा मामवगच्छसि।विशङ्का त्यज्यतामेषा श्रद्धत्स्व वदतो मम।।।।
ಹೇ ದೇವಿ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ಶಂಕಿಸುತ್ತೀಯೋ ಹಾಗೆ ನಾನು ಅಲ್ಲ. ಈ ಸಂಶಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು; ನಾನು ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಇಡು.
Frequently Asked Questions
The dilemma is trust under coercive conditions: Sītā must decide whether the approaching vanara is a genuine messenger or Rāvaṇa using māyā (disguise). Hanumān’s key action is to respond with non-threatening reverence (prostration) and verifiable, welfare-centered speech rather than force, aligning with envoy ethics.
The chapter teaches disciplined discernment: suspicion is rational when adversaries can manipulate appearances, yet inner indicators (calm prīti), consistent truthful speech, and dharmic conduct can serve as practical criteria for validation. Compassionate language becomes a method of restoring agency and clarity in grief.
Aśoka-vāṭikā in Laṅkā is the primary landmark, with the Aśoka tree branch marking Sītā’s captivity setting. The episode also references Jana-sthāna (site of earlier deception) and the Mahodadhi (ocean) that Hanumān crosses, mapping the mission’s route and cultural memory of disguise and abduction.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.