Sarga 33
हनूमत्सीतासंवादः (Hanumān–Sītā Dialogue and Identity Verification)
सुन्दरकाण्ड
ಈ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಶೋಕವಾಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವಾಗ ತೋರಿಸುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆ, ವಿನಯ ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ ದೃಢೀಕರಣದ ಕ್ರಮ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಅವನು ಮರದಿಂದ ಇಳಿದು ವಿನೀತವಾದ, ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸದ ಶಾಂತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅಂಜಲಿ ಇಟ್ಟು ಪ್ರಣಿಪಾತ ಮಾಡಿ ಮಧುರ ವಾಣಿಯಿಂದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ ತನ್ನ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಅವನು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಗುರುತು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾನೆ—ಕಣ್ಣೀರು, ಭಾರವಾದ ನಿಟ್ಟುಸಿರು, ಭೂಸ್ಪರ್ಶ ಇವುಗಳಿಂದ ಅವಳು ದೇವತೆ ಅಲ್ಲ, ಮಾನವದೇಹಧಾರಿಣಿ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ರಾಜಕುಲಸಂಭವಾ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿ—ಜನಸ್ಥಾನದಿಂದ ರಾವಣನು ಅಪಹರಿಸಿದ ರಾಮಪತ್ನಿ ಸೀತೆಯೇ ನೀನಾದರೆ, ನೀನೇ ಅದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಮನ ಗುಣಕೀರ್ತನೆ ಕೇಳಿ ಸೀತೆ ಧೈರ್ಯ ಪಡೆದು ವಂಶ-ಪರಿಚಯ ಹಾಗೂ ಜೀವನವೃತ್ತಾಂತದಿಂದ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾಳೆ—ದಶರಥನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ, ಜನಕನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮ, ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ, ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕಳೆದ ಸಮೃದ್ಧ ವರ್ಷಗಳು, ಕೈಕೇಯಿಯ ವರಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿಂದ ಅಡ್ಡಿಯಾದ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಸಿದ್ಧತೆ. ರಾಮನ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆ, ರಾಜವಸ್ತ್ರತ್ಯಾಗ, ತಾನು ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ನಿರ್ಧಾರ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಸಿದ್ಧತೆ, ವನಪ್ರವೇಶ, ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ಅಪಹರಣ ಹಾಗೂ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಗಡುವಿನ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಹೀಗೆ ಧರ್ಮಯುಕ್ತ ಸ್ವಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ವಿವರವಾದ ಕಥನದಿಂದ ಸಂಶಯ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಗುರುತು ಪ್ರಮಾಣಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
सोऽवतीर्य द्रुमात्तस्माद्विद्रुमप्रतिमाननः।विनीतवेषः कृपणः प्रणिपत्योपसृत्य च।।।।तामब्रवीन्महातेजा हनूमान्मारुतात्मजः।शिरस्यञ्जलिमाधाय सीतां मधुरया गिरा।।।।
ಆಮೇಲೆ ಪ್ರವಾಳದಂತೆ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಮುಖದ ಹನುಮಾನ್ ಆ ಮರದಿಂದ ಇಳಿದುಬಂದನು. ವಿನೀತ ವೇಷಧರಿಸಿ, ಕರುಣಾಜನಕವಾದ ವಿನಯಭಾವದಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಸಮೀಪಿಸಿದನು. ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಮಾರುತಾತ್ಮಜ ಹನುಮಾನ್ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅಂಜಲಿ ಇಟ್ಟು, ಮಧುರ ವಾಣಿಯಿಂದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.
Verse 2
सोऽवतीर्य द्रुमात्तस्माद्विद्रुमप्रतिमाननः।विनीतवेषः कृपणः प्रणिपत्योपसृत्य च।।5.33.1।।तामब्रवीन्महातेजा हनूमान्मारुतात्मजः।शिरस्यञ्जलिमाधाय सीतां मधुरया गिरा।।5.33.2।।
ಆ ಮರದಿಂದ ಇಳಿದು, ಪ್ರವಾಳಸಮಾನ ಮುಖವಿದ್ದ ಹನುಮಂತನು ವಿನೀತ ವೇಷ ಧರಿಸಿ, ದೀನಭಾವದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸಮೀಪಿಸಿದನು. ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಮಾರುತಾತ್ಮಜ ಹನುಮಂತನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅಂಜಲಿ ಇಟ್ಟು, ಮಧುರ ವಾಣಿಯಿಂದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
Verse 3
का नु पद्मपलाशाक्षि क्लिष्टकौशेयवासिनि।द्रुमस्य शाखामालम्ब्य तिष्ठसि त्वमनिन्दिते।।।।
ಹೇ ಪದ್ಮಪಲಾಶಾಕ್ಷಿ, ಮಡಚಿದ ಕೌಶೇಯ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿ, ಹೇ ಅನಿಂದಿತೆ! ಮರದ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಆಲಂಬಿಸಿ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ನಿಂತಿರುವೆ? ನೀನು ಯಾರು?
Verse 4
किमर्थम् तव नेत्राभ्यां वारि स्रवति शोकजम्।पुण्डरीकपलाशाभ्यां विप्रकीर्णमिवोदकम्।।।।
ಪುಂಡರೀಕಪಲಾಶದಂತೆ ಇರುವ ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಶೋಕಜನ್ಯ ನೀರು ಏಕೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ? ಬಿಳಿ ಕಮಲದ ದಳಗಳಿಂದ ಚದುರಿ ತುಂತುರು ಬೀಳುವ ನೀರಿನಂತೆ.
Verse 5
सुराणामसुराणां वा नागगन्धर्वरक्षसाम्।यक्षाणां किन्नराणां वा का त्वं भवसि शोभने।।।।
ಹೇ ಶೋಭನೆ, ನೀನು ಯಾರು? ದೇವರೊಳಗಿನವಳೇ ಅಥವಾ ಅಸುರರೊಳಗಿನವಳೇ? ನಾಗ, ಗಂಧರ್ವ, ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳೇ, ಅಥವಾ ಯಕ್ಷರಲ್ಲೋ ಕಿನ್ನರರಲ್ಲೋ ಸೇರಿದವಳೇ?
Verse 6
का त्वं भवसि रुद्राणां मरुतां वा वरानने।वसूनां हि वरारोहे देवता प्रतिभासि मे।।।।
ಓ ಸುಂದರಮುಖಿಯೇ! ನೀನು ರುದ್ರರೊಳಗಿನವಳೋ, ಮರುತರೊಳಗಿನವಳೋ, ಅಥವಾ ವಸುಗಳೊಳಗಿನವಳೋ? ಓ ಸುಂದರಾಂಗಿಯೇ, ನೀನು ನನಗೆ ದೇವತೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವೆ.
Verse 7
कि नु चन्द्रमसा हीना पतिता विबुधालयात्।रोहिणी ज्योतिषां श्रेष्ठा श्रेष्ठसर्वगुणान्विता।।।।
ಚಂದ್ರನಿಂದ ವಿಯೋಗಗೊಂಡು ದೇವಲೋಕದಿಂದ ಪತನಗೊಂಡ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ, ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಗುಣಸಂಪನ್ನ ರೋಹಿಣಿಯೇ ನೀನೇನೋ?
Verse 8
का त्वं भवसि कल्याणि त्वमनिन्दितलोचने।कोपाद्वा यदि वा मोहाद्भर्तारमसितेक्षणे।।।।वसिष्ठं कोपयित्वा त्वं नासि कल्याण्यरुन्धती।
ಓ ಕಲ್ಯಾಣಿಯೇ, ಓ ಅನಿಂದಿತಲೋಚನೆಯೇ—ನೀನು ಯಾರು? ಓ ಶ್ಯಾಮನೇತ್ರೆಯೇ, ಕೋಪದಿಂದಲೋ ಮೋಹದಿಂದಲೋ ಪತಿಯನ್ನು ಅಪರಾಧಿಸಿದ್ದೀಯೇ? ಓ ಕಲ್ಯಾಣಿಯೇ, ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಕೋಪಗೊಳಿಸಿ ಸ್ಥಾನಚ್ಯುತಳಾದ ಧನ್ಯ ಅರುಂಧತೀಯೇ ನೀನು ಅಲ್ಲವೇ?
Verse 9
को नु पुत्रः पिता भ्राता भर्ता वा ते सुमध्यमे।।।।अस्माल्लोकादमुं लोकं गतं त्वमनुशोचसि।
ಓ ಸುಮಧ್ಯಮೆಯೇ! ನಿನಗೆ ಯಾರು—ಪುತ್ರನೋ, ತಂದೆಯೋ, ಸಹೋದರನೋ, ಅಥವಾ ಪತಿಯೋ—ಈ ಲೋಕದಿಂದ ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದವನನ್ನು ನೀನು ಶೋಕಿಸುತ್ತಿರುವೆ?
Verse 10
रोदनादतिनिश्श्वासाद्भूमिसंस्पर्शनादपि।।।।न त्वां देवीमहं मन्ये राज्ञ स्सर्वज्ञावधारणात्।
ನಿನ್ನ ಅಳುವಿನಿಂದಲೂ, ಭಾರೀ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನಿಂದಲೂ, ನೆಲವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದಲೂ, ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜಸ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗುರುತುಗಳಿಂದಲೂ—ಹೇ ದೇವಿ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ದೇವತೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 11
व्यञ्जनानि च ते यानि लक्षणानि च लक्षये।।।।महिषी भूमिपालस्य राजकन्या च मे मता।
ನಿನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಅಂಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತುಗಳನ್ನೂ ನಾನು ಗಮನಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಭೂಪಾಲನ ಮುಖ್ಯ ಮಹಿಷಿ ಅಥವಾ ರಾಜಕನ್ಯೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ.
Verse 12
रावणेन जनस्थानाद्बलादपदहृता यदि।।।।सीता त्वमसि भद्रं ते तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः।
ಜನಸ್ಥಾನದಿಂದ ರಾವಣನು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಅಪಹರಿಸಿದ ಸೀತೆಯೇ ನೀನಾದರೆ, ಭದ್ರವಾಗಲಿ; ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು.
Verse 13
यथा हि तव वै दैन्यं रूपं चाप्यतिमानुषम्।।।।तपसा चान्वितो वेषस्त्वं राममहिषी ध्रुवम्।
ನಿನ್ನ ದೀನಾವಸ್ಥೆಯೂ, ಮಾನವಾತೀತವೆನಿಸುವ ಸೌಂದರ್ಯವೂ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಗುರುತಾದ ವೇಷವೂ—ಇವುಗಳಿಂದ ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ರಾಮನ ಮಹಿಷಿ ಎಂದು ನನಗೆ ದೃಢವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 14
सा तस्य वचनं श्रुत्वा रामकीर्तनहर्षिता।।।।उवाच वाक्यं वैदेही हनुमन्तं द्रुमाश्रितम्।
ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಮಕೀರ್ತನದಿಂದ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ವೈದೇಹಿ, ಮರದ ಬಳಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
Verse 15
पृथिव्यां राजसिंहानां मुख्यस्य विदितात्मनः।।।।स्नुषा दशरथस्याहं शत्रुसैन्यप्रतापिनः।
ಭೂಮಿಯ ರಾಜಸಿಂಹಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾದ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಯಾದ, ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ದಮನಿಸುವ ದಶರಥನ ಸೊಸೆಯೇ ನಾನು.
Verse 16
दुहिता जनकस्याहं वैदेहस्य महात्मनः।।।।सीतेति नाम नाम्नाऽहं भार्या रामस्य धीमतः।
ನಾನು ಮಹಾತ್ಮ ವೈದೇಹ ಜನಕನ ಪುತ್ರಿ. ನನ್ನ ಹೆಸರು ಸೀತೆ; ನಾನು ಧೀಮಂತನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ.
Verse 17
समा द्वादश तत्राहं राघवस्य निवेशने।।।।भुञ्जाना मानुषान्भोगान्सर्वकामसमृद्धिनी।
ರಾಘವನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ನಾನು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾಸಿಸಿ, ಮಾನವೀಯ ಸುಖಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣಳಾಗಿದ್ದೆ.
Verse 18
तत्र त्रयोदशे वर्षे राज्येनेक्ष्वाकुनन्दनम्।।।।अभिषेचयितुं राजा सोपाध्यायः प्रचक्रमे।
ನಂತರ ಹದಿಮೂರನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ಆನಂದನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲು ರಾಜನು ರಾಜಗುರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
Verse 19
तस्मिन्सम्भ्रियमाणे तु राघवस्याभिषेचने।।।।कैकयी नाम भर्तारं देवी वचनमब्रवीत्।
ಆದರೆ ರಾಘವನ ಅಭಿಷೇಕದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕೈಕೇಯಿ ಎಂಬ ರಾಣಿ ತನ್ನ ಪತಿಗೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
Verse 20
न पिबेयं न खादेयं प्रत्यहं मम भोजनम्।।।।एष मे जीवितस्यान्तो रामो यद्यभिषिच्यते।
ನಾನು ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ—ಪ್ರತಿದಿನದ ನನ್ನ ಆಹಾರವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ; ರಾಮನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕವಾದರೆ ಅದೇ ನನ್ನ ಜೀವಿತದ ಅಂತ್ಯ.
Verse 21
यत्तदुक्तं त्वया वाक्यं प्रीत्या नृपतिसत्तम।।।।तच्छेन्न वितथं कार्यं वनं गच्छतु राघवः।
ಹೇ ನೃಪತಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನೀನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೇಳಿದ ಆ ವಚನವು ಸುಳ್ಳಾಗಬಾರದೆಂದರೆ, ರಾಘವನು ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ.
Verse 22
स राजा सत्यवाग्देव्या वरदानमनुस्मरन्।।।।मुमोह वचनं श्रुत्वा कैकेय्याः क्रूरमप्रियम्।
ಸತ್ಯವಚನನಾದ ಆ ರಾಜನು, ದೇವಿಗೆ ನೀಡಿದ ವರಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ, ಕೈಕೇಯಿಯ ಕ್ರೂರವೂ ಅಪ್ರಿಯವೂ ಆದ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾದನು.
Verse 23
ततस्तु स्थविरो राजा सत्ये धर्मे व्यवस्थितः।।।।ज्येष्ठं यशस्विनं पुत्रं रुदन्राज्यमयाचत।
ನಂತರ ವೃದ್ಧನಾದ ರಾಜನು—ಸತ್ಯಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ—ಅಳುತ್ತಾ ತನ್ನ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನನ್ನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.
Verse 24
स पितुर्वचनं श्रीमानभिषेकात्परं प्रियम्।।।।मनसा पूर्वमासाद्य वाचा प्रतिगृहीतवान्।
ಶ್ರೀಮಾನ್ ರಾಮನು, ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪಿತೃವಚನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಮೊದಲು ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ನಂತರ ವಚನದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.
Verse 25
दद्यान्न प्रतिगृह्णीयान्न ब्रूयात्किञ्चिदप्रियम्।।।।अपि जीवितहेतोर्वा रामस्सत्यपराक्रमः।
ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ರಾಮನು ದಾನಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಆದರೆ ಪ್ರತಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಣೆಯ خاطرಕ್ಕೂ ಅಪ್ರಿಯವಾದ ಕಠೋರ ವಚನವನ್ನು ಅಲ್ಪಮಾತ್ರವೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.
Verse 26
स विहायोत्तरीयाणि महार्हाणि महायशाः।।।।विसृज्य मनसा राज्यं जनन्यै मां समादिशत्।
ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ರಾಮನು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಮೇಲ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿ, ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಸೇವೆಗೆ ನನ್ನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.
Verse 27
साहं तस्याग्रतस्तूर्णं प्रस्थिता वनचारिणी।।।।न हि मे तेन हीनाया वासस्स्वर्गेऽपि रोचते।
ನಾನೇ ವನವಾಸಿನಿಯಾಗಿ, ಅವನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಟೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನಿಂದ ವಿಯೋಗಗೊಂಡ ನನಗೆ ಸ್ವರ್ಗವಾಸವೂ ಸಹ ಸಂತೋಷಕರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 28
प्रागेव तु महाभागस्सौमित्रिर्मित्रनन्दनः।।5.33.28।।पूर्वजस्यानुयात्रार्थे द्रुमचीरैरलङ्कृतः।
ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಮಹಾಭಾಗನಾದ ಸೌಮಿತ್ರಿ—ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಆನಂದಕರನು—ವೃಕ್ಷಚರ್ಮದ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ, ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನ ಅನುಯಾತ್ರೆಗೆ ಸಿದ್ಧನಾದನು.
Verse 29
ते वयं भर्तुरादेशं बहुमान्य दृढव्रताः।।।।प्रविष्टास्स्म पुरादृष्टं वनं गम्भीरदर्शनम्।
ಹೀಗೆ ನಾವು ದೃಢವ್ರತರಾಗಿ, ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಿಸಿ, ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಕಾಣದ—ಭಯಾನಕ ಹಾಗೂ ಗಂಭೀರ ದರ್ಶನವಿರುವ—ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆವು.
Verse 30
वसतो दण्डकारण्ये तस्याहममितौजसः।।।।रक्षसाऽपहृता भार्या रावणेन दुरात्मना।
ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಅವನು ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ನಾನು ಅವನ ಪತ್ನಿ, ದುಷ್ಟಾತ್ಮ ರಾಕ್ಷಸ ರಾವಣನಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ.
Verse 31
द्वौ मासौ तेन मे कालो जीवितानुग्रहः कृतः।।।।ऊर्ध्वं द्वाभ्यां तु मासाभ्यां ततस्तक्ष्यामि जीवितम्।
ಅವನು ನನಗೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಜೀವಿತಾನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ; ಆ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ನಾನು ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
Frequently Asked Questions
The pivotal action is ethical identification under risk: Hanumān must approach a vulnerable captive without increasing fear or enabling deception. He adopts विनीतवेष, offers respectful salutations, and uses careful questioning to confirm identity before proceeding with the mission’s message.
Reliable knowledge precedes decisive action: observation (tears, breath, embodied conduct) and coherent self-narration (lineage, events, vows) function as pramāṇa. The dialogue also frames dharma as lived truth—Rāma’s सत्यपराक्रम and Sītā’s steadfast commitment become the moral ground for hope and strategy.
Geographically, Janasthāna and Daṇḍakāraṇya anchor the abduction and exile backstory; the scene occurs in Laṅkā’s garden setting (Aśoka-vāṭikā, contextually). Culturally, allusions to Rohiṇī, Arundhatī, and divine classes (Rudras, Maruts, Vasus) supply a shared mythic taxonomy for identifying extraordinary beings.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.