Sarga 75

Verse 1

राम दाशरथे राम वीर्यं ते श्रूयतेऽद्भुतम्।धनुषो भेदनं चैव निखिलेन मया श्रुतम्।।।।

ಹೇ ದಶರಥನಂದನ ರಾಮ! ಹೇ ರಾಮ! ನಿನ್ನ ಅದ್ಭುತ ವೀರ್ಯವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಮುರಿದ ನಿನ್ನ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.

Verse 2

तदद्भुतमचिन्त्यं च भेदनं धनुषस्त्वया।तच्छ्रुत्वाऽहमनुप्राप्तो धनुर्गृह्यापरं शुभम्।।।।

ನಿನ್ನಿಂದ ಧನುಸ್ಸಿನ ಭೇದನವು ಅದ್ಭುತವೂ ಅಚಿಂತ್ಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಮತ್ತೊಂದು ಶುಭ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು.

Verse 3

तदिदं घोरसङ्काशं जामदग्न्यं महद्धनु:।पूरयस्व शरेणैव स्वबलं दर्शयस्व च।।।।

ಇದು ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ ವಂಶದ ಆ ಮಹಾಧನುಸ್ಸು—ಭಯಾನಕ ರೂಪದಂತೆ ಕಾಣುವುದು; ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾಣದಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಬಲವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸು.

Verse 4

तदहं ते बलं दृष्ट्वा धनुषोऽस्य प्रपूरणे।द्वन्द्वयुद्धं प्रदास्यामि वीर्यश्लाघ्यस्य राघव।।।।

ಹೇ ರಾಘವ, ಈ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾಪಿಸಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಬಲವನ್ನು ಕಂಡ ಬಳಿಕ, ವೀರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಶಂಸನೀಯನಾದ ನಿನಗೆ ನಾನು ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧವನ್ನು ನೀಡುವೆನು.

Verse 5

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा दशरथस्तदा।विषण्णवदनो दीन: प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्।।।।

ಅವನ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆಗ ರಾಜ ದಶರಥನು—ಮುಖ ಮಂಕಾಗಿ, ದೀನನಾಗಿ—ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 6

क्षत्ररोषात्प्रशान्तस्त्वं ब्राह्मणश्च महायशा:।बालानां मम पुत्राणामभयं दातुमर्हसि।।।।

ನೀನು ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು; ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಮೇಲಿನ ನಿನ್ನ ರೋಷ ಶಮನವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಬಾಲಪುತ್ರರಿಗೆ ಅಭಯ—ಸುರಕ್ಷೆಯ ಭರವಸೆ—ನೀಡಲು ನೀನು ಅರ್ಹನು.

Verse 7

भार्गवाणां कुले जात: स्वाध्यायव्रतशालिनाम्।सहास्राक्षे प्रतिज्ञाय शस्त्रं निक्षिप्तवानसि।।।।

ನೀನು ಭಾರ್ಗವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನು; ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ ಇಂದ್ರನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೆ.

Verse 8

स त्वं धर्मपरो भूत्वा काश्यपाय वसुन्धराम् ।दत्त्वा वनमुपागम्य महेन्द्रकृतकेतन:।।।।

ಆಮೇಲೆ ಧರ್ಮಪರನಾಗಿ ನೀನು ಕಾಶ್ಯಪನಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ; ಅನಂತರ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ.

Verse 9

मम सर्वविनाशाय सम्प्राप्तस्त्वं महामुने।न चैकस्मिन् हते रामे सर्वे जीवामहे वयम् ।।।।

ಹೇ ಮಹಾಮುನಿ! ನೀನು ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನಾಶಕ್ಕೇ ಬಂದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ರಾಮನೊಬ್ಬನೇ ಹತನಾದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಜೀವಂತ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 10

ब्रुवत्येवं दशरथे जामदग्न्य: प्रतापवान्।अनादृत्यैव तद्वाक्यं राममेवाभ्यभाषत।।।।

ದಶರಥನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿಯಾದ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯನು ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ರಾಮನನ್ನೇ ಮಾತ್ರ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 11

इमे द्वे धनुषी श्रेष्ठे दिव्ये लोकाभिविश्रुते।दृढे बलवती मुख्ये सुकृते विश्वकर्मणा।।।।

ಈ ಎರಡು ಧನುಸ್ಸುಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠವು—ದಿವ್ಯವಾಗಿಯೂ ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿಯೂ ಇವೆ; ದೃಢ, ಬಲಿಷ್ಠ, ತಮ್ಮ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ನಿಪುಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದವು.

Verse 12

अतिसृष्टं सुरैरेकं त्र्यम्बकाय युयुत्सवे।त्रिपुरघ्नं नरश्रेष्ठ भग्नं काकुत्स्थ यत्त्वया।।।।

ಹೇ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ! ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ! ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ‘ತ್ರಿಪುರಘ್ನ’ ಧನುಸ್ಸನ್ನು, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕನಾದ ತ್ರಿನೇತ್ರ ಶಿವನಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದರು; ಅದೇ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ನೀನು ಮುರಿದಿರುವೆ.

Verse 13

इदं द्वितीयं दुर्धर्षं विष्णोर्दत्तं सुरोत्तमै:।तदिदं वैष्णवं राम धनु: परमभास्वरम्।समानसारं काकुत्स्थ रौद्रेण धनुषा त्विदम्।।।।

ಇದು ಎರಡನೆಯದು ದುರ್ಧರ್ಷ ಧನುಸ್ಸು; ದೇವೋತ್ತಮರು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ದತ್ತವಾದುದು. ಹೇ ರಾಮ! ಈ ಪರಮ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವೈಷ್ಣವ ಧನುಸ್ಸು, ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ರುದ್ರನ ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.

Verse 14

तदा तु देवतास्सर्वा: पृच्छन्ति स्म पितामहम्।शितिकण्ठस्य विष्णोश्च बलाबलनिरीक्षया।।।।

ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು—ಶಿತಿಕಂಠ ಮಹಾದೇವನೂ ವಿಷ್ಣುವೂ ಇವರ ಬಲಾಬಲವನ್ನು ತೂಗಿ ನೋಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ.

Verse 15

अभिप्रायं तु विज्ञाय देवतानां पितामह:।विरोधं जनयामास तयो स्सत्यवतां वर:।।।।

ದೇವತೆಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಸತ್ಯವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ವೈರವನ್ನೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನೂ ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 16

विरोधे च महद्युद्धमभवद्रोमहर्षणम् ।शितिकण्ठस्य विष्णोश्च परस्परजिगीषुणो:।।।।

ಆ ವೈರವಿನಿಂದ ರೋಮಾಂಚಕರವಾದ ಮಹಾಯುದ್ಧವು ಉಂಟಾಯಿತು—ಶಿತಿಕಂಠ ಮಹಾದೇವನೂ ವಿಷ್ಣುವೂ ಪರಸ್ಪರ ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 17

तदा तु जृम्भितं शैवं धनुर्भीमपराक्रमम्।हुङ्कारेण महादेव स्तम्भितोऽथ त्रिलोचन:।।।।

ಆಗ ಭೀಮಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳ ಶೈವ ಧನುಸ್ಸು ಜೃಂಭಿಸಿ ತಣಿಯಿತು; ವಿಷ್ಣುವಿನ ಘೋಷಮಯ “ಹುಂ”ಕಾರದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಚನ ಮಹಾದೇವನು ಸ್ಥಂಭಿತನಾಗಿ ನಿಶ್ಚಲನಾದನು.

Verse 18

देवैस्तदा समागम्य सर्षिसघै स्सचारणै:।याचितौ प्रशमं तत्र जग्मतुस्तौ सुरोत्तमौ।।।।

ನಂತರ ದೇವತೆಗಳು ಋಷಿಗಣಗಳೂ ಚಾರಣರೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಶಾಂತಿಗೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡರು; ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು.

Verse 19

जृम्भितं तद्धनुर्द्रृष्ट्वा शैवं विष्णुपराक्रमै:।अधिकं मेनिरे विष्णुं देवा स्सर्षिगणास्तदा ।।।।

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಶೈವ ಧನುಸ್ಸು ತಣಿದು ಜೃಂಭಿತವಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇವರೂ ಋಷಿಗಣಗಳೂ ಆಗ ವಿಷ್ಣುವೇ ಅಧಿಕ ಮಹಾನ್ ಎಂದು ಮನಗಂಡರು.

Verse 20

धनू रुद्रस्तु सङ्कृद्धो विदेहेषु महायशा:।देवरातस्य राजर्षेर्ददौ हस्ते ससायकम्।।।।

ಆದರೆ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ರುದ್ರನು ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ, ವಿದೇಹದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಜರ್ಷಿ ದೇವರಾತನ ಕೈಗೆ ಆ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಸಶಾಯಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 21

इदं च वैष्णवं राम धनु: परपुरञ्जयम्।ऋचीके भार्गवे प्रादाद्विष्णु: स न्यासमुत्तमम्।।।।

ಹೇ ರಾಮ, ಶತ್ರುಪುರಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಈ ವೈಷ್ಣವ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ವಿಷ್ಣುವು ಭೃಗುವಂಶೀಯ ಋಚೀಕನಿಗೆ ಪರಮ ನ್ಯಾಸವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 22

ऋचीकस्तु महातेजा: पुत्रस्याप्रतिकर्मण:।पितुर्मम ददौ दिव्यं जमदग्नेर्महात्मन:।।।।

ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಋಚೀಕನು, ಅಪರಿಮಿತ ಪರಾಕ್ರಮವಿರುವ ತನ್ನ ಪುತ್ರನಾದ—ನನ್ನ ತಂದೆ ಮಹಾತ್ಮ ಜಮದಗ್ನಿಗೆ—ಆ ದಿವ್ಯ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 23

न्यस्तशस्त्रे पितरि मे तपोबलसमन्विते।अर्जुनो विदधे मृत्युं प्राकृतां बुद्धिमास्थित:।।।।

ತಪೋಬಲದಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನಾದ ನನ್ನ ತಂದೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿಟ್ಟಾಗ, ಅರ್ಜುನನು ನೀಚಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಮರಣವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದನು.

Verse 24

वधमप्रतिरूपं तु पितु श्शृत्वा सुदारुणम्।क्षत्रमुत्सादयन्रोषाज्जातं जातमनेकश:।।।।पृथिवीं चाखिलां प्राप्य काश्यपाय महात्मने ।यज्ञस्यान्ते तदा राम दक्षिणां पुण्यकर्मणे ।दत्त्वा महेन्द्रनिलयस्तपोबलसमन्वित:।।।।

ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಅತಿದಾರುಣ, ಅಪ್ರತಿರೂಪ ವಧವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ನಾನು ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸಂಹರಿಸಿದೆ. ಹೇ ರಾಮ, ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಯಜ್ಞಾಂತದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಕಾಶ್ಯಪನಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದೆ; ತಪೋಬಲಸಮನ್ವಿತನಾಗಿ ಮಹೇಂದ್ರಪರ್ವತವನ್ನು ನಿವಾಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ.

Verse 25

वधमप्रतिरूपं तु पितु श्शृत्वा सुदारुणम्।क्षत्रमुत्सादयन्रोषाज्जातं जातमनेकश:।।1.75.24।।पृथिवीं चाखिलां प्राप्य काश्यपाय महात्मने ।यज्ञस्यान्ते तदा राम दक्षिणां पुण्यकर्मणे ।दत्त्वा महेन्द्रनिलयस्तपोबलसमन्वित:।।1.75.25।।

ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಅತಿದಾರುಣ, ಅಪ್ರತಿರೂಪ ವಧವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ನಾನು ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸಂಹರಿಸಿದೆ. ಹೇ ರಾಮ, ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಯಜ್ಞಾಂತದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಕಾಶ್ಯಪನಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದೆ; ತಪೋಬಲಸಮನ್ವಿತನಾಗಿ ಮಹೇಂದ್ರಪರ್ವತವನ್ನು ನಿವಾಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ.

Verse 26

अद्यतूत्तमवीर्येण त्वया राम महाबल।श्रुतवान् धनुषो भेदं ततोऽहं द्रुतमागत:।।।।

ಹೇ ಮಹಾಬಲ ರಾಮ, ಇಂದು ನಿನ್ನ ಉತ್ತಮ ವೀರ್ಯದಿಂದ ಧನುಸ್ಸು ಭಂಗವಾದುದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆನು.

Verse 27

तदिदं वैष्णवं राम पितृपैतामहं महत्।क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य गृह्णीष्व धनुरुत्तमम्।।।।

ಆದುದರಿಂದ, ಹೇ ರಾಮ, ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು, ನನ್ನ ತಂದೆ-ಪಿತಾಮಹರಿಂದ ಬಂದ ಈ ಮಹಾನ್ ವೈಷ್ಣವೋತ್ತಮ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ನೀನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 28

योजयस्व धनुश्श्रेष्ठे शरं परपुरञ्जयम्।यदि शक्नोषि काकुत्स्थ द्वन्द्वं दास्यामि ते तत:।।।।

ಹೇ ಧನುಶ್ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಶತ್ರುಪುರಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಬಾಣವನ್ನು ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಜೋಡಿಸು; ನೀನು ಶಕ್ತನಾದರೆ, ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ನಂತರ ನಾನು ನಿನಗೆ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧವನ್ನು ನೀಡುವೆನು.