Sarga 39

Verse 1

विश्वामित्रवचश्श्रुत्वा कथाऽन्ते रघुनन्दन:।उवाच परमप्रीतो मुनिं दीप्तमिवानलम्।।1.39.1।।

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕಥೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಘುನಂದನ ಶ್ರೀರಾಮನು ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ದೀಪ್ತನಾದ ಮುನಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 2

श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते विस्तरेण कथामिमाम्।पूर्वको मे कथं ब्रह्मन् यज्ञं वै समुपाहरत्।।1.39.2।।

ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ. ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ—ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಆರಂಭಿಸಿದನು?

Verse 3

विश्वामित्रस्तु काकुत्स्थमुवाच प्रहसन्निव।श्रूयतां विस्तरो राम सगरस्य महात्मन:।।1.39.3।।

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ನಗುವಿನ ಛಾಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ಹೇ ರಾಮ, ಮಹಾತ್ಮ ಸಗರರಾಜನ ವಿಶದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು.”

Verse 4

शङ्करश्वशुरो नाम हिमवानचलोत्तम:।विंध्यपर्वतमासाद्य निरीक्षेते परस्परम्।।1.39.4।।

ಶಂಕರನ ಶ್ವಶುರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತ ಹಿಮವಾನ್ ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತದ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ನೋಡುವಂತೆ ನಿಂತರು.

Verse 5

तयोर्मध्ये प्रवृत्तोऽभूद्यज्ञ स्सपुरुषोत्तम।स हि देशो नरव्याघ्र प्रशस्तो यज्ञकर्मणि।।1.39.5।।

ಆ ಎರಡು ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮ, ಯಜ್ಞವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು; ಹೇ ನರవ్యಾಘ್ರ, ಆ ದೇಶವು ಯಜ್ಞಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 6

तस्याश्वचर्यां काकुत्स्थ दृढधन्वा महारथ:।अंशुमानकरोत्तात सगरस्य मते स्थित:।।1.39.6।।

ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ಪ್ರಿಯ ತಾತ! ದೃಢಧನು ಮಹಾರಥನಾದ ಅಂಶುಮಾನನು ಸಗರನ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಆ ಯಜ್ಞಾಶ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.

Verse 7

तस्य पर्वणि तं यज्ञं यजमानस्य वासव:।राक्षसीं तनुमास्थाय यज्ञीयाश्वमपाहरत्।।1.39.7।।

ಯಜ್ಞದ ಸಮಾಪನ ಪರ್ವದಿನದಲ್ಲಿ, ಯಜಮಾನನಾದ ಸಾಗರನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದಾಗ, ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ರಾಕ್ಷಸೀ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಯಜ್ಞೀಯ ಅಶ್ವವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು.

Verse 8

ह्रियमाणे तु काकुत्स्थ तस्मिन्नश्वे महात्मन:।उपाध्यायगणास्सर्वे यजमानमथाब्रुवन्।।1.39.8।।

ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಜನ ಆ ಅಶ್ವವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಉಪಾಧ್ಯಾಯಗಣಗಳು ಯಜಮಾನನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 9

अयं पर्वणि वेगेन यज्ञियाश्वोऽपनीयते।हर्तारं जहि काकुत्स्थ हयश्चैवोपनीयताम्।।1.39.9।।

ಈ ಪರ್ವದಿನದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞೀಯ ಅಶ್ವವನ್ನು ವೇಗದಿಂದ ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಅಪಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ; ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ಹಾರ್ತಾರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಅಶ್ವವನ್ನೂ ಮರಳಿ ತರಿಸಲಿ.

Verse 10

यज्ञच्छिद्रं भवत्येतत्सर्वेषामशिवाय न:।तत्तथा क्रियतां राजन् यथाऽच्छिद्र: क्रतुर्भवेत्।।1.39.10।।

ಇದು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದೋಷವಾಗುತ್ತದೆ; ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಅಶುಭಕಾರಕ. ಆದ್ದರಿಂದ, ರಾಜನೇ, ಕ್ರತು ನಿರ್ದೋಷವಾಗಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ಹಾಗೆಯೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡು.

Verse 11

उपाध्यायवच श्श्रुत्वा तस्मिन् सदसि पार्थिव:।षष्टिं पुत्रसहस्राणि वाक्यमेतदुवाच ह।।1.39.11।।

ಆ ಯಜ್ಞಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪಾರ್ಥಿವನಾದ ರಾಜನು ತನ್ನ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 12

गतिं पुत्रा: न पश्यामि रक्षसां परुषर्षभा:।मन्त्रपूतैर्महाभागैरास्थितो हि महाक्रतु:।।1.39.12।।

ಪುತ್ರರೇ, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದಾರಿ ನನಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಮಹಾಕ್ರತು ಮಂತ್ರಪೂತವಾಗಿ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಋತ್ವಿಜರಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

Verse 13

तद्गच्छत विचिन्वध्वं पुत्रका: भद्रमस्तु व:।समुद्रमालिनीं सर्वां पृथिवीमनुगच्छत।।1.39.13।।

ಆದುದರಿಂದ, ಪುತ್ರರೇ, ನೀವು ಹೋಗಿ ಹುಡುಕಿ; ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ವಲಯಿತವಾದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಂಚರಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿರಿ.

Verse 14

एकैकयोजनं पुत्रा विस्तारमधिगच्छत।यावत्तुरगसन्दर्श: तावत् खनत मेदिनीम्।तं चैव हयहर्तारं मार्गमाणा ममाज्ञया।।1.39.14।।

ಪುತ್ರರೇ, ಒಂದೊಂದು ಯೋಜನೆಯಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪರಿಶೋಧಿಸಿರಿ. ಕುದುರೆಯ ದರ್ಶನವಾಗುವವರೆಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೋಡಿ; ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಯಜ್ಞಾಶ್ವವನ್ನು ಕದ್ದ ಆ ಕಳ್ಳನನ್ನೇ ಹುಡುಕಿರಿ.

Verse 15

दीक्षित: पौत्रसहितस्सोपाध्यायगणो ह्यहम्।इह स्थास्यामि भद्रं वो यावत्तुरगदर्शनम्।।1.39.15।।

ನಾನು ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಪೌತ್ರನೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರ ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವೆನು. ಕುದುರೆಯ ದರ್ಶನವಾಗುವವರೆಗೆ ನಿಮಗೆ ಕ್ಷೇಮವಾಗಲಿ.

Verse 16

इत्युक्ता हृष्टमनसो राजपुत्रा महाबला:।जग्मुर्महीतलं राम पितुर्वचनयन्त्रिता:।।1.39.16।।

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ, ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಸಿನ ಮಹಾಬಲ ರಾಜಪುತ್ರರು—ಓ ರಾಮ—ಪಿತೃವಚನಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹೊರಟರು.

Verse 17

योजनायामविस्तारमेकैको धरणीतलम्।बिभिदु: परुषव्याघ्र वज्रस्पर्शसमैर्नखै:।।1.39.17।।

ಓ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಂದೊಂದು ಯೋಜನೆಯಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಧರಣೀತಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ವಜ್ರಸ್ಪರ್ಶದಂತೆ ಕಠಿಣ ನಖಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಚೀರಿ ಬಿಟ್ಟರು.

Verse 18

शूलैरशनिकल्पैश्च हलैश्चापि सुदारुणै:।भिद्यमाना वसुमती ननाद रघुनन्दन।।1.39.18।।

ಶೂಲಗಳೂ ಅಶನಿಯಂತೆ ಭಾಲೆಗಳೂ ಹಾಗೂ ಅತಿಭೀಕರ ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ಚೀರಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಹೇ ರಘುನಂದನ, ವಸುಮತಿ ಘೋರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿತು.

Verse 19

नागानां मथ्यमानानामसुराणां च राघव ।राक्षसानां च दुर्धर्षस्सत्त्वानां निनदोऽभवत्।।1.39.19।।

ಹೇ ರಾಘವ, ಅವರು ಆಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಥಿಸಿ ಚೀರಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ನಾಗರು, ಅಸುರರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡ ದುರ್ಧರ್ಷ ಸತ್ತ್ವಗಳ ಅಸಹ್ಯ ಕೋಲಾಹಲ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 20

योजनानां सहस्राणि षष्टिं तु रघुनन्दन ।बिभिदुर्धरणीं वीरा: रसातलमनुत्तमम्।।1.39.20।।

ಹೇ ರಘುನಂದನ, ಸಗರನ ವೀರಪುತ್ರರು ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳವರೆಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಸಾತಲ ಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.

Verse 21

एवं पर्वतसम्बाधं जम्बूद्वीपं नृपात्मजा:।खनन्तो नरशार्दूल सर्वत: परिचक्रमु:।।1.39.21।।

ಈ ರೀತಿ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ತೋಡುತ್ತಾ, ಹೇ ನರಶಾರ್ದೂಲ, ಆ ರಾಜಕುಮಾರರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಚರಿಸಿದರು.

Verse 22

ततो देवास्सगन्धर्वास्सासुरास्सहपन्नगा:।सम्भ्रान्तमनसस्सर्वे पितामहमुपागमन्।।1.39.22।।

ನಂತರ ದೇವರುಗಳು—ಗಂಧರ್ವರು, ಅಸುರರು ಮತ್ತು ನಾಗರೊಂದಿಗೆ—ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತರಾಗಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.

Verse 23

ते प्रसाद्य महात्मानं विषण्णवदनास्तदा। ऊचु: परमसन्त्रस्ता पितामहमिदं वच:।।1.39.23।।

ಅವರು ಮಹಾತ್ಮನಾದ (ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು) ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ, ಆಗ ವಿಷಣ್ಣಮುಖರಾಗಿ ಪರಮಭೀತಿಯಿಂದ ಪಿತಾಮಹನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 24

भगवन् पृथिवी सर्वा खन्यते सगरात्मजै:।बहवश्च महात्मानो हन्यन्ते तलवासिन:।।1.39.24।।

ಭಗವನ್, ಸಾಗರನ ಪುತ್ರರು ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಪಾತಾಳವಾಸಿಗಳಾದ ಅನೇಕ ಮಹಾತ್ಮರು ಸಹ ವಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

Verse 25

अयं यज्ञहरोऽस्माकमनेनाश्वोऽपनीयते।इति ते सर्वभूतानि निघ्नन्ति सगरात्मजा:।।1.39.25।।

‘ಇವನೇ ನಮ್ಮ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು; ಇವನಿಂದಲೇ ನಮ್ಮ ಅಶ್ವ ಅಪಹೃತವಾಗಿದೆ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸಾಗರನ ಪುತ್ರರು ಸರ್ವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ.