Sarga 31

Verse 1

अथ तां रजनीं तत्र कृतार्थौ रामलक्ष्मणौ।ऊषतुर्मुदितौ वीरौ प्रहृष्टेनान्तरात्मना।।1.31.1।।

ಅನಂತರ ಅಲ್ಲಿ, ಕೃತಾರ್ಥರಾದ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರು—ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು—ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಹರ್ಷದಿಂದ ಮುದಿತರಾಗಿ ಆ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ವಾಸಿಸಿದರು.

Verse 2

प्रभातायां तु शर्वर्यां कृतपौर्वाह्णिकक्रियौ।विश्वामित्रमृषींश्चान्यान् सहितावभिजग्मतु:।।1.31.2।।

ರಾತ್ರಿ ಪ್ರಭಾತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಪ್ರಾತಃಕಾಲೀನ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಋಷಿಯನ್ನೂ ಇತರ ಋಷಿಗಳನ್ನೂ ಸಮೀಪಿಸಿದರು.

Verse 3

अभिवाद्य मुनिश्रेष्ठं ज्वलन्तमिव पावकम्।ऊचतुर्मधुरोदारं वाक्यं मधुरभाषिणौ।।1.31.3।।

ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಮಧುರಭಾಷಿಗಳಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು কোমಲವೂ ಉದಾರವೂ ಆದ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 4

इमौ स्म मुनिशार्दूल किङ्करौ समुपस्थितौ।आज्ञापय यथेष्टं वै शासनं करवाव किम्।।1.31.4।।

ಹೇ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ, ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ನಿಮ್ಮ ಕಿಂಕರರಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದೇವೆ; ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ—ಯಾವ ಶಾಸನವನ್ನು ನಾವು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು?

Verse 5

एवमुक्ता स्ततस्ताभ्यां सर्व एव महर्षय:।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य रामं वचनमब्रुवन्।।1.31.5।।

ಹೀಗೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ, ಎಲ್ಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ—ಮುಂಚೆ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ—ರಾಮನಿಗೆ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 6

मैथिलस्य नरश्रेष्ठ जनकस्य भविष्यति।यज्ञ: परमधर्मिष्ठस्तस्य यास्यामहे वयम्।।1.31.6।।

ಹೇ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಮಿಥಿಲೆಯ ರಾಜ ಜನಕನ ಪರಮಧರ್ಮಿಷ್ಠ ಯಜ್ಞವು ನಡೆಯಲಿದೆ; ನಾವು ಆ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆವು.

Verse 7

त्वं चैव नरशार्दूल सहास्माभिर्गमिष्यसि।अद्भुतं धनुरत्नं च तत्र तद्रष्टुमर्हसि।।1.31.7।।

ಮತ್ತು ಹೇ ನರಶಾರ್ದೂಲನೇ! ನೀನೂ ನಮ್ಮೊಡನೆ ಹೋಗುವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಆ ಅದ್ಭುತ ಧನು-ರತ್ನವನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ನೀನು ಯೋಗ್ಯನು.

Verse 8

तद्धि पूर्वं नरश्रेष्ठ दत्तं सदसि दैवतै:।अप्रमेयबलं घोरं मखे परमभास्वरम्।।1.31.8।।

ಏಕೆಂದರೆ ಹೇ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಆ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಯಜ್ಞಸಭೆಯಲ್ಲಿ ದತ್ತವಾಗಿ ನೀಡಿದರು—ಅಪ್ರಮೇಯ ಬಲವುಳ್ಳದು, ಘೋರವಾದುದು, ಮಖದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದುದು.

Verse 9

नास्य देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसा:।कर्तुमारोपणं शक्ता न कथञ्चन मानुषा:।।1.31.9।।

ಆ ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ನಾರನ್ನು ಏರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ದೇವರೂ ಶಕ್ತರಲ್ಲ, ಗಂಧರ್ವರೂ ಅಲ್ಲ; ಅಸುರರೂ ಅಲ್ಲ, ರಾಕ್ಷಸರೂ ಅಲ್ಲ—ಮಾನವರು ಎಂದರೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 10

धनुषस्तस्य वीर्यं तु जिज्ञासन्तो महीक्षित:।न शेकुरारोपयितुं राजपुत्रा महाबला:।।1.31.10।।

ಆ ಧನುಸ್ಸಿನ ವೀರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ರಾಜರೂ ರಾಜಕುಮಾರರೂ ಅದನ್ನು ನಾರೇರಿಸಲು ಬಿಡಿ, ಎತ್ತಲೂ ಸಹ ಶಕ್ತರಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 11

तद्धनुर्नरशार्दूल मैथिलस्य महात्मन:।तत्र द्रक्ष्यसि काकुत्स्थ यज्ञं चाद्भुतदर्शनम्।।1.31.11।।

ಹೇ ನರಶಾರ್ದೂಲ, ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಕುಲಭೂಷಣ! ಅಲ್ಲಿ ನೀನು ಮಹಾತ್ಮ ಮೈಥಿಲರಾಜನ ಆ ಧನುಸ್ಸನ್ನೂ, ಅದ್ಭುತದರ್ಶನವಾದ ಯಜ್ಞವನ್ನೂ ಕಾಣುವೆ.

Verse 12

तद्धि यज्ञफलं तेन मैथिलेनोत्तमं धनु:।याचितं नरशार्दूल सुनाभं सर्वदैवतै:।।1.31.12।।

ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನುಸ್ಸು—ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ಸುನಾಭ—ಮೈಥಿಲರಾಜನಿಗೆ ಯಜ್ಞಫಲವಾಗಿ ಲಭಿಸಿತು; ಸರ್ವದೇವತೆಗಳು ಯಾಚಿಸಿ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅದನ್ನು ಪ್ರದಾನಿಸಿದ್ದರು.

Verse 13

आयागभूतं नृपतेस्तस्य वेश्मनि राघव।अर्चितं विविधैर्गन्धैर्धूपैश्चागरुगन्धिभि:।।1.31.13।।

ಹೇ ರಾಘವ, ಆ ರಾಜನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಧನುಸ್ಸು ಪ್ರಧಾನ ಪೂಜ್ಯವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ನಾನಾವಿಧ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಧೂಪ ಮತ್ತು ಅಗರಿನ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 14

एवमुक्त्वा मुनिवर: प्रस्थानमकरोत्तदा।सर्षिसङ्घ स्सकाकुत्स्थ: आमन्त्र्य वनदेवता:।।1.31.14।।

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಮುನಿವರನು ಆಗ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು; ಋಷಿಗಳ ಸಮೂಹ ಮತ್ತು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ರಾಜಕುಮಾರ(ರು) ಜೊತೆಯಾಗಿ, ವನದೇವತೆಗಳಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ಮುಂದುವರಿದನು.

Verse 15

स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि सिद्वस्सिद्धाश्रमादहम्।उत्तरे जाह्नवीतीरे हिमवन्तं शिलोच्चयम्।।1.31.15।।

“ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ನನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಈ ಸಿದ್ಧಾಶ್ರಮದಿಂದ ನಾನು ಜಾಹ್ನವಿಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮವಂತನೆಂಬ ಆ ಉನ್ನತ ಪರ್ವತದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವೆನು.”

Verse 16

प्रदक्षिणं तत: कृत्वा सिद्धाश्रममनुत्तमम्।उत्तरां दिशमुद्दिश्य प्रस्थातुमुपचक्रमे।।1.31.16।।

ನಂತರ ಆ ಅನುತ್ತಮ ಸಿದ್ಧಾಶ್ರಮವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯಮಾಡಿ ಅವರು ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 17

तं प्रयान्तं मुनिवरमन्वयादनुसारिणम्।शकटीशतमात्रं तु प्रायेण ब्रह्मवादिनाम्।।1.31.17।।

ಮುನಿವರನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳಾದ ವೇದಪಾರಂಗತರು ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು; ಪ್ರಾಯಃ ನೂರು ಗಾಡಿಗಳಷ್ಟು ಸಹಚರರು ಆ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಬಂದರು.

Verse 18

मृगपक्षिगणाश्चैव सिद्धाश्रमनिवासिन:।अनुजग्मुर्महात्मानं विश्वामित्रं महामुनिम्।।1.31.18।।निवर्तयामास तत: पक्षिसङ्घान् मृगानपि।

ಸಿದ್ಧಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮೃಗಗಳ ಗುಂಪುಗಳೂ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಮೂಹಗಳೂ ಮಹಾತ್ಮ ಮಹಾಮುನಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಬಂದವು; ಅನಂತರ ಅವರು ಪಕ್ಷಿಸಂಘಗಳನ್ನೂ ಮೃಗಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು.

Verse 19

ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे।वासं चक्रुर्मुनिगणाः शोणाकूले समाहिता:।।1.31.19।।

ದೂರದ ದಾರಿಯನ್ನು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ನಡೆದು, ಸೂರ್ಯನು ತಗ್ಗಿ ನಿಂತಾಗ, ಸಮಾಧಾನಚಿತ್ತರೂ ಏಕಾಗ್ರರೂ ಆದ ಮುನಿಗಣಗಳು ಶೋಣಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದರು.

Verse 20

तेऽस्तं गते दिनकरे स्नात्वा हुतहुताशना:।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य निषेदुरमितौजस:।।1.31.20।।

ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಂಗತವಾದಾಗ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಗಳು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರನ್ನು ಮುಂಚೆ ಇಟ್ಟು ಕುಳಿತರು.

Verse 21

रामोऽपि सहसौमित्रिर्मुनीं स्तानभिपूज्य च।अग्रतो निषसादाथ विश्वामित्रस्य धीमत:।।1.31.21।।

ರಾಮನೂ ಸಹ ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ಜೊತೆಗೆ ಆ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಧೀಮಂತ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಮುಂದೆ ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು.

Verse 22

अथ रामो महातेजाः विश्वामित्रं महामुनिम्।पप्रच्छ नरशार्दूल: कौतूहलसमन्वित:।।1.31.22।।

ಅನಂತರ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಾಮನು—ನರಶಾರ್ದೂಲನು—ಕೌತೂಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮಹಾಮುನಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

Verse 23

भगवन् कोऽन्वयं देशस्समृद्धवनशोभित:।श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते वक्तुमर्हसि तत्त्वत:।।1.31.23।।

ಭಗವನ್, ಸಮೃದ್ಧ ವನಶೋಭೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಈ ದೇಶದ ವಂಶೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವೇನು? ನಾನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ—ಕೃಪೆಮಾಡಿ ತತ್ತ್ವತಃ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ ಯೋಗ್ಯರಾಗಿರಿ.

Verse 24

चोदितो रामवाक्येन कथयामास सुव्रत:।तस्य देशस्य निखिलमृषिमध्ये महातपा:।।1.31.24।।

ರಾಮನ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ, ಸುವ್ರತನಾದ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ, ಋಷಿಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು.