Sarga 3
तृतीयः सर्गः (Bālakāṇḍa 3): Vālmīki’s Yogic Verification and the Epic Synopsis
बालकाण्ड
ನಾರದರಿಂದ ಶ್ರೀರಾಮಕಥೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ವಾಲ್ಮೀಕಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಬೇಕೆಂದು ತೋಚಿತು (1.3.1)। ಅವರು ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧರಾಗಿ ಕುಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಘಟನೆಗಳ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು (1.3.2)। ಆಗ ಯೋಗದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಾಮ, ಸೀತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ದಶರಥ ಹಾಗೂ ಸಮಗ್ರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದಂತೆ—ಕರತಲದಲ್ಲಿನ ಆಮಲಕದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ (1.3.6)—ಅವರ ಮಾತು, ನಗು, ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಫಲಗಳವರೆಗೆ ಸತ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಿದರು (1.3.3–1.3.5)। ಈ ಸತ್ಯದರ್ಶನದ ಬಳಿಕ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಗುರಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಹ ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ರತ್ನಸಮೃದ್ಧ ಸಾಗರದಂತೆ ಶ್ರವಣ-ಮನೋಹರವಾದ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾದರು (1.3.7–1.3.8)। ಮುಂದಾಗಿ ಈ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನಾವಳಿಗಳ ವಿಶಾಲ ಸಂಕ್ಷೇಪ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ರಾಮಜನ್ಮ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳು, ವನವಾಸ, ಮಿತ್ರತೆ-ಸಹಾಯ, ಲಂಕಾಗಮನ, ಯುದ್ಧ, ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ, ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು (1.3.10–1.3.38); ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಕಾವ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಆಂತರಿಕ ವಿಷಯಸೂಚಿಯಂತೆಯೂ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ।
Shlokas
Verse 1
श्रुत्वा वस्तु समग्रं तद्धर्मात्मा धर्मसंहितम् ।व्यक्तमन्वेषते भूयो यद्वृत्तं तस्य धीमत: ।।।।
ಧರ್ಮಾತ್ಮ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಧರ್ಮಸಂಹಿತವಾದ ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಯಿಂದ ಕೇಳಿ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಜೀವನವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ತಿಳಿಯಲು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದರು.
Verse 2
उपस्पृश्योदकं सम्यग्मुनिस्स्थित्वा कृताञ्जलि: ।प्राचीनाग्रेषु दर्भेषु धर्मेणान्वेषते गतिम् ।।।।
ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯಥಾವಿಧಿ ಜಲವನ್ನು ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಮುನಿ ಪೂರ್ವಮುಖ ದರ್ಭಾಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳಿತು; ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ, ತಪೋಬಲಜನ್ಯ ಧರ್ಮದ ಮೂಲಕ ರಾಮಕಥೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಗತಿಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದರು.
Verse 3
रामलक्ष्मणसीताभी राज्ञा दशरथेन च ।सभार्येण सराष्ट्रेण यत्प्राप्तं तत्र तत्त्वत: ।।।।हसितं भाषितं चैव गतिर्या यच्च चेष्टितम् ।तत्सर्वं धर्मवीर्येण यथावत्सम्प्रपश्यति ।।।।
ಧರ್ಮತಪೋಬಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮಹರ್ಷಿಯು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನಡೆದಂತೆಯೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡನು—ರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಸೀತೆಯನ್ನೂ; ರಾಜ ದಶರಥನು ತನ್ನ ರಾಣಿಯರೊಡನೆ ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಡನೆ ಇದ್ದುದನ್ನೂ; ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ—ಅವರ ಗತಿ, ಪ್ರಯತ್ನ, ಹಾಸ್ಯ ಹಾಗೂ ವಾಣಿ ಸಹಿತ ಸಮಸ್ತ ಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನೂ.
Verse 4
रामलक्ष्मणसीताभी राज्ञा दशरथेन च । सभार्येण सराष्ट्रेण यत्प्राप्तं तत्र तत्त्वत: ।।1.3.3।। हसितं भाषितं चैव गतिर्या यच्च चेष्टितम् । तत्सर्वं धर्मवीर्येण यथावत्सम्प्रपश्यति ।।1.3.4।।
ಧರ್ಮತೇಜಸ್ಸು ಹಾಗೂ ತಪೋಬಲದಿಂದ ಅವರು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡರು—ಅವರ ನಗು, ಅವರ ಮಾತು, ಘಟನೆಗಳ ಗತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚೇಷ್ಟೆ-ಕರ್ಮವನ್ನೂ.
Verse 5
स्त्रीतृतीयेन च तदा यत्प्राप्तं चरता वने ।सत्यसन्धेन रामेण तत्सर्वं चान्ववेक्षितम् ।।।।
ಮತ್ತೆ ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸತ್ಯಸಂಧ ರಾಮನು—ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಮೂರನೇ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು—ಯಾವುದನ್ನು ಪಡೆದನೋ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲವೂ ಅವರು ಅವಲೋಕಿಸಿದರು.
Verse 6
तत: पश्यति धर्मात्मा तत्सर्वं योगमास्थित: ।पुरा यत्तत्र निर्वृत्तं पाणावामलकं यथा ।।।।
ನಂತರ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಋಷಿಯು, ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ, ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಆಮಳಕ ಫಲದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡನು.
Verse 7
तत्सर्वं तत्त्वतो दृष्ट्वा धर्मेण स महाद्युति: ।अभिरामस्य रामस्य चरितं कर्तुमुद्यत: ।।।।कामार्थगुणसंयुक्तं धर्मार्थगुणविस्तरम् ।समुद्रमिव रत्नाढ्यं सर्वश्रुतिमनोहरम् ।।।।
ಧರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ತ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಂಡ ಆ ಮಹಾದ್ಯುತಿಯು, ಅಭಿರಾಮನಾದ ರಾಮನ ಚರಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಉತ್ಸುಕನಾದನು—ಕಾಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ, ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಗುಣವಿಸ್ತಾರದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ; ರತ್ನಭರಿತ ಸಮುದ್ರದಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಶ್ರೋತೃಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮೋಹಿಸುವದು.
Verse 8
तत्सर्वं तत्त्वतो दृष्ट्वा धर्मेण स महाद्युति: ।अभिरामस्य रामस्य चरितं कर्तुमुद्यत: ।।1.3.7।। कामार्थगुणसंयुक्तं धर्मार्थगुणविस्तरम् ।समुद्रमिव रत्नाढ्यं सर्वश्रुतिमनोहरम् ।।1.3.8।।
ಧರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ತ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಂಡ ಆ ಮಹಾದ್ಯುತಿಯು, ಅಭಿರಾಮನಾದ ರಾಮನ ಚರಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು—ರತ್ನಸಮಾನ ಗುಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಮುದ್ರದಂತೆ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮವನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿ, ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಶ್ರೋತಿಗೂ ಪ್ರಿಯವಾದದು.
Verse 9
स यथा कथितं पूर्वं नारदेन महर्षिणा ।रघुवंशस्य चरितं चकार भगवानृषिः ।।।।
ಮಹರ್ಷಿ ನಾರದರು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ, ಭಗವಾನ್ ಋಷಿಯು ರಘುವಂಶದ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತೆಯನ್ನು—ಶ್ರೀರಾಮಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ—ರಚಿಸಿದರು.
Verse 10
जन्म रामस्य सुमहद्वीर्यं सर्वानुकूलताम् ।लोकस्य प्रियतां क्षान्तिं सौम्यतां सत्यशीलताम् ।।।।
(ನಾರದರು) ರಾಮನ ಜನ್ಮ, ಅವನ ಅತಿಮಹಾ ವೀರ್ಯ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಕೂಲಭಾವ, ಲೋಕಪ್ರಿಯತೆ, ಕ್ಷಮಾಶೀಲತೆ, ಸೌಮ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠ ಶೀಲವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದರು.
Verse 11
नानाचित्रकथाश्चान्या विश्वामित्रसमागमे ।जानक्याश्च विवाहं च धनुषश्च विभेदनम् ।।।।
ಅವರು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ರಾಮನ ಸಮಾಗಮ, ಅನೇಕ ಅದ್ಭುತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಥೆಗಳು, ಜನಕಿಯ ವಿವಾಹ ಹಾಗೂ ಮಹಾಧನುಸ್ಸಿನ ಭಂಗವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದರು.
Verse 12
रामरामविवादं च गुणान्दाशरथेस्तथा ।तथाऽभिषेकं रामस्य कैकेय्या दुष्टभावताम् ।।।।
ಅವನು ರಾಮ–ಪರಶುರಾಮರ ವಿವಾದವನ್ನೂ, ದಶರಥನಂದನ ರಾಮನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳನ್ನೂ, ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕದ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನೂ, ಕೈಕೇಯಿಯ ದುಷ್ಟ ಮನೋಭಾವವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿದನು.
Verse 13
विघातं चाभिषेकस्य राघवस्य विवासनम् ।राज्ञश्शोकविलापं च परलोकस्य चाश्रयम् ।।।।
ಅವನು ರಾಘವನ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ವಿಘ್ನವನ್ನೂ, ರಾಘವನ ವನವಾಸವನ್ನೂ, ರಾಜನ ಶೋಕವಿಲಾಪವನ್ನೂ, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನ ಪರಲೋಕಗಮನವನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು.
Verse 14
प्रकृतीनां विषादं च प्रकृतीनां विसर्जनम् ।निषादाधिपसंवादं सूतोपावर्तनं तथा ।।।।
ಅವನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಪ್ರಜೆಗಳ ವಿಷಾದವನ್ನೂ, ರಾಮನು ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ವಿದಾಯಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನೂ, ನಿಷಾದಾಧಿಪ ಗುಹನೊಡನೆ ನಡೆದ ಸಂವಾದವನ್ನೂ, ಮತ್ತು ಸೂತ ಸುಮಂತ್ರನ ಮರಳಿಬರುವುದನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿದನು.
Verse 15
गङ्गायाश्चापि सन्तारं भरद्वाजस्य दर्शनम् ।भरद्वाजाभ्यनुज्ञानाच्चित्रकूटस्य दर्शनम् ।।।।
ಅವನು ಗಂಗೆಯನ್ನು ದಾಟಿದುದನ್ನೂ, ಮಹರ್ಷಿ ಭರದ್ವಾಜರ ದರ್ಶನವನ್ನೂ, ಮತ್ತು ಭರದ್ವಾಜರ ಅನುಜ್ಞೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರಕೂಟದ ದರ್ಶನವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿದನು.
Verse 16
वास्तुकर्म निवेशं च भरतागमनं तथा ।प्रसादनं च रामस्य पितुश्च सलिलक्रियाम् ।।।।
ಅವನು ವನದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಿರ್ಮಾಣ-ನಿವೇಶವನ್ನೂ, ಭರತನ ಆಗಮನವನ್ನೂ, ರಾಮನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ ಮರಳಿ ಕರೆತರುವ ಭರತನ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ, ಮತ್ತು ರಾಮನು ತಂದೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಲಿಲಕ್ರಿಯೆ (ಜಲವಿಧಿ)ಯನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿದನು.
Verse 17
पादुकाग्र्याभिषेकं च नन्दिग्रामनिवासनम् ।दण्डकारण्यगमनं विराधस्य वधं तथा ।।।।
ಅವರು ರಾಮನ ಪಾದುಕಗಳ ಮಹಾಭಿಷೇಕವನ್ನೂ, ಭರತನ ನಂದಿಗ್ರಾಮ ನಿವಾಸವನ್ನೂ, ರಾಮನ ದಂಡಕಾರಣ್ಯಗಮನವನ್ನೂ ಹಾಗೂ ವಿರಾಧನ ವಧವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿದರು.
Verse 18
दर्शनं शरभङ्गस्य सुतीक्ष्णेन समागमम् ।अनसूयासहास्यामप्यङ्गरागस्य चार्पणम् ।।।।
ಅವರು ಶರಭಂಗನ ದರ್ಶನ, ಸುತೀಕ್ಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಗಮ, ಹಾಗೆಯೇ ಅನಸೂಯೆಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯ ವಾಸ—ಸುಗಂಧಿತ ಅಂಗರಾಗದ ದಾನ ಮತ್ತು ಲೇಪನವನ್ನೂ—ವರ್ಣಿಸಿದರು.
Verse 19
अगस्त्यदर्शनं चैव जटायोरभिसङ्गमम् ।पञ्चवट्याश्च गमनं शूर्पणख्याश्च दर्शनम् ।।।।
ಅವರು ಅಗಸ್ತ್ಯನ ದರ್ಶನ, ಜಟಾಯುವಿನೊಂದಿಗೆ ಅಭಿಸಂಗಮ, ಪಂಚವಟಿಗೆ ಗಮನ ಮತ್ತು ಶೂರ್ಪಣಖೆಯ ದರ್ಶನವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದರು.
Verse 20
शूर्पणख्याश्च संवादं विरूपकरणं तथा ।वधं खरत्रिशिरसोरुत्थानं रावणस्य च ।।।।
ಅವರು ಶೂರ್ಪಣಖೆಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಸಂವಾದ, ಅವಳ ವಿರೂಪಕರಣ, ಖರ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶಿರಸನ ವಧ, ಹಾಗೂ ಅನಂತರ ರಾಮನ ವಿರುದ್ಧ ವೈರಯಾತ್ರೆ ಆರಂಭಿಸಲು ರಾವಣನ ಉದ್ಭವವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿದರು.
Verse 21
मारीचस्य वधं चैव वैदेह्या हरणं तथा ।राघवस्य विलापं च गृध्रराजनिबर्हणम् ।।।।
ಅವನು ಮಾರೀಚನ ವಧವನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ವೈದೇಹಿ (ಸೀತೆಯ) ಅಪಹರಣವನ್ನೂ; ವಿರಹದಲ್ಲಿ ರಾಘವನ ವಿಲಾಪವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಗೃಧ್ರರಾಜ ಜಟಾಯುವಿನ ಪತನ-ನಿಧನವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿದನು.
Verse 22
कबन्धदर्शनं चापि पम्पायाश्चापि दर्शनम् ।शबर्या: दर्शनं चैव हनूमद्दर्शनं तथा ।।।।
ಅವನು ಕಬಂಧನ ದರ್ಶನವನ್ನೂ, ಪಂಪಾ ಸರೋವರದ ದರ್ಶನವನ್ನೂ; ಶಬರಿಯ ದರ್ಶನವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಹನುಮಾನನ ಮೊದಲ ದರ್ಶನವನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು.
Verse 23
ऋश्यमूकस्य गमनं सुग्रीवेण समागमम् ।प्रत्ययोत्पादनं सख्यं वालिसुग्रीवविग्रहम् ।।।।
ಅವನು ಋಷ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಗಮನವನ್ನೂ, ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಗಮವನ್ನೂ; ಪರಸ್ಪರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ ಸಖ್ಯಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತು ವಾಲಿ-ಸುಗ್ರೀವರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿದನು.
Verse 24
वालिप्रमथनं चैव सुग्रीवप्रतिपादनम् ।ताराविलापं समयं वर्षरात्रनिवासनम् ।।।।
ಅವನು ವಾಲಿಯ ಪ್ರಮಥನ (ವಿನಾಶ)ವನ್ನೂ, ಸುಗ್ರೀವನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ-ಸ್ಥಾಪನವನ್ನೂ; ತಾರೆಯ ವಿಲಾಪವನ್ನೂ, ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಕಾಯುವ ನಿಶ್ಚಿತ ಕಾಲವನ್ನೂ ಮತ್ತು ವರ್ಷಾಕಾಲದ ನಿವಾಸವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿದನು.
Verse 25
कोपं राघवसिंहस्य बलानामुपसङ्ग्रहम् ।दिश: प्रस्थापनं चैव पृथिव्याश्च निवेदनम् ।।।।
ಅವನು ರಘುವಂಶಸಿಂಹನಾದ ರಾಘವನ ಕೋಪವನ್ನೂ, ವಾನರಬಲಗಳ ಉಪಸಂಗ್ರಹ (ಸಂಗ್ರಹಣೆ)ವನ್ನೂ; ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಸ್ಥಾಪಿಸಿದುದನ್ನೂ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವರದಿ-ನಿವೇದನವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿದನು.
Verse 26
अङ्गुलीयकदानं च ऋक्षस्य बिलदर्शनम् ।प्रायोपवेशनं चापि सम्पातेश्चापि दर्शनम् ।।।।
ಅವನು ಅಂಗುಳೀಯಕವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ವಿಷಯವನ್ನೂ, ಋಕ್ಷನ ಬಿಲದ ದರ್ಶನವನ್ನೂ, ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶದಿಂದ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನೂ, ಹಾಗೂ ಸಂಪಾತಿಯ ದರ್ಶನವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದನು.
Verse 27
पर्वतारोहणं चापि सागरस्यापि लङ्घनम् ।समुद्रवचनाच्चैव मैनाकस्य च दर्शनम् ।।।।
ಅವನು ಪರ್ವತಾರೋಹಣವನ್ನೂ, ಸಾಗರವನ್ನು ಲಂಘಿಸಿದ ವಿಷಯವನ್ನೂ, ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ವಚನದಿಂದ ಮೈನಾಕ ಪರ್ವತದ ದರ್ಶನವಾದುದನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದನು.
Verse 28
सिंहिकायाश्च निधनं लङ्कामलयदर्शनम् ।रात्रौ लङ्काप्रवेशं च एकस्याथ विचिन्तनम् ।।।।
ಅವನು ಸಿಂಹಿಕೆಯ ವಧವನ್ನೂ, ಮಲಯ ಪರ್ವತದಿಂದ ಲಂಕೆಯ ದರ್ಶನವನ್ನೂ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಲಂಕೆಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನೂ, ನಂತರ ಹನುಮಂತನ ಏಕಾಂತ ಚಿಂತನೆ-ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದನು.
Verse 29
दर्शनं रावणस्यापि पुष्पकस्य च दर्शनम् ।आपानभूमिगमनमवरोधस्य दर्शनम्।।।।
ಅವನು ರಾವಣನ ದರ್ಶನವನ್ನೂ, ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದ ದರ್ಶನವನ್ನೂ, ಆಪಾನಭೂಮಿ (ಪಾನಗೃಹ)ಗೆ ಹೋದ ವಿಷಯವನ್ನೂ, ಹಾಗೂ ಅಂತಃಪುರದ ಅವರೋಧ (ಒಳಗಿನ ಸ್ತ್ರೀವಾಸ)ದ ದರ್ಶನವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದನು.
Verse 30
अशोकवनिकायानं सीतायाश्चपि दर्शनम् ।अभिज्ञानप्रदानं च रावणस्य च दर्शनम् ।।।।
(ಅವನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ) ಹನುಮಂತನ ಅಶೋಕವಾಟಿಕೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ, ಸೀತಾಮಾತೆಯ ದರ್ಶನ, ಅಭಿಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ರಾವಣನ ದರ್ಶನವೂ.
Verse 31
राक्षसीतर्जनं चैव त्रिजटास्वप्नदर्शनम् ।मणिप्रदानं सीताया वृक्षभङ्गं तथैव च ।।।।
(ಅವನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ) ರಾಕ್ಷಸಿಯರಿಂದ ಸೀತಾಮಾತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆ, ತ್ರಿಜಟೆಯ ಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನ, ಸೀತಾಮಾತೆಯ ಮಣಿ ಪ್ರದಾನ, ಹಾಗೆಯೇ ವೃಕ್ಷಭಂಗವೂ.
Verse 32
राक्षसीविद्रवं चैव किङ्कराणां निबर्हणम् ।ग्रहणं वायुसूनोश्च लङ्कादाहाभिगर्जनम् ।।।।
(ಅವನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ) ರಾಕ್ಷಸಿಯರ ಓಟ, ಕಿಂಕರರ ನಿಬರ್ಹಣ (ಸಂಹಾರ), ವಾಯುಸುತನಾದ ಹನುಮಂತನ ಬಂಧನ, ಮತ್ತು ಭೀಕರ ಗರ್ಜನೆಯೊಡನೆ ಲಂಕಾದಾಹ.
Verse 33
प्रतिप्लवनमेवाथ मधूनां हरणं तथा ।राघवाश्वासनं चापि मणिनिर्यातनं तथा ।।।।
ನಂತರ (ಅವನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ) ಹನುಮಂತನ ಪ್ರತಿಪ್ಲವನ (ಮರುಜಿಗಿತ), ಮಧುವನದ ಹರಣ ಹಾಗೂ ಮಧು (ಜೇನು) ಸ್ವೀಕಾರ, ರಾಘವನಿಗೆ (ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ) ಆಶ್ವಾಸನ, ಮತ್ತು ಮಣಿಯ ನಿರ್ಯಾತನವೂ (ತಲುಪಿಸುವುದು).
Verse 34
सङ्गमं च समुद्रेण नलसेतोश्च बन्धनम् ।प्रतारं च समुद्रस्य रात्रौ लङ्कावरोधनम् ।।।।
(ಅವನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ) ಸಮುದ್ರದೇವನೊಡನೆ ಸಂಗಮ, ನಲಸೇತುವಿನ ಬಂಧನ (ನಿರ್ಮಾಣ), ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಾರಣ (ದಾಟುವುದು), ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಲಂಕೆಯ ಅವರೋಧನ (ಮುತ್ತಿಗೆ)ವೂ.
Verse 35
विभीषणेन संसर्गं वधोपायनिवेदनम् ।कुम्भकर्णस्य निधनं मेघनादनिबर्हणम् ।।।।
(ಅವರು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ) ವಿಭೀಷಣನೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ, ರಾವಣವಧೋಪಾಯದ ನಿವೇದನೆ, ಕುಂಭಕರ್ಣನ ನಿಧನ ಮತ್ತು ಮೇಘನಾದನ ಸಂಹಾರ.
Verse 36
रावणस्य विनाशं च सीतावाप्तिमरे: पुरे ।विभीषणाभिषेकं च पुष्पकस्य च दर्शनम् ।।।।
(ಅವರು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ) ರಾವಣನ ವಿನಾಶ, ಶತ್ರುನಗರದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯ ಪುನಃಪ್ರಾಪ್ತಿ, ವಿಭೀಷಣನ ಅಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದ ದರ್ಶನ.
Verse 37
अयोध्यायाश्च गमनं भरतेन समागमम् ।रामाभिषेकाभ्युदयं सर्वसैन्यविसर्जनम्।स्वराष्ट्ररञ्जनं चैव वैदेह्याश्च विसर्जनम्।।।।
(ಅವರು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ) ಅಯೋಧ್ಯಾಗಮನ, ಭರತನೊಂದಿಗೆ ಪುನರ್ಮಿಲನ, ರಾಮಾಭಿಷೇಕದ ಮಹೋತ್ಸವ, ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯ ವಿಸರ್ಜನೆ, ಸ್ವರಾಜ್ಯರಂಜನ (ಸುಶಾಸನ) ಮತ್ತು ವೈದೇಹಿಯ (ಸೀತೆಯ) ವಿಸರ್ಜನೆಯೂ ಸಹ.
Verse 38
अनागतं च यत्किञ्चिद्रामस्य वसुधातले ।तच्चकारोत्तरे काव्ये वाल्मीकिर्भगवानृषि: ।।।।
ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ರಾಮನಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಆಗಬೇಕಿದ್ದ ಯಾವ ಯಾವ ಘಟನೆಗಳಿದ್ದವೋ, ಅವನ್ನೂ ಸಹ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಉತ್ತರ ಕಾವ್ಯವಾದ ಉತ್ತರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು.
Verse 39
ಆ ಪ್ರಭು ವಾಲ್ಮೀಕಿ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಮೇಧಾವಿಗಳು (ಲವ-ಕುಶ) ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿನಿಷ್ಠಿತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ವೇದಾರ್ಥದ ಉಪಬೃಂಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ಗ್ರಾಹಯಿಸಿದರು.
Frequently Asked Questions
The pivotal action is epistemic and ethical: Vālmīki does not merely repeat received narration but seeks verified clarity through ritual purity and yogic insight, modeling responsible transmission where poetic authority is grounded in dharma and disciplined perception.
Knowledge meant to guide society should be both tradition-informed (śruti/received account from Nārada) and inwardly validated through tapas and yoga; the sarga also frames the Rāmāyaṇa as a dharma-centered synthesis in which kāma and artha are meaningful only when ordered by righteousness.
The sarga’s synopsis indexes major cultural-geographic nodes—Ayodhyā, Gaṅgā crossings, Citrakūṭa, Daṇḍakāraṇya, Pañcavaṭī, Pampā, Ṛśyamūka, Mahendra mountain, Sāgara, and Laṅkā—along with ritual-cultural markers such as ācamanam, kuśa seating, abhiṣeka, and emblematic regalia like Rāma’s pādukā.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.