Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 77, Shloka 4

और्ध्वदैहिकक्रिया-शोकविलापः

Obsequies for Daśaratha and the Brothers’ Lament

ततः प्रभातसमये दिवसेऽथ त्रयोदशे।।।।विललाप महाबाहुर्भरत श्शोकमूर्छितः।शब्दापिहितकण्ठस्तु शोधनार्थमुपागतः।।।।चितामूले पितुर्वाक्यमिदमाह सुदुःखितः।

tataḥ prabhātasamaye divase ’tha trayodaśe | vilalāpa mahābāhur bharataḥ śokamūrchitaḥ | śabdāpihitakaṇṭhas tu śodhanārtham upāgataḥ | citāmūle pitur vākyam idam āha suduḥkhitaḥ ||

ನಂತರ ತ್ರಯೋದಶ ದಿನದ ಪ್ರಭಾತಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಶೋಕದಿಂದ ಮೂರ್ಚಿತನಾದ ಮಹಾಬಾಹು ಭರತನು ಶೋಧನಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಂದನು; ಅಳುವಿನಿಂದ ಗಂಟಲು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ತಂದೆಯ ಚಿತೆಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಅತಿದುಃಖದಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (adverb: 'then/thereafter')
प्रभातसमयेat dawn
प्रभातसमये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रभात + समय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी-तत्पुरुष: 'at dawn-time'); सप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग
दिवसेon the day
दिवसे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (particle: 'then/thereupon')
त्रयोदशेon the thirteenth
त्रयोदशे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootत्रयोदश (संख्याप्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numeral compound 'thirteen'); सप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying) दिवसे
विललापlamented
विललाप:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+लप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
महाबाहुःmighty-armed
महाबाहुः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा + बाहु (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास ('mighty-armed'); प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying) भरतः
भरतःBharata
भरतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग
शोकमूर्छितःovercome/unconscious with grief
शोकमूर्छितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशोक + मूर्छित (मूर्छ् धातु → क्त)
Formतत्पुरुष-समास ('fainted due to grief'); क्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying) भरतः
शब्दापिहितकण्ठःwith voice choked/filled with sound
शब्दापिहितकण्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशब्द + अपिहित + कण्ठ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कण्ठः 'throat/voice' qualified by 'covered/filled with sound'); प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying) भरतः
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेष (particle: 'but/indeed')
शोधनार्थम्for purification
शोधनार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootशोधन + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (चतुर्थी-तत्पुरुष/अर्थ-समास: 'for the purpose of purification'); द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; प्रयोजन (purpose)
उपागतःhaving arrived
उपागतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउप+गम् (धातु) → उपागत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying) भरतः
चितामूलेat the foot of the pyre
चितामूले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचिता + मूल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी-तत्पुरुष: 'at the foot of the pyre'); सप्तमी-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
पितुःof (his) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग
वाक्यम्words/speech
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying) वाक्यम्
आहsaid
आह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सुदुःखितःdeeply grieved
सुदुःखितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु + दुःखित (दुःख्/दुःख धातु/प्रातिपदिक → क्त)
Formकर्मधारय-समास ('very sorrowful'); क्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying) भरतः

Thereafter at the hour of dawn on the thirteenth day mighty-armed Bharata visited the cemetery to perform the purificatory ceremony. Approaching the place of the funeral pyre of his father, he lamented in the intensity of grief:

B
Bharata
D
Daśaratha

FAQs

Dharma appears as fidelity to ritual purity and ancestral rites: even in grief, Bharata arrives to perform what tradition prescribes.

On the thirteenth day after Daśaratha’s cremation, Bharata comes to the pyre-site for purification and begins his lament.

Reverence and responsibility: Bharata’s devotion to his father’s rites despite being emotionally overwhelmed.