Sarga 67

Verse 1

आक्रन्दितनिरानन्दा सास्रकण्ठजनाकुला।अयोध्यायामवतता सा व्यतीयाय शर्वरी।।।।

ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆನಂದವಿಲ್ಲದ ಅಳಲು ಮೊಳಗುತ್ತಿತ್ತು; ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗಂಟಲು ಕಟ್ಟಿದ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು; ಆ ರಾತ್ರಿಯು ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ಎಳೆದು ಕೊನೆಗೆ ಕಳೆದಿತು.

Verse 2

व्यतीतायां तु शर्वर्यामादित्यस्योदये ततः।समेत्य राजकर्तारः सभामीयुर्द्विजातयः।।।।

ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದು ಸೂರ್ಯೋದಯವಾದ ಬಳಿಕ, ರಾಜಾಭಿಷೇಕದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ದ್ವಿಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಒಂದಾಗಿ ಸಭಾಮಂಟಪಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 3

मार्कण्डेयोऽथ मौद्गल्यो वामदेवश्च काश्यपः।कात्यायनो गौतमश्च जाबालिश्च महायशाः।।।।एते द्विजा स्सहामात्यैः पृथग्वा च मुदीरयन्।वसिष्ठमेवाभिमुखाः श्रेष्ठं राजपुरोहितम्।।।।

ಆಮೇಲೆ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ, ಮೌದ್ಗಲ್ಯ, ವಾಮದೇವ, ಕಾಶ್ಯಪ, ಕಾತ್ಯಾಯನ, ಗೌತಮ ಹಾಗೂ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಜಾಬಾಲಿ—ಈ ದ್ವಿಜರು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ (ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ) ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜಪುರೋಹಿತನಾದ ವಸಿಷ್ಠನ ಎದುರಿಗೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 4

मार्कण्डेयोऽथ मौद्गल्यो वामदेवश्च काश्यपः।कात्यायनो गौतमश्च जाबालिश्च महायशाः।।2.67.3।।एते द्विजा स्सहामात्यैः पृथग्वा च मुदीरयन्।वसिष्ठमेवाभिमुखाः श्रेष्ठं राजपुरोहितम्।।2.67.4।।

ಆಮೇಲೆ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ, ಮೌದ್ಗಲ್ಯ, ವಾಮದೇವ, ಕಾಶ್ಯಪ, ಕಾತ್ಯಾಯನ, ಗೌತಮ ಹಾಗೂ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಜಾಬಾಲಿ—ಈ ದ್ವಿಜರು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ (ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ) ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜಪುರೋಹಿತನಾದ ವಸಿಷ್ಠನ ಎದುರಿಗೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 5

अतीता शर्वरी दुःखं या नो वर्षशतोपमा।अस्मिन्पञ्चत्वमापन्ने पुत्रशोकेन पार्थिवे।।।।

ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಥಿತನಾದ ಈ ಪಾರ್ಥಿವನು ಪಂಚತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಮರಣವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಳೆದ ರಾತ್ರಿಯು ನಮಗೆ ದುಃಖಮಯವಾಗಿ—ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಂತೆ ತೋರ್ಪಟ್ಟಿತು.

Verse 6

स्वर्गतश्च महाराजो रामश्चारण्यमाश्रितः।लक्ष्मणश्चापि तेजस्वी रामेणैव गतस्सह।।।।

ಮಹಾರಾಜನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು; ರಾಮನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದನು; ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ರಾಮನ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಹೊರಟನು.

Verse 7

उभौ भरतशत्रुघ्नौ केकयेषु परन्तपौ।पुरे राजगृहे रम्ये मातामहनिवेशने।।।।

ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವ ಭರತ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಘ್ನ—ಇಬ್ಬರೂ ಕೇಕಯ ದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ; ಸುಂದರವಾದ ರಾಜಗೃಹ ನಗರದಲ್ಲಿ, ಮಾತಾಮಹನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ.

Verse 8

इक्ष्वाकूणामिहाद्यैव कश्चिद्राजा विधीयताम्।अराजकं हि नो राष्ट्रं विनाशं समवाप्नुयात्।।।।

ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದೇ ಇಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದವರಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ರಾಜನಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು; ರಾಜವಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.

Verse 9

नाराजके जनपदे विद्युन्माली महास्वनः।अभिवर्षति पर्जन्यो महीं दिव्येन वारिणा।।।।

ರಾಜವಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ, ಮಿಂಚಿನ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮಹಾಗರ್ಜನೆಯ ಪರ್ಜನ್ಯನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ದಿವ್ಯ ಜಲವನ್ನು ಸುರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 10

नाराजके जनपदे बीजमुष्टिः प्रकीर्यते।नाराजके पितुः पुत्रो भार्या वा वर्तते वशे।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಬೀಜದ ಒಂದು ಮುಷ್ಟಿಯೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಿತ್ತಲಾಗದು. ರಾಜನಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಮಗನೂ ಹೆಂಡತಿಯೂ ಉಳಿಯರು.

Verse 11

नाराजके धनं चास्ति नास्ति भार्या प्यराजके।इद मत्याहितं चान्यत्कुतस्सत्य मराजके।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಕಡೆ ಧನವೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ರಾಜನಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯೂ ಸುರಕ್ಷಿತಳಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಂದು ಭಾರೀ ಅಪಾಯವೂ ಇದೆ—ರಾಜನಿಲ್ಲದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವೇಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದು?

Verse 12

नाराजके जनपदे कारयन्ति सभां नराः।उद्यानानि च रम्याणि हृष्टाः पुण्यगृहाणि च।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಜನರು ಸಭೆಯನ್ನು ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಹರ್ಷಭರಿತ ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಮನೋಹರ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನೂ ಪುಣ್ಯಗೃಹಗಳನ್ನೂ ಕಟ್ಟುವುದೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 13

नाराजके जनपदे यज्ञशीला द्विजातयः।सत्राण्यन्वासते दान्ता ब्राह्मणा स्संशितव्रताः।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಶೀಲರಾದ, ದಮನಶೀಲರಾದ, ದೃಢವ್ರತ ದ್ವಿಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಸಹ ಸತ್ರಯಾಗಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 14

नाराजके जनपदे महायज्ञेषु यज्वनः।ब्राह्मणा वसुसम्पन्ना विसृजन्त्याप्तदक्षिणाः।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳ ಯಜಮಾನರಾದ, ಧನಸಂಪನ್ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಯಥಾವಿಧಿ ದೊರಕಬೇಕಾದ ದಕ್ಷಿಣೆ-ದಾನಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 15

नाराजके जनपदे प्रभूतनटनर्तकाः।उत्सवाश्च समाजाश्च वर्धन्ते राष्ट्रवर्धनाः।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ನಟ-ನರ್ತಕರ ಬಳಗಗಳು ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ರಾಷ್ಟ್ರವರ್ಧಕ ಉತ್ಸವಗಳೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾಗಮಗಳೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 16

नाराजके जनपदे सिद्धार्था व्यवहारिणः।कथाभिरनुरज्यन्ते कथाशीलाः कथाप्रियैः।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವಾದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯರು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಥಾಪ್ರಿಯ ಶ್ರೋತೃಗಳನ್ನು ಕಥಾಶೀಲ ವಕ್ತಾರರೂ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲಾರರು.

Verse 17

नाराजके जनपदे उद्यानानि समागताः।सायाह्ने क्रीडितुं यान्ति कुमार्यो हेमभूषिताः।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಕುಮಾರಿಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದರೂ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಆಟವಾಡಿ ವಿಹರಿಸಲು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 18

नाराजके जनपदे वाहनै शशीघ्रगामिभिः।नरा निर्यान्त्यरण्यानि नारीभिस्सह कामिनः।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಕಾಮಾಸಕ್ತ ಪುರುಷರು ಸ್ತ್ರೀಯರೊಂದಿಗೆ ಅತಿಶೀಘ್ರಗಾಮಿ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿ ವಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅರಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೊರಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 19

नाराजके जनपदे धनवन्तस्सुरक्षिताः।शेरते विवृतद्वाराः कृषिगोरक्षजीविनः।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗೋಸಂರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಬದುಕುವ ಧನವಂತರೂ ಸುರಕ್ಷಿತರಲ್ಲ; ಅವರು ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸಲಾರರು.

Verse 20

नाराजके जनपदे बद्धघण्टाविषाणिनः।अटन्ति राजमार्गेषु कुञ्जरा षष्टिहायनाः।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಮತ್ತು ವಿಷಾಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ದಂತಗಳಿರುವ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷದ ವೃದ್ಧ ಕುಂಜರರೂ ರಾಜಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 21

नाराजके जनपदे शरान्सन्ततमस्यताम्।श्रूयते तलनिर्घोष इष्वस्त्राणामुपासने।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಬಾಣವಿಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಷ್ವಸ್ತ್ರಗಳ ಅಭ್ಯಾಸ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ; ಉಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ಧನುಷ್ಯದ ತಂತಿಯ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಝಣಕಾರವೂ, ಕೈರಕ್ಷಕದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ತಲ-ನಿರ್ಘೋಷವೂ ಕೇಳಿಬರುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 22

नाराजके जनपदे वणिजो दूरगामिनः।गच्छन्ति क्षेममध्वानं बहुपण्यसमाचिताः।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಸರಕುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ದೂರಗಾಮಿ ವಾಣಿಜರು ಕ್ಷೇಮಮಾರ್ಗವಾಗಿ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಸಾಗಲಾರರು.

Verse 23

नाराजके जनपदे चरत्येकचरो वशी।भावयन्नात्मनाऽत्मानं यत्र सायंगृहो मुनिः।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಏಕಚರನಾಗಿ ಸಂಯಮಿಯಾದ, ಆತ್ಮಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದ ಮುನಿಯೂ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಲಾರನು; ಸಾಯಂಕಾಲಕ್ಕೆ ಶಾಂತ ಆಶ್ರಯವೂ ದೊರಕದು.

Verse 24

नाराजके जनपदे योगक्षेमं प्रवर्तते।नचाप्यराजके सेना शत्रून्विषहते युधि।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ—ಸಂಪತ್ತಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಖಭೋಗ—ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗದು; ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜಸತ್ತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸೇನೆಯೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾರದು.

Verse 25

नाराजके जनपदे हृष्टैः परमवाजिभिः।नरास्संयान्ति सहसा रथैश्च परिमण्डिताः।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಪರಮಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ರಥಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಹರ್ಷಿತ ಪುರುಷರೂ ಸಹಸಾ ಹೊರಡಲಾರರು; ಜನವಿಶ್ವಾಸವೂ ಉತ್ಸವೋತ್ಸಾಹವೂ ಮಂಕಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 26

नाराजके जनपदे नराश्शास्त्रविशारदाः।संवदन्तोऽवतिष्ठन्ते वनेषूपवनेषु च।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಶಾರದರಾದ ಪುರುಷರೂ ವನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉಪವನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂವಾದ–ವಿವಾದ ಮಾಡುತ್ತಾ ಶಾಂತಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಸುವುದಿಲ್ಲ; ವಿದ್ಯೆಯಿಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಆಶ್ರಯ ದೊರೆಯದು.

Verse 27

नाराजके जनपदे माल्यमोदकदक्षिणाः।देवताभ्यर्चनार्थाय कल्प्यन्ते नियतैर्जनैः।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ನಿಯಮನಿಷ್ಠ ಭಕ್ತಜನರೂ ದೇವಪೂಜಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಲೆ, ಮೋದಕ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 28

नाराजके जनपदे चन्दनागरुरूषिताः।राजपुत्रा विराजन्ते वसन्त इव शाखिनः।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಚಂದನ ಹಾಗೂ ಅಗರಿನಿಂದ ಲೇಪಿತರಾದ ರಾಜಪುತ್ರರೂ ಕాంతಿಯಿಂದ ವಿರಾಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ವಸಂತವಿಲ್ಲದೆ ವೃಕ್ಷಗಳು ಶೋಭಿಸದಂತೆ.

Verse 29

यथा ह्यनुदका नद्यः यथा वाऽप्यतृणं वनम्।अगोपाला यथा गावस्तथा राष्ट्रमराजकम्।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯವು ನೀರಿಲ್ಲದ ನದಿಗಳಂತೆ, ಹುಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕಾಡಿನಂತೆ, ಗೋಪಾಲನಿಲ್ಲದ ಹಸುಗಳಂತೆ—ಅದರ ಜೀವಾಧಾರವೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 30

ध्वजो रथस्य प्रज्ञानं धूमो ज्ञानं विभावसोः।तेषां यो नो ध्वजो राजा स देवत्वमितो गतः।।2.66.30।।

ರಥದ ಗುರುತು ಧ್ವಜ; ಅಗ್ನಿಯ ಗುರುತು ಹೊಗೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಚಿಹ್ನೆಯಾದ ರಾಜನೇ; ಆ ರಾಜನು ಈಗ ಇಲ್ಲಿಂದ ದೇವಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದಾನೆ.

Verse 31

नाराजके जनपदे स्वकं भवति कस्यचित्।मत्स्या इव नरा नित्यं भक्षयन्ति परस्परम्।।।।

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಸ್ವಂತವೆಂಬುದು ಉಳಿಯದು; ಮನುಷ್ಯರು ಮೀನುಗಳಂತೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 32

ये हि सम्भिन्नमर्यादा नास्तिकाश्छिन्नसंशयाः।तेऽपि भावाय कल्पन्ते राजदण्डनिपीडिताः।।।।

ಮರ್ಯಾದೆಗಳನ್ನು ಭಂಗಮಾಡುವ ನಾಸ್ತಿಕರು, ಸಂಶಯವನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಿದವರು—ಅವರೂ ರಾಜದಂಡದ ಪೀಡನೆಯಿಂದ ಸನ್ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 33

यथा दृष्टि श्शरीरस्य नित्यमेव प्रवर्तते।तथा नरेन्द्रो राष्ट्रस्य प्रभवस्सत्यधर्मयोः।।।।

ದೇಹಕ್ಕೆ ದೃಷ್ಟಿ ನಿತ್ಯವೂ ಉಪಕಾರಿಯಾಗಿರುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ನರೆಂದ್ರನು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಧರ್ಮಗಳ ಆಧಾರಸ್ವರೂಪನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 34

राजा सत्यं च धर्मश्च राजा कुलवतां कुलम्।राजा माता पिता चैव राजा हितकरो नृणाम्।।।।

ರಾಜನೇ ಸತ್ಯವೂ ಧರ್ಮವೂ; ರಾಜನೇ ಕುಲವಂತರ ಕುಲದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ. ರಾಜನೇ ತಾಯಿಯೂ ತಂದೆಯೂ; ರಾಜನೇ ಜನರಿಗೆ ಹಿತಕರನು.

Verse 35

यमो वैश्रवण श्शक्रः वरुणश्च महाबलः।विशेष्यन्ते नरेन्द्रेण वृत्तेन महता ततः।।।।

ಆದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಮಹತ್ತಾದ ಸದಾಚಾರದಿಂದ ಆ ನೃಪನು ಯಮ, ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ), ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಹಾಗೂ ಮಹಾಬಲಿ ವರುಣನನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 36

अहो तम इवेदं स्यान्नप्रज्ञायेत किञ्चन।राजा चे न्न भवे ल्लोके विभज साध्वसाधुनी।।।।

ಅಯ್ಯೋ! ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಾಧು–ಅಸಾಧು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ರಾಜನು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಈ ಜಗತ್ತು ಅಂಧಕಾರದಂತೆ ಆಗಿ ಏನನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲಾಗದು.

Verse 37

जीवत्यपि महाराजे तवैव वचनं वयम्।नातिक्रमामहे सर्वे वेलां प्राप्येव सागरः।।।।

ಮಹಾರಾಜನು ಜೀವಂತನಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ನಿಮ್ಮ ವಚನವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮೀರಿ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ; ಕರೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಸಾಗರವು ತನ್ನ ಮಿತಿಯನ್ನು ದಾಟದಂತೆ.

Verse 38

स न स्समीक्ष्य द्विजवर्य वृत्तं नृपं विना राज्यमरण्यभूतम्।कुमारमिक्ष्वाकुसुतं वदान्यं त्वमेव राजानमिहाभिषिञ्च।।।।

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ನಡೆದದ್ದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ರಾಜನಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯವು ಅರಣ್ಯವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡು, ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶಜನಾದ ದಾನಶೀಲ ಕುಮಾರನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ರಾಜನಾಗಿ ನೀವೇ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿರಿ.