Sarga 29

Verse 1

एतत्तु वचनं श्रुत्वा सीता रामस्य दुःखिता।प्रसक्ताश्रुमुखी मन्दमिदं वचनमब्रवीत्।।।।

ರಾಮನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸೀತೆಯು ದುಃಖಿತಳಾದಳು; ನಿರಂತರ ಕಣ್ಣೀರು ಹರಿಯುವ ಮುಖದೊಂದಿಗೆ, ಮೃದುವಾದ ಕ್ಷೀಣ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 2

ये त्वया कीर्तिता दोषा वने वस्तव्यतां प्रति।गुणानित्येव तान्विद्धि तव स्नेहपुरस्कृतान्।।।।

ಅರಣ್ಯವಾಸದ ಕುರಿತು ನೀನು ಹೇಳಿದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ದೋಷವೆಂದು ಅಲ್ಲ, ಗುಣವೆಂದೇ ತಿಳಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ನಿನ್ನ ಸ्नेಹವನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಸಹಿಸಲ್ಪಡುವವು.

Verse 3

मृगा स्सिंहा गजाश्चैव शार्दूला श्शरभास्तथा।पक्षिण स्सृमराश्चैव ये चान्ये वनचारिणः।।।।अदृष्टपूर्वरूपत्वात्सर्वे ते तव राघव।रूपं दृष्ट्वाऽपसर्पेयुर्भये सर्वे हि बिभ्यति।।।।

ಮೃಗಗಳು, ಸಿಂಹಗಳು, ಗಜಗಳು, ವ್ಯಾಘ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಶರಭಗಳು; ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಸೃಮರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವನಚರ ಜೀವಿಗಳು—ಹೇ ರಾಘವ, ನಿನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಕಾಣದಿರುವುದರಿಂದ, ನಿನ್ನನ್ನು ಕಂಡಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಭಯದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವರು; ಏಕೆಂದರೆ ಭಯ ಉದಯಿಸಿದಾಗ ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳೂ ಭೀತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 4

मृगा स्सिंहा गजाश्चैव शार्दूला श्शरभास्तथा। पक्षिण स्सृमराश्चैव ये चान्ये वनचारिणः।।2.29.3।।अदृष्टपूर्वरूपत्वात्सर्वे ते तव राघव। रूपं दृष्ट्वाऽपसर्पेयुर्भये सर्वे हि बिभ्यति।।2.29.4।।

ಮೃಗಗಳು, ಸಿಂಹಗಳು, ಗಜಗಳು, ವ್ಯಾಘ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಶರಭಗಳು; ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಸೃಮರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವನಚರ ಜೀವಿಗಳು—ಹೇ ರಾಘವ, ನಿನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಕಾಣದಿರುವುದರಿಂದ, ನಿನ್ನನ್ನು ಕಂಡಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಭಯದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವರು; ಏಕೆಂದರೆ ಭಯ ಉದಯಿಸಿದಾಗ ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳೂ ಭೀತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 5

त्वया च सह गन्तव्यं मया गुरुजनाज्ञया।त्वद्वियोगेन मे राम त्यक्तव्यमिह जीवितम्।।।।

ಗುರುಜನರ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಹೇ ರಾಮ, ನಿನ್ನಿಂದ ವಿಯೋಗವಾದರೆ ನಾನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 6

न हि मां त्वत्समीपस्थामपि शक्नोतिराघव।सुराणामीश्वर श्शक्रः प्रधर्षयितुमोजसा।।।।

ಹೇ ರಾಘವ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವಾಗ ದೇವಾಧಿಪತಿ ಶಕ್ರನೂ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಲದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಲಾರನು.

Verse 7

पतिहीना तु या नारी न सा शक्ष्यति जीवितुम्।काममेवं विधं राम त्वया मम निदर्शितम्।।।।

ಪತಿಹೀನಳಾದ ಸ್ತ್ರೀ ನಿಜವಾಗಿ ಬದುಕಲಾರಳು. ಹೇ ರಾಮ, ಇದೇ ಸತ್ಯವನ್ನು ನೀನು ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಿದ್ದೀ.

Verse 8

अथ चापि महाप्राज्ञ ब्राह्मणानां मया श्रुतम्।पुरा पितृगृहे सत्यं वस्तव्यं किल मे वने।।।।

ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ನಾನು ಹಿಂದೆ ಪಿತೃಗೃಹದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಒಂದು ಸತ್ಯವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೆ—ನನಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವನವಾಸವಾಗಬೇಕೆಂದು.

Verse 9

लक्षणिभ्यो द्विजातिभ्य श्शृत्वाऽहं वचनं पुरा।वनवासकृतोत्साहा नित्यमेव महाबल।।।।

ಮಹಾಬಲವಂತನೇ! ಹಿಂದೆ ದ್ವಿಜರಾದ ಹಸ್ತಸಾಮುದ್ರಿಕರ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗಿನಿಂದಲೇ, ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕೃತನಿಶ್ಚಯನಾಗಿ ನಾನು ಸದಾ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದಿರುವೆನು.

Verse 10

आदेशो वनवासस्य प्राप्तव्य स्स मया किल।सा त्वया सह तत्राहं यास्यामि प्रिय नान्यथा।।।।

ಪ್ರಿಯನೇ, ಅರಣ್ಯವಾಸದ ಈ ಆಜ್ಞೆ ನನಗೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೊರಕಬೇಕು; ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ಜೊತೆಯೇ ಹೋಗುವೆ—ಇನ್ನಾವ ಮಾರ್ಗವೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 11

कृतादेशा भविष्यामि गमिष्यामि सह त्वया।कालश्चायं समुत्पन्न स्सत्यवाग्भवतु द्विजः।।।।

ನಾನು ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವೆ; ನಿನ್ನ ಜೊತೆಯೇ ಹೋಗುವೆ. ಇದು ನಿಗದಿತ ಕಾಲ—ಇದನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ದ್ವಿಜನು ಸತ್ಯವಾಕ್ಯನಾಗಲಿ.

Verse 12

वनवासेऽभिजानामि दुःखानि बहुथा किल।प्राप्यन्ते नियतं वीर पुरुषैरकृतात्मभिः।।।।

ಹೇ ವೀರ, ವನವಾಸದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಧದ ದುಃಖಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ; ಆದರೆ ಆ ಕಷ್ಟಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆತ್ಮಸಂಯಮವಿಲ್ಲದ, ಅಕೃತಾತ್ಮರಾದ ಪುರುಷರಿಗೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 13

कन्यया च पितुर्गेहे वनवास श्शृतो मया।भिक्षिण्या स्साधुवृत्ताया मम मातुरिहाग्रतः।।।।

ನಾನು ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ವನವಾಸದ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೆ; ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಾಧುವೃತ್ತಿಯ ಭಿಕ್ಷುಕಿಯೊಬ್ಬಳು ಅದನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಳು.

Verse 14

प्रसादितश्च वै पूर्वं त्वं मे बहुतिथं प्रभो।गमनं वनवासस्य काङ्क्षितं हि सह त्वया।।।।

ಹೇ ಪ್ರಭು, ಬಹುಕಾಲ ಹಿಂದೆಯೇ ನನ್ನ ಅನೇಕ ವಿನಂತಿಗಳಿಂದ ನೀವು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕೃಪೆ ತೋರಿದ್ದಿರಿ; ಏಕೆಂದರೆ ನಿಮ್ಮೊಡನೆ ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬುದು ನನ್ನ ನಿಜವಾದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು.

Verse 15

कृतक्षणाऽहं भद्रं ते गमनं प्रति राघव।वनवासस्य शूरस्य चर्या हि मम रोचते।।।।

ಹೇ ರಾಘವ, ಈ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ದಿನಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ—ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನ ಶೂರನಾದ ಪ್ರಿಯನ ವನವಾಸದ ಜೀವನಚರ್ಯೆ ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇಷ್ಟವಾಗಿದೆ (ಅದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು).

Verse 16

शुद्धात्मन्प्रेमभावाध्दि भविष्यामि विकल्मषा।भर्तारमनुगच्छन्ती भर्ता हि मम दैवतम्।।।।

ಹೇ ಶುದ್ಧಾತ್ಮ, ಪ್ರೇಮಭಾವದಿಂದ ಪತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ನಾನು ನಿರ್ಮಲಳಾಗಿ, ಕಲ್ಮಷರಹಿತಳಾಗಿ ಇರುತ್ತೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನಿಗೆ ಪತಿಯೇ ದೈವತ.

Verse 17

प्रेत्यभावे हि कल्याण स्सङ्गमो मे सह त्वया।श्रुतिर्हि श्रूयते पुण्या ब्राह्मणानां यशस्विनाम्।।।।इहलोके च पितृभिर्या स्त्री यस्य महामते।अद्भिर्दत्ता स्वधर्मेण प्रेत्यभावेऽपि तस्य सा।।।।

ಹೇ ಕಲ್ಯಾಣಮಯ ಮಹಾಮತೇ, ಪ್ರೇತ್ಯಭಾವದಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನೊಡನೆ ನನ್ನ ಸಂಗಮ ಶುಭಕರ. ಯಶಸ್ವಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪಠಿಸುವ ಪುಣ್ಯ ಶ್ರುತಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು ಸ್ವಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಜಲದಾನ-ವಿಧಿಯಿಂದ ಯಾರಿಗೆ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆಕೆ ಮರಣಾನಂತರವೂ ಅವನದೇ ಆಗಿರುತ್ತಾಳೆ.

Verse 18

प्रेत्यभावे हि कल्याण स्सङ्गमो मे सह त्वया। श्रुतिर्हि श्रूयते पुण्या ब्राह्मणानां यशस्विनाम्।।2.29.17।।इहलोके च पितृभिर्या स्त्री यस्य महामते। अद्भिर्दत्ता स्वधर्मेण प्रेत्यभावेऽपि तस्य सा।।2.29.18।।

ಮತ್ತೆ ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೇ ಪಿತೃಗಳು ಸ್ವಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಜಲದಾನ-ವಿಧಿಯಿಂದ ಯಾರಿಗೆ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೋ, ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಮರಣಾನಂತರವೂ ಅವನದೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 19

एवमस्मात्स्वकां नारीं सुवृत्तां हि पतिव्रताम्।नाभिरोचयसे नेतुं त्वं मां केनेह हेतुना।।।।

ಹಾಗಾದರೆ, ಸುವೃತ್ತೆಯಾದ ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ನಿನ್ನದೇ ಪತ್ನಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿಿಂದ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ನೀನು ಏಕೆ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ? ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣ ಇರಬಹುದು?

Verse 20

भक्तां पतिव्रतां दीनां मां समां सुखदुःखयोः।नेतुमर्हसि काकुत्स्थ समान सुखदुःखिनीम्।।।।

ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನೇ! ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ, ದೀನಳಾದ ನಾನು—ಸುಖದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ನಿಂತು, ನಿನ್ನ ಕಲ್ಯಾಣವೂ ವಿಪತ್ತೂ ಎರಡನ್ನೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವವಳಾಗಿ—ನನ್ನನ್ನು ಜೊತೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 21

ययदि मां दुःखितामेवं वनं नेतुं न चेच्छसि।विषमग्निं जलं वाऽहमास्थास्ये मृत्युकारणात्।।।।

ನೀನು ಈ ರೀತಿ ದುಃಖಿತಳಾದ ನನ್ನನ್ನು ವನಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸದಿದ್ದರೆ, ಮರಣಕಾರಣವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ನಾನು ವಿಷವೋ, ಅಗ್ನಿಯೋ, ಜಲವೋ ಆಶ್ರಯಿಸುವೆನು.

Verse 22

एवं बहुविधं तं सा याचते गमनं प्रति।नानुमेने महाबाहुस्तां नेतुं विजनं वनम्।।।।

ಹೀಗೆ ಅವಳು ಗಮನೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ, ಮಹಾಬಾಹು ರಾಮನು ಅವಳನ್ನು ನಿರ್ಜನ ವನಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.

Verse 23

एवमुक्ता तु सा चिन्तां मैथिली समुपागता।स्नापयन्तीव गामुष्णैरश्रुभिर्नयनच्युतैः।।।।

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ ವೈದೇಹಿ ಮೈಥಿಲಿ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಳು; ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಹರಿಯುವ ಉಷ್ಣ ಅಶ್ರುಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋಚಿತು.

Verse 24

चिन्तयन्तीं तथा तां तु निवर्तयितुमात्मवान्।ताम्रोष्ठीं स तदा सीतां काकुत्स्थो बह्वसान्त्वयत्।।।।

ಅವಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಆತ್ಮಸಂಯಮಿ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ರಾಮನು, ತಾಮ್ರವರ್ಣದ ತುಟಿಗಳಿರುವ ಸೀತಾದೇವಿಯನ್ನು, ಅವಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡಿದನು.