Shloka 18
Devanagari script
मयूखैरुपसर्पद्भिर्हिमनीहारसंवृतैः।दूरमभ्युदितस्सूर्यश्शशाङ्क इव लक्ष्यते।।।।
Transliteration
mayūkhair upasarpadbhir himanīhārasaṃvṛtaiḥ | dūram abhyuditaḥ sūryaḥ śaśāṅka iva lakṣyate ||
Translation
ಹಿಮ-ಮಂಜಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ದೀರ್ಘ ಕಿರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ದೂರ ಕ್ಷಿತಿಜದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿದ ಸೂರ್ಯನು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
Word by Word
मयूखैःby rays
मयूखैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमयूख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया, बहुवचनम्; करणम्
उपसर्पद्भिःapproaching/creeping (i.e., lengthening)
उपसर्पद्भिः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootउप + सृप् (धातु) -> उपसर्पत् (कृदन्त)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया, बहुवचनम्; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः; विशेषणम् (for मयूखैः)
हिम-नीहार-संवृतैःcovered by frost and mist
हिम-नीहार-संवृतैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootहिम (प्रातिपदिक) + नीहार (प्रातिपदिक) + संवृत (कृदन्त; वृ धातु)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया, बहुवचनम्; विशेषणम् (for मयूखैः); संवृत = भूतकर्मणि कृदन्तः (PPP)
दूरम्far away
दूरम्:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootदूरम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)
अभ्युदितःrisen
अभ्युदितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि + उदि (धातु) -> अभ्युदित (कृदन्त)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (for सूर्यः); भूतकर्मणि कृदन्तः (PPP)
सूर्यःthe sun
सूर्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; कर्ता (of लक्ष्यते in passive sense: 'is perceived')
शशाङ्कःthe moon
शशाङ्कः:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootशशाङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; उपमानम्
इवlike
इव:
Upamāna (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्ययम्
लक्ष्यतेis seen/appears
लक्ष्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formलट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (passive), आत्मनेपदम्
Context
The heat of the Sun which we do not feel in the forenoon is comfortable during mid-day when the Sun shines slightly reddish white on earth.
Characters & Entities
S
Sun (Sūrya)M
Moon (Śaśāṅka)FAQs
It implies discernment (viveka): appearances can mislead (sun seeming like moon), so dharma requires careful perception before judgment.
Dawn in winter: the distant sun is visually softened by frost and mist, altering its appearance.
Discernment and contemplative observation.