Previous Verse
Next Verse

Shloka 74

Means to Slay Tāraka: Girijā’s Birth, Kāma’s Burning, and Umā’s Austerities

त्वं भूरिति विशां माता शूद्रैश्शैवेति पूजिता । क्षांतिर्मुनीनामक्षोभ्या दया नियमिनामपि

tvaṃ bhūriti viśāṃ mātā śūdraiśśaiveti pūjitā | kṣāṃtirmunīnāmakṣobhyā dayā niyamināmapi

ನೀನು ವೈಶ್ಯರಿಂದ ‘ಭೂ’ (ಪೃಥ್ವಿ) ಎಂದು, ಶೂದ್ರರಿಂದ ‘ಶೈವೀ’ ಎಂದು ಪೂಜಿತಳಾಗಿರುವೆ. ನೀನು ಮುನಿಗಳ ಅಕ್ಷೋಭ್ಯ ಕ್ಷಾಂತಿ, ನಿಯಮಿಷ್ಠರ ದಯೆಯೂ ಹೌದು.

tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
bhūḥBhū (Earth / the syllable Bhūḥ)
bhūḥ:
Pratijñā/Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootbhū (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-प्रयोगः)
viśāmof the Vaiśyas/people
viśām:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootviś (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (षष्ठी/6), Plural (बहुवचन)
mātāmother
mātā:
Pratijñā/Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
śūdraiḥby Śūdras
śūdraiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootśūdra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Plural (बहुवचन)
śaivaŚaiva (connected with Śiva)
śaiva:
Pratijñā/Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootśaiva (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग) used as name/epithet, Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन) (elliptic: śaivā iti)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-प्रयोगः)
pūjitāworshipped
pūjitā:
Karta (कर्ता) / Predicate-adjective (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Root√pūj (धातु) → pūjita (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त/PPP), Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
kṣāntiḥforbearance
kṣāntiḥ:
Pratijñā/Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootkṣānti (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
munīnāmof sages
munīnām:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (षष्ठी/6), Plural (बहुवचन)
akṣobhyāunshakable
akṣobhyā:
Pratijñā/Predicate-adjective (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Roota- (उपसर्ग/नञ्) + kṣobhya (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); नञ्-समास/negated adjective
dayācompassion
dayā:
Pratijñā/Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootdayā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
niyamināmof the self-restrained/observant ones
niyaminām:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootniyamin (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (षष्ठी/6), Plural (बहुवचन)
apialso/even
api:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (अपि), additive/emphatic

Unspecified in the provided excerpt (context needed to identify the dialogue pair).

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Sandhi Resolution Notes: bhūriti = bhūḥ iti; śūdraiśśaiveti = śūdraiḥ śaiva iti; kṣāṃtirmunīnām = kṣāntiḥ munīnām; munīnāmakṣobhyā = munīnām akṣobhyā; niyamināmapi = niyaminām api.

B
Bhū (Earth)
Ś
Śaivī (Śiva-associated form)

FAQs

The verse presents a single divine virtue/presence being approached through different traditional names, indicating that communities may worship the same sacred reality through distinct appellations and theological lenses.

It elevates kṣānti (steadfast patience) and dayā (active compassion) as hallmark virtues—especially for sages and disciplined practitioners—suggesting spiritual maturity is measured by calm endurance and kindness.

Sṛṣṭikhaṇḍa often links cosmological or devotional descriptions with dharmic qualities; this verse frames the revered figure not only through names (Bhū/Śaivī) but also through inner virtues that sustain order and spiritual life.