Adhyaya 36

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो देवाः प्रयातास्ते विमानैर्बहुभिस्तदा । रामोप्यनुजगामाशु कुंभयोनेस्तपोवनम्

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ದೇವರುಗಳು ಅನೇಕ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಟರು; ರಾಮನೂ ಕೂಡ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕುಂಭಯೋನಿ (ಅಗಸ್ತ್ಯ) ಯ ತಪೋವನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹೋದನು.

Verse 2

उक्तं भगवता तेन भूयोप्यागमनं क्रियाः । पूर्वमेव सभायां च यो मां द्रष्टुं समागतः

ಆ ಭಗವಂತನು ಪುನರಾಗಮನದ ವಿಧಿಗಳನ್ನೂ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ತಿಳಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ಯಾರು ಮೊದಲೇ ಸಭೆಗೆ ನನ್ನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಲು ಬಂದಿದ್ದನೋ—

Verse 3

तदहं देवतादेशात्तत्कार्यार्थे महामुनिं । पश्यामि तं मुनिं गत्वा देवदानवपूजितम्

ಆದುದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಆದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತು ಆ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಗಾಗಿ ನಾನು ಮಹಾಮುನಿಯನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಲು ಹೋದೆ. ಹೋಗಿ ನಾನು ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಕಂಡೆ; ದೇವರೂ ದಾನವರೂ ಇಬ್ಬರೂ ಪೂಜಿಸುವವನನ್ನು.

Verse 4

उपदेशं च मे तुष्टः स्वयं दास्यति सत्तमः । दुःखी येन पुनर्मर्त्ये न भवामि कदाचन

ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸತ್ಪುರುಷನು ಸ್ವತಃ ನನಗೆ ಉಪದೇಶ ನೀಡುವನು; ಅದರಿಂದ ನಾನು ಮর্ত್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಎಂದಿಗೂ ದುಃಖಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 5

पिता दशरथो मह्यं कौसल्या जननी तथा । सूर्यवंशे समुत्पन्नस्तथाप्येवं सुदुःखितः

ನನ್ನ ತಂದೆ ದಶರಥ, ಜನನಿ ಕೌಸಲ್ಯ; ಸೂರ್ಯವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರೂ ನಾನು ಹೀಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ।

Verse 6

राज्यकाले वने वासो भार्यया चानुजेन च । हरणं चापि भार्याया रावणेन कृतं मम

ರಾಜ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಅನುಜನೊಡನೆ ವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದೆ; ಮತ್ತು ರಾವಣನು ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು।

Verse 7

असहायेन तु मया तीर्त्वा सागरमुत्तमम् । रुद्ध्वा तु तां पुरीं सर्वां कृत्वा तस्य कुलक्षयम्

ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿ, ಆ ನಗರವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ, ಅವನ ಕುಲಕ್ಷಯವನ್ನು ಮಾಡಿದೆನು।

Verse 8

दृष्टा सीता मया त्यक्ता देवानां तु पुरस्तदा । शुद्धां तां मां तथोचुस्ते मया सीता तथा गृहम्

ದೇವತೆಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯು ಶುದ್ಧಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದೆನು; ಆಗ ಅವರು ನನಗೆ—‘ಅವಳು ಶುದ್ಧಳು’ ಎಂದರು. ಹೀಗೆ ನಾನು ಸೀತೆಯನ್ನೂ ಗೃಹವನ್ನೂ ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿದೆನು।

Verse 9

समानीता प्रीतिमता लोकवाक्याद्विसर्जिता । वने वसति सा देवी पुरे चाहं वसामि वै

ಪ್ರಿಯತಮನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಕರೆತರಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಲೋಕವಾಕ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವಳು ಮತ್ತೆ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು. ಆ ದೇವಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ; ನಾನು ನಿಜವಾಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 10

जातोहमुत्तमे वंशे उत्तमोहं धनुष्मताम् । उत्तमं दुःखमापन्नो हृदयं नैव भिद्यते

ನಾನು ಉತ್ತಮ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಧನುರ್ಧರರಲ್ಲಿ ನಾನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಆದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರೂ ನನ್ನ ಹೃದಯವು ಏನೂ ಮುರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 11

वज्रसारस्य सारेण धात्राहं निर्मितो ध्रुवम् । इदानीं ब्राह्मणादेशाद्भ्रमामि धरणीतले

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಧಾತೃನು ನನ್ನನ್ನು ವಜ್ರಸಾರದ ಸಾರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಆದೇಶದಿಂದ ನಾನು ಧರಣೀತಲದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

Verse 12

तपः स्थितस्तु शूद्रोसौ मया पापो निपातितः । देववाक्यात्तु मे भूयः प्राणो मे हृदि संस्थितः

ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಆ ಶೂದ್ರನನ್ನು ನಾನು ಪಾಪಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ದೇವವಾಕ್ಯದಿಂದ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವು ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬಂದು ಈಗ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.

Verse 13

पश्यामि तं मुनिं वंद्यं जगतोस्य हिते रतम् । दृष्टेन मे तथा दुःखं नाशमेष्यति सत्वरम्

ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಆ ವಂದನೀಯ ಮುನಿಯನ್ನು ನಾನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ. ಅವರ ದರ್ಶನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನನ್ನ ದುಃಖವು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವುದು.

Verse 14

उदयेन सहस्रांशोर्हिमं यद्वद्विलीयते । तद्वन्मे दुःखसंप्राप्तिः सर्वथा नाशमेष्यति

ಸಹಸ್ರಕಿರಣ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸಿದಾಗ ಹಿಮ ಹೇಗೆ ಕರಗುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ದುಃಖಾನುಭವವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವುದು.

Verse 15

दृष्ट्वा च देवान्संप्राप्तानगस्त्यो भगवानृषिः । अर्घ्यमादाय सुप्रीतः सर्वांस्तानभ्यपूजयत्

ದೇವರುಗಳು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು; ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು.

Verse 16

ते तु गृह्य ततः पूजां संभाष्य च महामुनिं । जग्मुस्तेन तदा हृष्टा नाकपृष्ठं सहानुगाः

ಅವರು ಆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮಹಾಮುನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಷಿಸಿ, ಆಗ ಹರ್ಷಿತರಾಗಿ ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 17

गतेषु तेषु काकुत्स्थः पुष्पकादवरुह्य च । अभिवादयितुं प्राप्तः सोगस्त्यमृषिमुत्तमम्

ಅವರು ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನು (ರಾಮನು) ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದಿಂದ ಇಳಿದು, ಉತ್ತಮ ಋಷಿ ಅಗಸ್ತ್ಯನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಮೀಪಿಸಿದನು.

Verse 18

राजोवाच । सुतो दशरथस्याहं भवंतमभिवादितुम् । आगतो वै मुनिश्रेष्ठ सौम्येनेक्षस्व चक्षुषा

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ದಶರಥನ ಪುತ್ರನು; ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿಮಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸೌಮ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ.

Verse 19

निर्धूतपापस्त्वां दृष्ट्वा भवामीह न संशयः । एतावदुक्त्वा स मुनिमभिवाद्य पुनः पुनः

ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಪಾಪಗಳು ತೊಳೆದುಹೋಗುತ್ತವೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟೆಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಆ ಮುನಿಗೆ ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 20

कुशलं भृत्यवर्गस्य मृगाणां तनयस्य च । भगवद्दर्शनाकांक्षी शूद्रं हत्वा त्विहागतः

ಸೇವಕರ ವರ್ಗ ಕ್ಷೇಮವೇ? ಜಿಂಕೆಗಳಿಗೂ ನಿನ್ನ ಮಗನಿಗೂ ಕ್ಷೇಮವೇ? ಭಗವದ್ದರ್ಶನದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ನೀನು ಒಬ್ಬ ಶೂದ್ರನನ್ನು ಹತ್ಯೆಮಾಡಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವೆ.

Verse 21

अगस्त्य उवाच । स्वागतं ते रघुश्रेष्ठ जगद्वंद्य सनातन । दर्शनात्तव काकुत्स्थ पूतोहं मुनिभिः सह

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ರಘುಶ್ರೇಷ್ಠ, ಜಗದ್ವಂದ್ಯ ಸನಾತನ, ನಿನಗೆ ಸ್ವಾಗತ. ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ನಿನ್ನ ದರ್ಶನದಿಂದ ನಾನು ಮುನಿಗಳೊಡನೆ ಶುದ್ಧನಾದೆನು.

Verse 22

त्वत्कृते रघुशार्दूल गृहाणार्घं महाद्युते । स्वागतं नरशार्दूल दिष्ट्या प्राप्तोसि शत्रुहन्

ಹೇ ರಘುಶಾರ್ದೂಲ, ಹೇ ಮಹಾದ್ಯುತಿ, ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ಈ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಹೇ ನರಶಾರ್ದೂಲ, ಸ್ವಾಗತ; ಹೇ ಶತ್ರುಹನ್, ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವೆ.

Verse 23

त्वं हि नित्यं बहुमतो गुणैर्बहुभिरुत्तमैः । अतस्त्वं पूजनीयो वै मम नित्यं हृदिस्थितः

ನೀನು ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳಿಂದ ಸದಾ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಿತನಾಗಿರುವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಪೂಜ್ಯನು, ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವೆ.

Verse 24

सुरा हि कथयंति त्वां शूद्रघातिनमागतं । ब्राह्मणस्य च धर्मेण त्वया वै जीवितः सुतः

ದೇವರುಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದ ಶೂದ್ರಹಂತನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಧರ್ಮಾನುಸಾರ ನೀನು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪುನರ್ಜೀವನ ನೀಡಿದ್ದೀ।

Verse 25

उष्यतां चेह भगवः सकाशे मम राघव । प्रभाते पुष्पकेणासि गंतायोध्यां महामते

ಹೇ ಭಗವನ್ ರಾಘವ, ನನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸು. ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ನೀನು ಪುಷ್ಪಕವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೋಗುವೆ।

Verse 26

इदं चाभरणं सौम्य सुकृतं विश्वकर्मणा । दिव्यं दिव्येनवपुषा दीप्यमानं स्वतेजसा

ಹೇ ಸೌಮ್ಯ, ಈ ಆಭರಣವೂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಸುಂದರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ—ದಿವ್ಯ, ದಿವ್ಯರೂಪವುಳ್ಳದು, ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು।

Verse 27

प्रतिगृह्णीष्व राजेन्द्र मत्प्रियं कुरु राघव । लब्धस्य हि पुनर्द्दाने सुमहत्फलमुच्यते

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಹೇ ರಾಘವ, ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡು. ಪಡೆದದ್ದನ್ನು ಮತ್ತೆ ದಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹಾಫಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 28

त्वं हि शक्तः परित्रातुं सेंद्रानपि सुरोत्तमान् । तस्मात्प्रदास्ये विधिवत्प्रतीच्छस्व नरर्षभ

ನೀನು ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಇರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಮರ್ಥನು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಇದನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ—ಹೇ ನರರ್ಷಭ, ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸು।

Verse 29

अथोवाच महाबाहुरिक्ष्वाकूणां महारथः । कृतांजलिर्मुनिश्रेष्ठं स्वं च धर्ममनुस्मरन्

ಆಗ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ಮಹಾಬಾಹು ಮಹಾರಥನು, ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಅಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು।

Verse 30

प्रतिग्रहो वै भगवंस्तव मेऽत्र विगर्हितः । क्षत्रियेण कथं विप्र प्रतिग्राह्यं विजानता

ಭಗವನ್, ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಗ್ರಹವು ನಿಂದನೀಯ. ಹೇ ವಿಪ್ರ, ವಿಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ದಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಲ್ಲನು?

Verse 31

ब्राह्मणेन तु यद्दत्तं तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि । सपुत्रो गृहवानस्मि समर्थोस्मि महामुने

ಓ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಏನು ನೀಡಿದನೋ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳುವಂತೆ ನೀವು ಯೋಗ್ಯರು. ನಾನು ಪುತ್ರಸಹಿತ ಗೃಹಸ್ಥನು, ಸಮರ್ಥನೂ ಹೌದು।

Verse 32

आपदा चन चाक्रांतः कथं ग्राह्यः प्रतिग्रहः । भार्या मे सुचिरं नष्टा न चान्या मम विद्यते

ಆಪತ್ತಿನಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತನಾದ ನಾನು ದಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ? ನನ್ನ ಪತ್ನಿ ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಅವಳ ಹೊರತು ಇನ್ನೊಬ್ಬಳಿಲ್ಲ।

Verse 33

केवलं दोषभागी च भवामीह न संशयः । कष्टां चैव दशां प्राप्य क्षत्रियोपि प्रतिग्रही

ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ—ಇಲ್ಲಿ ದೋಷಭಾಗಿಯಾಗುವುದು ನಾನೇ. ಕಷ್ಟದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಕ್ಷತ್ರಿಯನೂ ಪ್ರತಿಗ್ರಾಹಿ (ಪರಾಶ್ರಿತ)ನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 34

कुर्वन्न दोषमाप्नोति मनुरेवात्र कारणम् । वृद्धौ च मातापितरौ साध्वी भार्या शिशुः सुतः

ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ದೋಷವುಂಟಾಗದು—ಇಲ್ಲಿ ಮನುನೇ ಪ್ರಮಾಣ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೃದ್ಧ ತಾಯಿ-ತಂದೆ, ಸಾಧ್ವೀ ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಶಿಶು ಮತ್ತು ಪುತ್ರನನ್ನು ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಪೋಷಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

Verse 35

अप्यकार्यशतं कृत्वा भर्तव्या मनुरब्रवीत् । नाहं प्रतीच्छे विप्रर्षे त्वया दत्तं प्रतिग्रहं

ಮನು ಹೇಳಿದರು—“ಅವಳು ನೂರು ಅಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಅವಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನೀನು ನೀಡಿದ ಈ ದಾನವನ್ನು ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 36

न च मे भवता कोपः कार्यो वै सुरपूजित

ಹೇ ದೇವಪೂಜಿತ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ನೀವು ಕೋಪ ಮಾಡಬೇಡಿ.

Verse 37

अगस्त्य उवाच । न च प्रतिग्रहे दोषो गृहीते पार्थिवैर्नृप । भवान्वै तारणे शक्तस्त्रैलोक्यस्यापि राघव

ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ರಾಜನೇ, ರಾಜರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದಾನವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ದೋಷವಿಲ್ಲ. ಹೇ ರಾಘವ, ನೀವು ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೂ ತಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರು.”

Verse 38

तारय ब्राह्मणं राम विशेषेण तपस्विनं । तस्मात्प्रदास्ये विधिवत्प्रतीच्छस्व नराघिप

ಹೇ ರಾಮ, ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ತಪಸ್ವಿಯನ್ನು—ರಕ್ಷಿಸು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಹೇ ನರಾಧಿಪ, ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 39

राम उवाच । क्षत्रियेण कथं विप्र प्रतिग्राह्यं विजानता । ब्राह्मणेन तु यद्दत्तं तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि

ರಾಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಪ್ರತಿಗ್ರಹ (ದಾನ)ವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು? ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನೀಡಿದ ದಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸ್ವೀಕಾರ್ಯ? ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 40

अगस्त्य उवाच । आसीत्कृतयुगे राम ब्रह्मपूते पुरातने । अपार्थिवाः प्रजाः सर्वाः सुराणां च शतक्रतुः

ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಮ! ಪುರಾತನ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ವಿಧಿ ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅಪಾರ್ಥಿವರಾಗಿದ್ದರು; ದೇವರಲ್ಲಿ ಶತಕ್ರತು ಇಂದ್ರನೇ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು।

Verse 41

ताः प्रजा देवदेवेशं राजार्थं समुपागमन् । सुराणां विद्यते राजा देवदेवः शतक्रतुः

ರಾಜ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಆ ಪ್ರಜೆಗಳು ದೇವದೇವೇಶನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು. ದೇವರಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಇದ್ದಾನೆ—ದೇವದೇವ ಶತಕ್ರತು ಇಂದ್ರನು।

Verse 42

श्रेयसेस्मासु लोकेश पार्थिवं कुरु सांप्रतं । यस्मिन्पूजां प्रयुंजानाः पुरुषा भुंजते महीम्

ಹೇ ಲೋಕೇಶ! ಈ ಲೋಕಗಳ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಈಗ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಿವ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸು; ಅದರಲ್ಲಿ ಜನರು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಪೋಷಿಸಲಿ।

Verse 43

ततो ब्रह्मा सुरश्रेष्ठो लोकपालान्सवासवान् । समाहूयाब्रवीत्सर्वांस्तेजोभागोऽत्र युज्यताम्

ಆಮೇಲೆ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಹ್ಮನು ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಲೋಕಪಾಲರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿದರು—“ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಿ/ಅರ್ಪಿಸಲಿ।”

Verse 44

ततो ददुर्लोकपालाश्चतुर्भागं स्वतेजसा । अक्षयश्च ततो ब्रह्मा यतो जातोऽक्षयो नृपः

ಅನಂತರ ಲೋಕಪಾಲರು ತಮ್ಮ ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಚತುರ್ಭಾಗವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದರು. ಆ ಅಂಶದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ‘ಅಕ್ಷಯ’ (ಅವಿನಾಶಿ) ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದನು; ಹೇ ನೃಪ, ಅವನಿಂದಲೇ ‘ಅಕ್ಷಯ’ ಎಂಬ ನಾಮಧೇಯ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 45

तं ब्रह्मा लोकपालानामंशं पुंसामयोजयत् । ततो नृपस्तदा तासां प्रजानां क्षेमपंडितः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನನ್ನು ಲೋಕಪಾಲರ ದಿವ್ಯಾಂಶದಿಂದ ಯುಕ್ತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ಆಗ ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳ ಕ್ಷೇಮ-ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನಾದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದನು.

Verse 46

तत्रैंद्रेण तु भागेन सर्वानाज्ञापयेन्नृपः । वारुणेन च भागेन सर्वान्पुष्णाति देहिनः

ಅಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಸಮಾನ ಅಂಶದಿಂದ ರಾಜನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಬೇಕು; ವರುಣಸಮಾನ ಅಂಶದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇಹಧಾರಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

Verse 47

कौबेरेण तथांशेन त्वर्थान्दिशति पार्थिवः । यश्च याम्यो नृपे भागस्तेन शास्ति च वै प्रजाः

ಕುಬೇರಸಮಾನ ಅಂಶದಿಂದ ರಾಜನು ಧನ-ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹಂಚಿ ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಯಮಸಮಾನ ರಾಜಕೀಯ ಅಂಶದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ದಂಡನೀತಿಯಿಂದ ಶಾಸಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 48

तत्र चैंद्रेण भागेन नरेन्द्रोसि रघूत्तम । प्रतिगृह्णीष्वाभरणं तारणार्थे मम प्रभो

ಅಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಾಂಶದಿಂದ ನೀನೇ ರಾಜನು, ಹೇ ರಘುವಂಶೋತ್ತಮ. ಹೇ ಪ್ರಭು, ನನ್ನ ತಾರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಆಭರಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 49

ततो रामः प्रजग्राह मुनेर्हस्तान्महात्मनः । दिव्यमाभरणं चित्रं प्रदीप्तमिव भास्करं

ಆಮೇಲೆ ರಾಮನು ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಮುನಿಯ ಕೈಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನವಾದ, ವಿಚಿತ್ರ ದಿವ್ಯಾಭರಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು।

Verse 50

प्रतिगृह्य ततोगस्त्याद्राघवः परवीरहा । निरीक्ष्य सुचिरं कालं विचार्य च पुनः पुनः

ಅಗಸ್ತ್ಯರಿಂದ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಪರವೀರಹಾ ರಾಘವನು ಅದನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ನೋಡುತ್ತಾ, ಮರುಮರು ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 51

मौक्तिकानि विचित्राणि धात्रीफलसमानि च । जांबूनदनिबद्धानि वज्रविद्रुमनीलकैः

ಅಲ್ಲಿ ಆಮಲಕ ಫಲದಂತೆ ಆಕಾರವಿರುವ ವಿಚಿತ್ರ ಮುತ್ತುಗಳು ಇದ್ದವು; ಶುದ್ಧ ಜಾಂಬೂನದ ಚಿನ್ನದಲ್ಲಿ ಜಡಿತವಾಗಿ, ವಜ್ರ, ಪ್ರವಾಳ ಮತ್ತು ನೀಲಮಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದವು।

Verse 52

पद्मरागैः सगोमेधैर्वैडूर्यैः पुष्परागकैः । सुनिबद्धं सुविभक्तं सुकृतं विश्वकर्मणा

ಅದು ಪದ್ಮರಾಗ, ಗೋಮೇಧ, ವೈಡೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪರಾಗ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದು; ದೃಢವಾಗಿ ಜಡಿತ, ಸಮವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿತ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 53

दृष्ट्वा प्रीतिसमायुक्तो भूयश्चेदं व्यचिंतयत् । नेदृशानि च रत्नानि मया दृष्टानि कानिचित्

ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ ಮತ್ತೆ ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ಇಂತಹ ರತ್ನಗಳನ್ನು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡಿಲ್ಲ।”

Verse 54

उपशोभानि बद्धानि पृथ्वीमूल्यसमानि च । विभीषणस्य लंकायां न दृष्टानि मया पुरा

ಇವು ಸುಶೋಭಿತವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ—ಭೂಮಿಯ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ—ವಸ್ತುಗಳು; ವಿಭೀಷಣನ ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ನೋಡಿಲ್ಲ।

Verse 55

इति संचित्य मनसा राघवस्तमृषिं पुनः । आगमं तस्य दिव्यस्य प्रष्टुं समुपचक्रमे

ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮೇತಗೊಳಿಸಿ ರಾಘವನು ಮತ್ತೆ ಆ ಋಷಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ, ಅವನ ದಿವ್ಯ ಆಗಮ (ಪವಿತ್ರ ಉಪದೇಶ) ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 56

अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन्न प्राप्यं च महीक्षिताम् । कथं भगवता प्राप्तं कुतो वा केन निर्मितम्

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಇದು ಅತ್ಯದ್ಭುತ; ರಾಜರಿಗೂ ಅಪ್ರಾಪ್ಯ. ಭಗವಂತನಿಗೆ ಇದು ಹೇಗೆ ದೊರಕಿತು? ಇದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು, ಅಥವಾ ಯಾರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು?

Verse 57

कुतूहलवशाच्चैव पृच्छामि त्वां महामते । करतलेस्थिते रत्ने करमध्यं प्रकाशते

ಕೇವಲ ಕುತೂಹಲದಿಂದ, ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ಕರತಲದಲ್ಲಿ ರತ್ನವನ್ನು ಇಟ್ಟಾಗ ಕೈಯ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಏಕೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ?

Verse 58

अधमं तद्विजानीयात्सर्वशास्त्रेषु गर्हितम् । दिशः प्रकाशयेद्यत्तन्मध्यमं मुनिसत्तम

ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂದಿತವಾದುದನ್ನು ಅಧಮವೆಂದು ತಿಳಿ; ಆದರೆ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದೇ ಮಧ್ಯಮ, ಹೇ ಮುನಿಸತ್ತಮ।

Verse 59

ऊर्ध्वगं त्रिशिखं यत्स्यादुत्तमं तदुदाहृतम् । एतान्युत्तमजातीनि ऋषिभिः कीर्तितानि तु

ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುವುದಾಗಿ ಮೂರು ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವೆಯೇ ಉತ್ತಮ ಜಾತಿಗಳೆಂದು ಋಷಿಗಳು ಕೀರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 60

आश्चर्याणां बहूनां हि दिव्यानां भगवान्निधिः । एवं वदति काकुत्स्थे मुनिर्वाक्यमथाब्रवीत्

ಅನೇಕ ದಿವ್ಯ ಆಶ್ಚರ್ಯಗಳ ನಿಧಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ (ರಾಮ)ನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮುನಿಯು ಮುಂದಿನ ವಚನವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು.

Verse 61

अगस्त्य उवाच । शृणु राम पुरावृत्तं पुरा त्रेतायुगे महत् । द्वापरे समनुप्राप्ते वने यद्दृष्टवानहम्

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಮ, ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಮಹಾನ್ ಪುರಾವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳು; ದ್ವಾಪರಯುಗ ಬಂದಾಗ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ವತಃ ಕಂಡದ್ದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 62

आश्चर्यं सुमहाबाहो निबोध रघुनंदन । पुरा त्रेतायुगे ह्यासीदरण्यं बहुविस्तरम्

ಓ ಮಹಾಬಾಹೋ, ಓ ರಘುನಂದನ! ಈ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ—ಪ್ರಾಚೀನ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಬಹು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅರಣ್ಯವಿತ್ತು.

Verse 63

समंताद्योजनशतं मृगव्याघ्रविवर्जितम् । तस्मिन्निष्पुरुषेऽरण्ये चिकीर्षुस्तप उत्तमम्

ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೂರು ಯೋಜನಗಳವರೆಗೆ ಆ ಅರಣ್ಯವು ಮೃಗ-ವ್ಯಾಘ್ರರಹಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆ ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ (ಅಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದನು).

Verse 64

अहमाक्रमितुं सौम्य तदरण्यमुपागतः । तस्यारण्यस्य मध्यं तु युक्तं मूलफलैः सदा

ಹೇ ಸೌಮ್ಯ, ಆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ದಾಟಲು ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದೆನು; ಆ ಅರಣ್ಯದ ಮಧ್ಯಭಾಗವು ಸದಾ ಮೂಲ-ಫಲಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿತ್ತು।

Verse 65

शाकैर्बहुविधाकारैर्नानारूपैः सुकाननैः । तस्यारण्यस्य मध्ये तु पंचयोजनमायतम्

ಅದು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಶಾಕ-ಲತೆಗಳೂ ನಾನಾರೂಪಗಳೂಳ್ಳ ಸುಂದರ ಕಾನನವಾಗಿತ್ತು; ಆ ಅರಣ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಂಚಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶವಿತ್ತು।

Verse 66

हंसकारंडवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् । तत्राश्चर्यं मया दृष्टं सरः परमशोभितम्

ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಸರೋವರವನ್ನು ಕಂಡೆನು—ಹಂಸಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರಂಡವ ಬಾತುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ದೀಪ್ತಿಮಂತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 67

विसारिकच्छपाकीर्णं बकपंक्तिगणैर्युतम् । समीपे तस्य सरसस्तपस्तप्तुं गतः पुरा

ಆ ಸರೋವರವು ವಿಸಾರಿಕಾ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಮೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಬಕಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಾಲುಗೂಡಿದ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು; ಅದರ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಅವನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಹೋಗಿದ್ದನು।

Verse 68

देशं पुण्यमुपेत्यैवं सर्वहिंसाविवर्जितम् । तत्राहमवसं रात्रिं नैदाघीं पुरुषर्षभ

ಈ ರೀತಿ ಸರ್ವ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ದೂರವಾದ ಪುಣ್ಯ ದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಹೇ ಪುರುಷರ್ಷಭ, ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ವಾಸಿಸಿದೆನು।

Verse 69

प्रभाते पुरुत्थाय सरस्तदुपचक्रमे । अथापश्यं शवमहमस्पृष्टजरसं क्वचित्

ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ನಾನು ಆ ಸರೋವರದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟೆ. ಆಗ ಎಲ್ಲೋ ಕ್ಷಯವು ತಾಕದ ಒಂದು ಶವವನ್ನು ನಾನು ಕಂಡೆ.

Verse 70

तिष्ठंतं परया लक्ष्म्या सरसो नातिदूरतः । तदर्थं चिंतयानोहं मुहूर्तमिव राघव

ಸರೋವರದಿಂದ ಅತಿದೂರವಲ್ಲದೆ ಪರಮಶ್ರೀ-ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಅವನು ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಓ ರಾಘವ, ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಚಿಂತಿಸಿದೆ.

Verse 71

अस्य तीरे न वै प्राणी को वाप्येष सुरर्षभः । मुनिर्वा पार्थिवो वापि क्व मुनिः पार्थिवोपि वा

“ಈ ತೀರದಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಯಾವ ಜೀವಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ಇವನು ಯಾರು, ಓ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠ? ಮುನಿಯೇ ಅಥವಾ ರಾಜನೇ? ಇಲ್ಲಿ ಮುನಿ ಎಲ್ಲಿ—ರಾಜನೂ ಎಲ್ಲಿ?”

Verse 72

अथवा पार्थिवसुतस्तस्यैवं संभवः कृतः । अतीतेहनि रात्रौ वा प्रातर्वापि मृतो यदि

ಅಥವಾ ರಾಜಪುತ್ರನಿಗೆ ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಿ, ಅವನು ದಿನ ಕಳೆದ ನಂತರವೋ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೋ, ಅಥವಾ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲೇ ಮರಣಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ—

Verse 73

अवश्यं तु मया ज्ञेया सरसोस्य विनिष्क्रिया । यावदेवं स्थितश्चाहं चिंतयानो रघूत्तम

“ಆದರೆ ಈ ಸರೋವರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ನಾನು ತಪ್ಪದೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ನಾನು ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವವರೆಗೆ, ಓ ರಘೂತ್ತಮ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತೇನೆ.”

Verse 74

अथापश्यं मूहूर्तात्तु दिव्यमद्भुतदर्शनम् । विमानं परमोदारं हंसयुक्तं मनोजवम्

ಅಲ್ಪಕಾಲದ ನಂತರ ನಾನು ದಿವ್ಯವಾದ, ಅದ್ಭುತ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡೆನು—ಹಂಸಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಮನೋವೇಗದಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುವ ಪರಮೋತ್ತಮ ವಿಮಾನವನ್ನು।

Verse 75

पुरस्तत्र सहस्रं तु विमानेप्सरसां नृप । गंधर्वाश्चैव तत्संख्या रमयंति वरं नरम्

ಅಲ್ಲಿ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಅಪ್ಸರಸರು ಇದ್ದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಂಧರ್ವರು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷನನ್ನು ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 76

गायंति दिव्यगेयानि वादयंति तथा परे । अथापश्यं नरं तस्माद्विमानादवरोहितम्

ಕೆಲವರು ದಿವ್ಯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ನಾನು ಆ ವಿಮಾನದಿಂದ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಇಳಿಯುವುದನ್ನು ಕಂಡೆನು।

Verse 77

शवमांसं भक्षयन्तं च स्नात्वा रघुकुलोद्वह । ततो भुक्त्वा यथाकामं स मांसं बहुपीवरम्

ಓ ರಘುಕೂಲೋದ್ವಹನೇ, ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಅವನು ಶವಮಾಂಸವನ್ನೂ ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ನಂತರ ಇಷ್ಟಮಟ್ಟಿಗೆ ತಿಂದ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಪೋಷಕವಾದ ಕೊಬ್ಬಿನ ಮಾಂಸವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದನು।

Verse 78

अवतीर्य सरः शीघ्रमारुरोह दिवं पुनः । तमहं देवसंकाशं श्रिया परमयान्वितम्

ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಇಳಿದು, ಮತ್ತೆ ದಿವ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಏರಿಹೋದನು. ನಾನು ಅವನನ್ನು ದೇವಸಮಾನ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಪರಮಶ್ರೀಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಕಂಡೆನು।

Verse 79

भो भो स्वर्गिन्महाभाग पृच्छामि त्वां कथं त्विदम् । जुगुप्सितस्तवाहारो गतिश्चेयं तवोत्तमा

ಹೇ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿ ಮಹಾಭಾಗನೇ! ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ಇದು ಹೇಗೆ? ನಿನ್ನ ಆಹಾರ ಜುಗುಪ್ಸಿತವಾದುದು, ಆದರೂ ನಿನ್ನ ಗತಿ (ಸ್ಥಿತಿ) ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ.

Verse 80

यदि गुह्यं न चैतत्ते कथय त्वद्य मे भवान् । कामतः श्रोतुमिच्छामि किमेतत्परमं वचः

ಇದು ನಿನಗೆ ಗುಹ್ಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಇಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು. ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ—ಇದು ಪರಮ ವಚನವೇನು?

Verse 81

को भवान्वद संदेहमाहारश्च विगर्हितः । त्वयेदं भुज्यते सौम्य किमर्थं क्व च वर्तसे

ನೀನು ಯಾರು? ನನ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸು. ಈ ಆಹಾರ ನಿಂದ್ಯವಾದುದು—ಹೇ ಸೌಮ್ಯನೇ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಏಕೆ ಭುಜಿಸುತ್ತೀಯ? ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ಮತ್ತು ನೀನು ಎಲ್ಲಿರುವೆ?

Verse 82

कस्यायमैश्वरोभावः शवत्वेन विनिर्मितः । आहारं च कथं निंद्यं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः

ಇದು ಯಾರ ಐಶ್ವರ್ಯಭಾವ, ಶವತ್ವವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ? ಮತ್ತು ಈ ಆಹಾರ ಏಕೆ ನಿಂದ್ಯ? ಇದರ ತತ್ತ್ವಸತ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 83

श्रुत्वा च भाषितं तत्र मम राम सतां वर । प्रांजलिः प्रत्युवाचेदं स स्वर्गी रघुनंदन

ಅಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿ ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು—“ಹೇ ರಾಮ, ಸತ್ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ; ಹೇ ರಘುನಂದನ!”

Verse 84

शृणुष्वाद्य यथावृत्तं ममेदं सुखदुःखजम् । कामो हि दुरितक्रम्यः शृणु यत्पृच्छसे द्विज

ಇದೀಗ ಕೇಳು; ಯಥಾವೃತ್ತವಾಗಿ ನಡೆದದ್ದನ್ನು—ಸುಖದುಃಖಜನ್ಯವಾದ ನನ್ನ ಈ ಅನುಭವವನ್ನು. ಕಾಮವೇ ನಿಜವಾಗಿ ಪಾಪಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ; ಹೇ ದ್ವಿಜ, ನೀನು ಕೇಳಿದುದನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 85

पुरा वैदर्भको राजा पिता मे हि महायशाः । वासुदेव इति ख्यातस्त्रिषु लोकेषु धार्मिकः

ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿದರ್ಭದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರಾಜನಿದ್ದನು—ಅವನೇ ನನ್ನ ತಂದೆ—ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ. ಅವನು ‘ವಾಸುದೇವ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದು, ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಧಾರ್ಮಿಕನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 86

तस्य पुत्रद्वयं ब्रह्मन्द्वाभ्यां स्त्रीभ्यामजायत । अहं श्वेत इति ख्यातो यवीयान्सुरथोऽभवत्

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅವನಿಗೆ ಎರಡು ಪತ್ನಿಯರಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು. ನಾನು ‘ಶ್ವೇತ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದೆ; ಕಿರಿಯವನು ‘ಸುರಥ’ ಆಗಿದ್ದನು।

Verse 87

पितर्युपरते तस्मिन्पौरा मामभ्यषेचयन् । तत्राहंकारयन्राज्यं धर्मे चासं समाहितः

ನನ್ನ ತಂದೆ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದಾಗ, ನಗರವಾಸಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದರು. ಆಗ ನಾನು ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದೆ।

Verse 88

एवं वर्षसहस्राणि बहूनि समुपाव्रजन् । मम राज्यं कारयतः परिपालयतः प्रजाः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದವು—ನಾನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ।

Verse 89

सोहं निमित्ते कस्मिंश्चिद्वैराग्येण द्विजोत्तम । मरणं हृदये कृत्वा तपोवनमुपागमम्

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಯಾವುದೋ ಒಂದು ನಿಮಿತ್ತದಿಂದ ನನಗೆ ವೈರಾಗ್ಯ ಉಂಟಾಯಿತು. ಮರಣವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ನಾನು ತಪೋವನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದೆ.

Verse 90

सोहं वनमिदं रम्यं भृशं पक्षिविवर्जितम् । प्रविष्टस्तप आस्थातुमस्यैव सरसोंतिके

ನಂತರ ನಾನು ಈ रम್ಯವಾದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ; ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಕ್ಷಿವಿಹೀನವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸರೋವರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.

Verse 91

राज्येऽभिषिच्य सुरथं भ्रातरं तं नराधिपम् । इदं सरः समासाद्य तपस्तप्तं सुदारुणम्

ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಸುರಥನನ್ನು ರಾಜಪದಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ, ಅವನು ಈ ಸರೋವರವನ್ನು ಸೇರಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 92

दशवर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महावने । शुभं तु भवनं प्राप्तो ब्रह्मलोकमनामयम्

ಮಹಾವನದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಅವನು ಶುಭವಾದ ನಿವಾಸವನ್ನು ಪಡೆದನು—ರೋಗರಹಿತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು.

Verse 93

स्वर्गस्थमपि मां ब्रह्मन्क्षुत्पिपासे द्विजोत्तम । अबाधेतां भृशं चाहमभवं व्यथितेंद्रियः

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ನಾನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದಾಹವು ನನಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಾಧಿಸಿತು; ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬಹಳ ವ್ಯಾಕುಲವಾದವು.

Verse 94

ततस्त्रिभुवनश्रेष्ठमवोचं वै पितामहम् । भगवन्स्वर्गलोकोऽयं क्षुत्पिपासा विवर्जितः

ಆಮೇಲೆ ನಾನು ತ್ರಿಭುವನಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ— “ಭಗವನ್, ಈ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವು ಹಸಿವು ದಾಹವಿಲ್ಲದದು।”

Verse 95

कस्येयं कर्मणः पक्तिः क्षुत्पिपासे यतो हि मे । आहारः कश्च मे देव ब्रूहि त्वं श्रीपितामह

“ನನ್ನ ಕರ್ಮದ ಯಾವ ಫಲಪಾಕದಿಂದ ನನಗೆ ಹಸಿವು ದಾಹಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ? ನನ್ನಿಗೆ ಯಾವ ಆಹಾರವಿದೆ, ದೇವಾ? ಶ್ರೀಪಿತಾಮಹ, ನೀವೇ ಹೇಳಿ।”

Verse 96

ततः पितामहः सम्यक्चिरं ध्यात्वा महामुने । मामुवाच ततो वाक्यं नास्ति भोज्यं स्वदेहजम्

ನಂತರ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಓ ಮಹಾಮುನಿ, ಬಹುಕಾಲ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಸ್ವದೇಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಭೋಜ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ।”

Verse 97

ॠते ते स्वानि मांसानि भक्षय त्वं तु हि नित्यशः । स्वशरीरं त्वया पुष्टं कुर्वता तप उत्तमम्

“ನಿನ್ನ ಸ್ವಮಾಂಸವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನೀನು ನಿತ್ಯ ಇತರ ಆಹಾರವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ದೇಹವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಪರಮೋತ್ತಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸು।”

Verse 98

नादत्तं जायते तात श्वेत पश्य महीतले । आग्रहाद्भिक्षमाणाय भिक्षापि प्राणिने पुरा

“ಪ್ರಿಯ ಶ್ವೇತ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡು— ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲದೆ ಏನೂ ದೊರೆಯದು. ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗೂ ಭಿಕ್ಷೆಯೂ ಅವನು ಹಠದಿಂದ ಬೇಡಿದಾಗಲೇ ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು।”

Verse 99

न हि दत्ता गृहे भ्रांत्या मोहादतिथये तदा । तेन स्वर्गगतस्यापि क्षुत्पिपासे तवाधुना

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ಈಗ ನಿನಗೆ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದಾಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ.

Verse 100

स त्वं प्रपुष्टमाहारैः स्वशरीरमनुत्तमम् । भक्षयस्व च राजेंद्र सा ते तृप्तिर्भविष्यति

ಆದುದರಿಂದ, ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಆಹಾರಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ಅನುತ್ತಮ ದೇಹವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿ, ಈಗ ಅದನ್ನೇ ಭಕ್ಷಿಸು; ಅದೇ ನಿನಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವುದು.

Verse 101

एवमुक्तस्ततो देवं ब्रह्माणमहमुक्तवान् । भक्षिते च स्वके देहे पुनरन्यन्न मे विभो

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ ನಾನು ದೇವ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ— “ಹೇ ವಿಭೋ! ನನ್ನ ಸ್ವದೇಹ ಭಕ್ಷಿತವಾದರೆ, ನಂತರ ನನಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 102

क्षुधानिवारणं नैव देहस्यास्य विनौदनं । खादामि ह्यक्षयं देव प्रियं मे न हि जायते

ಇದು ಕೇವಲ ಹಸಿವು ನಿವಾರಣೆಗೆ ಅಲ್ಲ, ಈ ದೇಹದ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಹೇ ದೇವಾ! ನಾನು ಅಕ್ಷಯವಾದುದನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆದರೂ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಜನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 103

ततोब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तव देहोऽक्षयः कृतः । दिनेदिने ते पुष्टात्मा शवः श्वेत भविष्यति

ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು— “ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಅಕ್ಷಯವಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ನಿನ್ನ ಪೋಷಿತ ಸ್ವರೂಪವು ಬಿಳಿ ಶವದಂತೆ ಆಗುವುದು.”

Verse 104

यावद्वर्षशतं पूर्णं स्वमांसं खाद भो नृप । यदागच्छति चागस्त्यः श्वेतारण्यं महातपाः

ಹೇ ನೃಪಾ! ಪೂರ್ಣ ನೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಿನ್ನ ಸ್ವಮಾಂಸವನ್ನೇ ಭಕ್ಷಿಸು—ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಶ್ವೇತಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೆ.

Verse 105

भगवानतिदुर्धर्षस्तदा कृच्छ्राद्विमोक्ष्यसे । स हि तारयितुं शक्तः सेंद्रानपि सुरासुरान्

ಆ ಭಗವಾನ್ ಅತಿದುರ್ಧರ್ಷ, ಅಜೇಯನು; ಆಗ ನೀನು ಕಷ್ಟದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುವಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ದೇವಾಸುರರನ್ನೂ ಉದ್ಧರಿಸಲು ಸಮರ್ಥನು.

Verse 106

आहारं कुत्सितं चेमं राजर्षे किं पुनस्तव । सुरकार्यं महत्तेन सुकृतं तु महात्मना

ಹೇ ರಾಜರ್ಷೇ! ಈ (ಸರಳ) ಆಹಾರವೇ ನಿಂದ್ಯವೆಂದರೆ, ನಿನ್ನದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು? ಆದರೂ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಆ ಮಹತ್ಕರ್ಮದಿಂದ ದೇವಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಹತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 107

उदधिं निर्जलं कृत्वा दानवाश्च निपातिताः । विंध्यश्चादित्यविद्वेषाद्वर्धमानो निवारितः

ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಜಲಮಾಡಿ ದಾನವರನ್ನು ನಿಪಾತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯವೈರದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತವನ್ನೂ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.

Verse 108

लंबमाना मही चैषा गुरुत्वेनाधिवासिता । दक्षिणा दिग्दिवं याता त्रैलाक्यं विषमस्थितम्

ಈ ಭೂಮಿ ತನ್ನ ಭಾರದಿಂದ ಒತ್ತಡಗೊಂಡು ಕೆಳಗೆ ತೂಗಿ ಕುಸಿದಿತು; ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕು ಆಕಾಶದತ್ತ ಏರಿತು, ಮತ್ತು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವು ಅಸಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು.

Verse 109

मया गत्वा सुरैः सार्द्धं प्रेषितो दक्षिणां दिशम् । समां कुरु महाभाग गुरुत्वेन जगत्समम्

ನಾನು ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆನು. ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ನಿನ್ನ ಭಾರದಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಮಮಾಡಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿಸು।

Verse 110

एवं च तेन मुनिना स्थित्वा सर्वा धरा समा । कृता राजेंद्र मुनिना एवमद्यापि दृश्यते

ಹೀಗೆ ಆ ಮುನಿಯು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಸಮಸ್ತ ಧರೆಯನ್ನು ಸಮಮಾಡಿದನು. ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಮುನಿಯು ಮಾಡಿದ ಈ ಕಾರ್ಯವು ಇಂದಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ।

Verse 111

सोहं भगवत श्रुत्वा देवदेवस्य भाषितम् । भुंजे च कुत्सिताहारं स्वशरीरमनुत्तमम्

ಓ ಭಗವನ್, ದೇವದೇವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ನಾನು ನಿಂದ್ಯ ಆಹಾರವನ್ನು ಭುಂಜಿಸಿ, ಈ ಅನುತ್ತಮ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ।

Verse 112

पूर्णं वर्षशतं चाद्य भोजनं कुत्सितं च मे । क्षयं नाभ्येति तद्विप्र तृप्तिश्चापि ममोत्तमा

ಓ ವಿಪ್ರ, ಇಂದಿಗೂ ನನ್ನ ನಿಂದ್ಯ ಭೋಜನವು ಪೂರ್ಣ ನೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕ್ಷಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ತೃಪ್ತಿಯೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ।

Verse 113

तं मुनिं कृच्छ्रसन्तप्तश्चिंतयामि दिवानिशम् । कदा वै दर्शनं मह्यं स मुनिर्दास्यते वने

ಕಷ್ಟದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾಗಿ ನಾನು ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆ ಮುನಿಯು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವಾಗ ದರ್ಶನ ನೀಡುವನು?

Verse 114

एवं मे चिंतयानस्य गतं वर्षशतन्त्विह । सोगस्त्यो हि गतिर्ब्रह्मन्मुनिर्मे भविता ध्रुवं

ಹೀಗೆ ನಾನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಇಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದುವು. ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಗಸ್ತ್ಯನೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಗತಿ-ಶರಣ; ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವನೇ ನನ್ನ ಮುನಿ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗುವನು.

Verse 115

न गतिर्भविता मह्यं कुंभयोनिमृते द्विजम् । श्रुत्वेत्थं भाषितं राम दृष्ट्वाहारं च कुत्सितम्

ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಕುಂಭಯೋನಿ (ಅಗಸ್ತ್ಯ) ಹೊರತು ನನಗೆ ಬೇರೆ ಗತಿಯಿಲ್ಲ. ಓ ರಾಮ, ನೀ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ನಿಂದ್ಯ ಆಹಾರವನ್ನು ಕಂಡು ಕೂಡ…

Verse 116

कृपया परया युक्तस्तं नृपं स्वर्गगामिनम् । करोम्यहं सुधाभोज्यं नाशयामि च कुत्सितम्

ಪರಮ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ನಾನು ಸ್ವರ್ಗಗಾಮಿಯಾದ ಆ ರಾಜನನ್ನು ಅಮೃತಭೋಜನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿಸುವೆನು; ಆ ನಿಂದ್ಯವಾದುದನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವೆನು.

Verse 117

चिन्तयन्नित्यवोचं तमगस्त्यः किं करिष्यति । अहमेतत्कुत्सितं ते नाशयामि महामते

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿದ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಅವನು ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲನು? ಓ ಮಹಾಮತೇ, ನಿನ್ನ ಈ ನಿಂದ್ಯವಾದುದನ್ನು ನಾನು ನಾಶಮಾಡುವೆನು.”

Verse 118

ईप्सितं प्रार्थयस्वास्मान्मनः प्रीतिकरं परम् । स स्वर्गी मां ततः प्राह कथं ब्रह्मवचोन्यथा

“ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಕರವಾದುದನ್ನು ನಮ್ಮಿಂದ ಬೇಡು.” ಆಗ ಆ ಸ್ವರ್ಗೀಯನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನ ಹೇಗೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಬಹುದು?”

Verse 119

कर्तुं मुने मया शक्यं न चान्यस्तारयिष्यति । ॠते वै कुंभयोनिं तं मैत्रावरुणसंभवम्

ಓ ಮುನೇ, ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸಬಲ್ಲೆ; ಮಿತ್ರ-ವರುಣಸಂಭವ ಕಂಭಯೋನಿ ವಶಿಷ್ಠನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರೂ (ನಿನ್ನನ್ನು/ಇದನ್ನು) ದಾಟಿಸಲಾರರು।

Verse 120

अपृष्टोपि मया ब्रह्मन्नेवमूचे पितामहः । एवं ब्रुवाणं तं श्वेतमुक्तवानहमस्मि सः

ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ನಾನು ಕೇಳದೇ ಇದ್ದರೂ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು; ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ನಾನು ಆ ಶ್ವೇತನಿಗೆ—“ಅವನು ನಾನೇ” ಎಂದು ನುಡಿದೆನು।

Verse 121

आगतस्तव भाग्येन दृष्टोहं नात्र संशयः । ततः स्वर्गी स मां ज्ञात्वा दंडवत्पतितो भुवि

ನಿನ್ನ ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೀಯೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆಗ ಆ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್‌ವಾಗಿ ಬಿದ್ದನು।

Verse 122

तमुत्थाप्य ततो रामाब्रवं किं ते करोम्यहम् । राजोवाच । आहारात्कुत्सिताद्ब्रह्मंस्तारयस्वाद्य दुष्कृतात्

ಅವನನ್ನು ಎತ್ತಿ ರಾಮಾ, “ನಿನಗಾಗಿ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು. ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: “ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಿಂದಿತ ಆಹಾರದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಈ ಪಾಪಕರ್ಮದಿಂದ ಇಂದು ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸು।”

Verse 123

येन लोकोऽक्षयः स्वर्गो भविता त्वत्कृतेन मे । ततः प्रतिग्रहो दत्तो जगद्वंद्य नृपेण हि

ನಿನ್ನ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ನನಗೆ ಅಕ್ಷಯ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ ದೊರೆಯುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಜಗದ್ವಂದ್ಯ, ರಾಜನು ನಿನಗೆ ಪ್ರತಿಗ್ರಹ—ದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ।

Verse 127

भवान्मामनुगृह्णातु प्रतीच्छस्व प्रतिग्रहम्

ತಾವು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರಿ, ಈ ದಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ.

Verse 128

कृता मतिस्तारणाय न लोभाद्रघुनंदन । गृहीते भूषणे राम मम हस्तगते तदा

ಹೇ ರಘುನಂದನ, ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಲೋಭದಿಂದಲ್ಲ. ಹೇ ರಾಮ, ಆಗ ಆ ಆಭರಣವು ನನ್ನ ಕೈ ಸೇರಿತ್ತು.

Verse 129

मानुषः पौर्विको देहस्तदा नष्टोस्य भूपते । प्रणष्टे तु शरीरे च राजर्षिः परया मुदा

ಎಲೈ ರಾಜನೇ, ಆಗ ಅವನ ಹಿಂದಿನ ಮಾನವ ದೇಹವು ನಾಶವಾಯಿತು. ದೇಹವು ನಾಶವಾದಾಗ ರಾಜರ್ಷಿಯು ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.

Verse 130

मयोक्तोसौ विमानेन जगाम त्रिदिवं पुनः । तेन मे शक्रतुल्येन दत्तमाभरणं शुभं

ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಅವನು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನನಾದ ಅವನು ನನಗೆ ಈ ಶುಭ ಆಭರಣವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 131

तस्मिन्निमित्ते काकुत्स्थ दत्तमद्भुतकर्मणा । श्वेतो वैदर्भको राजा तदाभूद्गतकल्मषः

ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ದತ್ತನಿಂದ ವಿದರ್ಭ ರಾಜ ಶ್ವೇತನು ಪಾಪಮುಕ್ತನಾದನು.