Adhyaya 1

Verse 1

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे रघुनाथस्य । भरतावासनंदिग्रामदर्शनोनाम प्रथमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಪುರಾಣದ ಪಾತಾಲಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಶೇಷ–ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ, ರಘುನಾಥನ ರಾಮ-ಅಶ್ವಮೇಧ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ‘ಭರತನ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಂದಿಗ್ರಾಮ ದರ್ಶನ’ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 2

ऋषय ऊचुः । श्रुतं सर्वं महाभाग स्वर्गखंडं मनोहरम् । त्वत्तोऽधुना वदायुष्मञ्छ्रीरामचरितं हि नः

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಮನೋಹರ ಸ್ವರ್ಗಖಂಡವನ್ನು ನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಈಗ, ಹೇ ಆಯುಷ್ಮನ್, ದಯವಿಟ್ಟು ನಮಗೆ ಶ್ರೀರಾಮನ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಹೇಳಿರಿ.

Verse 3

सूत उवाच । अथैकदा धराधारं पृष्टवान्भुजगेश्वरम् । वात्स्यायनो मुनिवरः कथामेतां सुनिर्मलाम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಒಮ್ಮೆ ಮುನಿವರ ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನನು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವ ಭುಜಗೇಶ್ವರನನ್ನು, ಈ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಲವಾದ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

Verse 4

श्रीवात्स्यायन उवाच । शेषाशेष कथास्त्वत्तो जगत्सर्गलयादिकाः । भूगोलश्च खगोलश्च ज्योतिश्चक्रविनिर्णयः

ಶ್ರೀ ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್, ನಿಮ್ಮಿಂದ ನಾನು ಉಳಿದ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಹೇಳದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ—ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ-ಲಯಾದಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಭೂಗೋಳ, ಖಗೋಳ ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿ-ಚಕ್ರದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು।

Verse 5

महत्तत्त्वादिसृष्टीनां पृथक्तत्त्वविनिर्णयः । नानाराजचरित्राणि कथितानि त्वयानघ

ಹೇ ಅನಘ, ನೀವು ಮಹತ್ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನೂ, ವಿವಿಧ ತತ್ತ್ವಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಿರ್ಣಯವನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಅನೇಕ ರಾಜರ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದೀರಿ।

Verse 6

सूर्यवंशभवानां च राज्ञां चारित्रमद्भुतम् । तत्रानेकमहापापहरा रामकृता कथा

ಸೂರ್ಯವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ರಾಜರ ಚರಿತ್ರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತ; ಅದರೊಳಗೆ ಶ್ರೀರಾಮನ ಕಥೆ ಅನೇಕ ಮಹಾಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಣಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 7

तस्य वीरस्य रामस्य हयमेधकथा श्रुता । संक्षेपतो मया त्वत्तस्तामिच्छामि सविस्तराम्

ಆ ವೀರ ಶ್ರೀರಾಮನ ಅಶ್ವಮೇಧ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಈಗ ಅದೇ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮಿಂದ ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 8

या श्रुता संस्मृता चोक्ता महापातकहारिणी । चिंतितार्थप्रदात्री च भक्तचित्तप्रतोषदा

ಯಾವ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ, ಸ್ಮರಿಸಿದರೂ, ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೂ ಅದು ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇಚ್ಛಿತಾರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 9

शेष उवाच । धन्योसि द्विजवर्य त्वं यस्य ते मतिरीदृशी । रघुवीरपदद्वंद्व मकरंद स्पृहावती

ಶೇಷನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಾ, ನೀನು ಧನ್ಯನು; ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ರಘುವೀರನ ಯುಗಲ ಪದ್ಮಪಾದಗಳ ಮಕರಂದಾಮೃತಕ್ಕೆ ಸ್ಪೃಹಿಸುವಂತಿದೆ।

Verse 10

वदंति मुनयः सर्वे साधूनां संगमं वरम् । यस्मात्पापक्षयकरी रघुनाथकथा भवेत्

ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಸಾಧುಗಳ ಸಂಗವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರ; ಏಕೆಂದರೆ ಅದರಿಂದ ಪಾಪಕ್ಷಯಕರಿಯಾದ ರಘುನಾಥಕಥೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 11

त्वया मेऽनुग्रहः सृष्टो यद्रामः स्मारितः पुनः । सुरासुरकिरीटौघ मणिनीराजितांघ्रिकः

ನಿನ್ನಿಂದ ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ಉಂಟಾಯಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ಶ್ರೀರಾಮನು ಪುನಃ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು—ದೇವಾಸುರರ ಕಿರೀಟಸಮೂಹದ ಮಣಿಗಳ ಕಿರಣದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು।

Verse 12

रावणारिकथा वार्द्धौ मशको मादृशः कियान् । यत्र ब्रह्मादयो देवा मोहिता न विदंत्यपि

ರಾವಣವಧಕಥೆಯ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ನನ್ನಂತಹ ಸೊಳ್ಳೆಗೆ ಎಷ್ಟು ತೂಕ? ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರೂ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾರರು।

Verse 13

तथापि भो मया तुभ्यं वक्तव्यं स्वीयशक्तितः । पक्षिणः स्वगतिं श्रित्वा खे गच्छंति सुविस्तरे

ಆದರೂ, ಹೇ ಪ್ರಿಯನೇ, ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿನಗೆ ಹೇಳಲೇಬೇಕು. ಪಕ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಹಜ ಗತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 14

चरितं रघुनाथस्य शतकोटिप्रविस्तरम् । येषां वै यादृशी बुद्धिस्ते वदंत्येव तादृशम्

ರಘುನಾಥನ ಚರಿತವು ಶತಕೋಟಿ ವಿಸ್ತಾರವುಳ್ಳದು. ಯಾರಿಗೆ ಹೇಗೋ ಬುದ್ಧಿ, ಅವರು ಹಾಗೆಯೇ ಅದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 15

रघुनाथसतीकीर्तिर्मद्बुद्धिं निर्मलीमसाम् । करिष्यति स्वसंपर्कात्कनकं त्वनलो यथा

ರಘುನಾಥನ ಪವಿತ್ರ ಕೀರ್ತಿ ತನ್ನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ನನ್ನ ಮಲಿನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸುವುದು—ಅಗ್ನಿ ಧಾತುವನ್ನು ಸ್ವರ್ಣವನ್ನಾಗಿಸುವಂತೆ.

Verse 16

सूत उवाच । इत्युक्त्वा तं मुनिवरं ध्यानस्तिमितलोचनः । ज्ञानेनालोकयांचक्रे कथां लोकोत्तरां शुभाम्

ಸೂತನು ಉವಾಚ—ಇಂತೆಂದು ಆ ಮುನಿವರನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆ ಶುಭ, ಲೋಕೋತ್ತರ ಕಥೆಯನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದನು.

Verse 17

गद्गदस्वरसंयुक्तो महाहर्षांकितांगकः । कथयामास विशदां कथां दाशरथेः पुनः

ಭಾವದಿಂದ ಗದ್ಗದ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಮಹಾಹರ್ಷದಿಂದ ಅಂಕಿತ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ, ಅವನು ದಾಶರಥಿಯ ವಿಶದ ಕಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು.

Verse 18

शेष उवाच । लंकेश्वरे विनिहते देवदानवदुःखदे । अप्सरोगणवक्त्राब्जचंद्रमः कांतिहर्तरि

ಶೇಷನು ಉವಾಚ—ದೇವದಾನವರಿಗೆ ದುಃಖಕಾರಕನಾದ ಲಂಕೇಶ್ವರನು ಹತನಾದಾಗ, ಅಪ್ಸರಾ ಗಣದ ಮುಖಕಮಲ-ಚಂದ್ರಕಾಂತಿಯನ್ನೂ ಹರಣಮಾಡುವ ಕాంతಿಯುಳ್ಳವನು (ನಾಶವಾಯಿತು).

Verse 19

सुराः सर्वे सुखं प्रापुरिंद्र प्रभृतयस्तदा । सुखं प्राप्ताः स्तुतिं चक्रुर्दासवत्प्रणतिं गताः

ಆಗ ಇಂದ್ರಾದಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವರು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ, ಭಕ್ತ ಸೇವಕರಂತೆ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದರು.

Verse 20

लंकायां च प्रतिष्ठाप्य धर्मयुक्तं बिभीषणम् । सीतयासहितो रामः पुष्पकं समुपाश्रितः

ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀರಾಮನು ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಏರಿದನು.

Verse 21

सुग्रीवहनुमत्सीतालक्ष्मणैः संयुतस्तदा । बिभीषणोऽपि सचिवैरन्वगाद्विरहोत्सुकः

ಆಗ ಸುಗ್ರೀವ, ಹನುಮಾನ್, ಸೀತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ (ಶ್ರೀರಾಮನು) ಇದ್ದನು; ವಿಭೀಷಣನೂ ತನ್ನ ಸಚಿವರೊಂದಿಗೆ ವಿರಹದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು.

Verse 22

लंकां स पश्यन्बहुधा भग्नप्राकारतोरणाम् । दृष्ट्वाऽशोकवनं तत्र सीतास्थानं मुमूर्च्छ ह

ಅವನು ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಗ್ನವಾದ ಪ್ರಾಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ತೋರಣಗಳಿರುವ ಲಂಕೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಅಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯ ನಿವಾಸವಾದ ಅಶೋಕವನವನ್ನು ಕಂಡು ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾದನು.

Verse 23

शिंशपांस्तत्र वृक्षांश्च पुष्पितान्कोरकैर्युतान् । राक्षसीभिः समाकीर्णान्मृताभिर्हनुमद्भयात्

ಅಲ್ಲಿ ಶಿಂಶಪಾ ಮೊದಲಾದ ಮರಗಳು ಹೂವಿಟ್ಟು, ಮೊಗ್ಗುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು; ಹನುಮಂತನ ಭಯದಿಂದ ಸತ್ತ ರಾಕ್ಷಸಿಯರಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.

Verse 24

इत्थं सर्वं विलोक्याशु रामः प्रायात्पुरीं प्रति । ब्रह्मादिदेवैः सहितः स्वीयस्वीयविमानकैः

ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ನಗರಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಜೊತೆಯಾದರು.

Verse 25

देवदुंदुभिनिर्घोषाञ्छृण्वञ्छ्रोत्रसुखावहान् । तथैवाप्सरसां नृत्यैः पूज्यमानो रघूत्तमः

ದೇವದುಂದುಭಿಗಳ ಗಂಭೀರ ಘೋಷ—ಕಿವಿಗೆ ಸುಖಕರವಾದುದು—ಕೇಳುತ್ತ ರಘೂತ್ತಮ ಶ್ರೀರಾಮನು, ಅಪ್ಸರೆಯರ ನೃತ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಪೂಜಿತನಾದನು.

Verse 26

सीतायै दर्शयन्मार्गे तीर्थान्याश्रमवंति च । मुनींश्च मुनिपुत्रांश्च मुनिपत्नीः पतिव्रताः

ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಗೆ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತ, ಮುನಿಗಳನ್ನೂ ಮುನಿಪುತ್ರರನ್ನೂ, ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ಮುನಿಪತ್ನಿಯರನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು.

Verse 27

यत्रयत्र कृतावासाः पूर्वं रामेण धीमता । तान्सर्वान्दर्शयामास लक्ष्मणेन समन्वितः

ಧೀಮಂತನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಹಿಂದೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೆ ವಾಸಮಾಡಿದ್ದನೋ, ಆ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಮತ್ತೆ ತೋರಿಸಿದನು.

Verse 28

इत्येवं दर्शयंस्तस्यै रामोऽद्राक्षीत्स्वकां पुरीम् । तस्याः पुनः समीपे तु नंदिग्रामं ददर्श ह

ಹೀಗೆ ಅವಳಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಶ್ರೀರಾಮನು ತನ್ನದೇ ನಗರಿಯನ್ನು ಕಂಡನು; ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ನಂದಿಗ್ರಾಮವನ್ನೂ ಕಂಡನು.

Verse 29

यत्र वै भरतो राजा पालयन्धर्ममास्थितः । भ्रातुर्वियोगजनितं दुःखचिह्नं वहन्बहु

ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ ಭರತನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಭ್ರಾತೃವಿಯೋಗದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ದುಃಖದ ಅನೇಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿದ್ದನು।

Verse 30

गर्तशायी ब्रह्मचारी जटावल्कलसंयुतः । कृशांगयष्टिर्दुःखार्तः कुर्वन्रामकथां मुहुः

ಅವನು ಗರ್ತದಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಜಟೆ ಮತ್ತು ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು; ಕೃಶಾಂಗನಾಗಿ ದುಃಖಾರ್ತನಾಗಿ ಮರುಮರು ಶ್ರೀರಾಮಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 31

यवान्नमपि नो भुंक्ते जलं पिबति नो मुहुः । उद्यंतं सवितारं यो नमस्कृत्य ब्रवीति च

ಅವನು ಯವಾನ್ನವನ್ನೂ ತಿನ್ನಲಿಲ್ಲ, ಮರುಮರು ನೀರನ್ನೂ ಕುಡಿಯಲಿಲ್ಲ; ಉದಯಿಸುವ ಸವಿತೃನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಂತರ ತನ್ನ ನಿಯತ ಜಪ/ವಚನವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 32

जगन्नेत्रसुरस्वामिन्हर मे दुष्कृतं महत् । मदर्थे रामचंद्रोऽपि जगत्पूज्यो वनं ययौ

ಹೇ ಹರಾ! ದೇವರ ಸ್ವಾಮಿ, ಜಗನ್ನೇತ್ರ! ನನ್ನ ಮಹಾದುಷ್ಕೃತವನ್ನು ಹರಿಸು; ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಜಗತ್ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನೂ ವನಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 33

सीतया सुकुमारांग्या सेव्यमानोऽटवीं गतः । या सीता पुष्पपर्यंके वृंतमासाद्य दुःखिता

ಸೂಕುಮಾರಾಂಗಿಯಾದ ಸೀತೆಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾ ಅವನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಆ ಸೀತೆಯೇ ಪುಷ್ಪಪರ್ಯಾಂಕವನ್ನು ತಲುಪಿ ದುಃಖಿತಳಾದಳು।

Verse 34

या सीता रविसंतापं कदापि प्राप नो सती । मदर्थे जानकी सा च प्रत्यरण्यं भ्रमत्यहो

ಎಂದಿಗೂ ಸೂರ್ಯನ ದಹನತಾಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸದ ಆ ಸತೀ ಸೀತೆಯೇ, ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾಳೆ—ಅಯ್ಯೋ!

Verse 35

या सीता राजवृंदैश्च न दृष्टा नयनैः कदा । सा सीता दृश्यते नूनं किरातैः कालरूपिभिः

ರಾಜವೃಂದಗಳೂ ಕಣ್ಣಾರೆ ಎಂದಿಗೂ ಕಾಣದ ಆ ಸೀತೆಯೇ, ಈಗ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕಾಲರೂಪಿಗಳಾದ ಕಿರಾತರಿಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾಳೆ।

Verse 36

या सीता मधुरं त्वन्नं भोजिता न बुभुक्षति । सा सीताद्य वनस्थानि फलानि प्रार्थयत्यहो

ಮಧುರವಾದ ರುಚಿಕರ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡಿದರೂ ಹಸಿವು ಅನುಭವಿಸದ ಆ ಸೀತೆಯೇ, ಇಂದು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿನ ಫಲಗಳನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ—ಅಯ್ಯೋ!

Verse 37

इत्येवमन्वहं सूर्यमुपस्थाय वदत्यदः । प्रातःप्रातर्महाराजो भरतो रामवल्लभः

ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಿ, ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ಮಹಾರಾಜ ಭರತನು ಪ್ರತೀ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯೂ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 38

यश्चोच्यमानः सचिवैः समदुःखसुखैर्बुधैः । नीतिज्ञैः शास्त्रनिपुणैरिति प्रोवाच तान्नृपः

ದುಃಖಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಭಾವದ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ, ನೀತಿಜ್ಞರಾದ, ಶಾಸ್ತ್ರನಿಪುಣರಾದ ಸಚಿವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರಾಜನು ಅವರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 39

अमात्या दुर्भगं मां किं प्रब्रूत पुरुषाधमम् । मदर्थे मेऽग्रजो रामो वनं प्राप्यावसीदति

ಹೇ ಅಮಾತ್ಯರೇ, ದುರ್ಭಾಗ್ಯಪೀಡಿತನಾದ ನನ್ನನ್ನು—ಪುರುಷಾಧಮನನ್ನು—ನೀವು ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತೀರಿ? ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ನನ್ನ ಅಗ್ರಜ ಶ್ರೀರಾಮನು ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ದುಃಖದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ।

Verse 40

दुर्भगस्य मम प्रस्वाः पापमार्जनमादरात् । करोमि रामचंद्रांघ्रिं स्मारं स्मारं सुमंत्रिणः

ದುರ್ಭಾಗ್ಯವಂತನಾದ ನಾನು ಸಹ ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪಾಪಮಾರ್ಜನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಸுமಂತ್ರಿಯು ಸ್ಮರಿಸಿದ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 41

धन्या सुमित्रा सुतरां वीरसूः स्वपतिप्रिया । यस्यास्तनूजो रामस्य चरणौ सेवतेऽन्वहम्

ಸುಮಿತ್ರೆ ಧನ್ಯಳು—ಅತಿಧನ್ಯಳು—ವೀರಪುತ್ರಪ್ರಸೂತಿ, ಪತಿಪ್ರಿಯೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳ ಮಗನು ಪ್ರತಿದಿನ ಶ್ರೀರಾಮನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 42

यत्र ग्रामे स्थितो नूनं भरतो भ्रातृवत्सलः । विलापं प्रकरोत्युच्चैस्तं ग्रामं स ददर्श ह

ಭ್ರಾತೃವತ್ಸಲನಾದ ಭರತನು ನೆಲೆಸಿದ್ದೂ ಜೋರಾಗಿ ವಿಲಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೂ ಇದ್ದ ಆ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕಂಡನು।