Previous Verse
Next Verse

Padma Purana — Bhumi Khanda, Shloka 18

Manifestation of the Śrī Vāsudeva Hymn in the Glory of Guru-tīrtha

Cyavana Narrative within the Vena Episode

कर्तुं पुरुषशार्दूल कोऽयं विधिविपर्ययः । दुष्कृतं साहसं कर्म निंद्यं लोकेषु सर्वदा

kartuṃ puruṣaśārdūla ko'yaṃ vidhiviparyayaḥ | duṣkṛtaṃ sāhasaṃ karma niṃdyaṃ lokeṣu sarvadā

ಓ ಪುರುಷಶಾರ್ದೂಲ! ನೀನು ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿರುವ ಈ ವಿಧಿ-ಧರ್ಮದ ವಿಪರ್ಯಾಸವೇನು? ಇಂತಹ ಸಾಹಸಕರ್ಮ ದुष್ಕೃತ; ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿಂದಿತ.

कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Prayojana (Purpose)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययवत् प्रयोग; अर्थः—कर्तुं (to do)
पुरुषशार्दूलO tiger among men
पुरुषशार्दूल:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक) + शार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; तत्पुरुष-समास
कःwhat?/who?
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
विधिविपर्ययःreversal of proper rule
विधिविपर्ययः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक) + विपर्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष-समास (विधेः विपर्ययः = inversion of rule)
दुष्कृतम्evil, wrongful
दुष्कृतम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootदुष् (उपसर्ग) + कृ (धातु) → दुष्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘ill-done/evil’
साहसम्rash, violent
साहसम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootसाहस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम्
कर्मact
कर्म:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
निन्द्यम्blameworthy
निन्द्यम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootनिन्द् (धातु) → निन्द्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; भाव्य/योग्य-अर्थे यत् (to be blamed)
लोकेषुin the worlds/among people
लोकेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), बहुवचन
सर्वदाalways
सर्वदा:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)

Unspecified (a moral admonisher addressing 'puruṣaśārdūla')

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: karuna

Sandhi Resolution Notes: कोऽयम् = कः + अयम् (विसर्ग-सन्धि); पदक्रमे ‘कः अयम् विधिविपर्ययः’ इति प्रश्नवाक्यम्।

FAQs

It warns against abandoning proper dharma (right conduct) and condemns reckless, impulsive actions as inherently blameworthy.

It indicates a turning upside-down of prescribed norms—acting contrary to established right procedure, morality, or duty.

The verse frames dharma as socially and morally recognized: rash wrongdoing brings censure among people and is not upheld as righteous behavior.