Adhyaya 8

Verse 1

कश्यप उवाच । स गर्भे व्याकुलो जातः खिद्यमानो दिने दिने । दुःखाक्रांतो हि धर्मात्मा सर्वपीडाभिपीडितः

ಕಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ, ದಿನೇ ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚು ಖಿನ್ನನಾಗುತ್ತಿದ್ದನು. ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ದುಃಖದಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತನಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಪೀಡೆಗಳಿಂದ ನಲುಗುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 2

अधोमुखस्तु गर्भस्थो मोहजालेन बंधितः । आधिव्याधिसमाक्रांतो हाहाभूतो विचेतनः

ಗರ್ಭಸ್ಥನು ಅಧೋಮುಖನಾಗಿ ಮೋಹಜಾಲದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆಧಿ-ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತನಾಗಿ ‘ಹಾಯ್ ಹಾಯ್’ ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ಅಚೇತನನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 3

दुःखेन महताविष्टो ज्ञानमाह प्रपीडितः । आत्मोवाच । तव वाक्यं महाप्राज्ञ न कृतं तु मया तदा

ಮಹಾ ದುಃಖದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಪೀಡೆಯಿಂದ ನಲುಗಿದ ‘ಜ್ಞಾನ’ನು ಮಾತಾಡಿದನು. ಆತ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ! ಆಗ ನಾನು ನಿಮ್ಮ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 4

ध्यानेन वार्यमाणोपि पतितो मोहसंकटे । तस्माद्रक्ष महाप्राज्ञ गर्भवासात्सुदारुणात्

ಧ್ಯಾನದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತನಾದರೂ ಸಹ ಯಾರಾದರೂ ಮೋಹಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಬೀಳಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ನನನ್ನು ಅತಿದಾರುಣ ಗರ್ಭವಾಸದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು.

Verse 5

ज्ञानमुवाच । मया त्वं वारितो ह्यात्मन्कृतं वाक्यं न चैव मे । पंचात्मकैर्महाक्रूरैः पातितो गर्भसंकटे

ಜ್ಞಾನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಪ್ರಿಯ ಆತ್ಮನ್, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ತಡೆದಿದ್ದೆ; ಆದರೆ ನನ್ನ ವಚನ ಪಾಲಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಅತಿಕ್ರೂರ ಪಂಚಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಗರ್ಭಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಬೀಳಿಸಿವೆ.

Verse 6

इदानीं गच्छ त्वं ध्यानं तस्मात्संप्राप्स्यसे सुखम् । गर्भवासाद्भविष्यस्ते मोक्ष एव न संशयः

ಈಗ ನೀನು ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸು; ಅದರಿಂದ ನೀನು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ. ಗರ್ಭವಾಸದ ಮೂಲಕ ನಿನಗೆ ಮೋಕ್ಷವೇ ಲಭಿಸುವುದು—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.

Verse 7

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा ज्ञानस्य तत्त्वताम् । ध्यानमाहूय प्रोवाच श्रूयतां वचनं मम

ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಜ್ಞಾನದ ತತ್ತ್ವತೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ಅವನು ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.”

Verse 8

त्वामहं शरणं प्राप्तो ध्यान मां रक्ष नित्यशः । एवमस्तु महाप्राज्ञ ध्यानमाह महामतिम्

“ನಾನು ನಿನ್ನ ಶರಣು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಓ ಧ್ಯಾನ, ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸು.” ಆಗ ಧ್ಯಾನನು ಆ ಮಹಾಮತಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ತಥಾಸ್ತು, ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ.”

Verse 9

एतद्वाक्यं ततः श्रुत्वा आत्मा वै ध्यानमागतः । ध्यानेन हि समं गर्भे संस्थितो मोहवर्जितः

ಆ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆತ್ಮ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಧ್ಯಾನದ ಬಲದಿಂದ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು ಮೋಹರಹಿತವಾಯಿತು.

Verse 10

यदा ध्यानं गतो ह्यात्मा विस्मृतं गर्भजं भयम् । स द्वाभ्यां सहितस्तत्र आत्मा मोह विना कृतः

ಆತ್ಮ ಧ್ಯಾನಗತವಾದಾಗ ಗರ್ಭಜನ್ಯ ಭಯ ಮರೆತುಹೋಯಿತು. ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಆತ್ಮ ಮೋಹರಹಿತವಾಯಿತು.

Verse 11

चिंतयन्नेव वै नित्यमात्मकं सुखमेव हि । इतो निष्क्रांतमात्रस्तु त्यजे पंचात्मकं वपुः

ಯಾವನು ನಿತ್ಯವೂ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾದ ಸುಖವನ್ನೇ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಪಂಚತತ್ತ್ವಮಯ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 12

एवं चिंतयते नित्यं गर्भवासगतः प्रभुः । सूतिकाले तु संप्राप्ते प्राजापत्ये वरानने

ಈ ರೀತಿ ಗರ್ಭವಾಸದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭು ನಿತ್ಯ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಓ ಸುಮುಖಿ, ಪ್ರಸವಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಅದು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ವಿಧಾನದಂತೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 13

वायुना चलितो गर्भः प्राणेनापि बलीयसा । योनिर्विकासमायाति चतुर्विंशांगुलं तदा

ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬಲವಾದ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಗರ್ಭ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಯೋನಿ ವಿಕಸಿಸಿ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಅಂಗುಲಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 14

पंचविंशांगुलो गर्भस्तेन पीडा विजायते । एवं संपीड्यमानस्तु मूर्च्छया मूर्च्छितः प्रिये

ಗರ್ಭವು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಅಂಗುಲ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ತೀವ್ರ ವೇದನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ, ಹೀಗೆ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಅವನು ಮೂರ್ಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 15

पतितो भूमिभागे तु ज्ञानध्यानसमन्वितः । प्राजापत्येन दिव्येन वायुना स पृथक्कृतः

ಭೂಮಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೂ ಅವನು ಜ್ಞಾನ-ಧ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯವಾದ ದಿವ್ಯ ವಾಯುವು ಅವನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸಿತು।

Verse 16

भूमिसंस्पर्शमात्रेण ज्ञानध्याने तु विस्मृते । संसारबंधसंदिग्ध आत्मा प्रियतया स्थितः

ಭೂಮಿಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರದಿಂದ ಜ್ಞಾನ-ಧ್ಯಾನಗಳು ಮರೆತಾಗ, ಸಂಸಾರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶಯಗ್ರಸ್ತ ಆತ್ಮನು ಪ್ರೀತಿಯ ಆಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।

Verse 17

गुणदोषसमाक्रांतो महामोहसमन्वितः । खाद्यं पानादिकं सर्वमिच्छत्येव दिनेदिने

ಗುಣದೋಷಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತನಾಗಿ ಮಹಾಮೋಹದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಅವನು ದಿನೇದಿನೇ ಆಹಾರ, ಪಾನಾದಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 18

एवं संपुष्यमाणस्तु आत्मा पंचात्मकैः सह । व्यापितो हींद्रियैः सर्वैर्विषयैः पापकारिभिः

ಹೀಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಡುವ ಆತ್ಮನು ಪಂಚಾತ್ಮಕ ತತ್ತ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಹಾಗೂ ಪಾಪಕಾರಕ ವಿಷಯಗಳೂ ಅವನನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 19

बांधवानां समोहेन भार्यादीनां तथैव च । आकुलव्याकुलो देवि जायते च दिनेदिने

ಹೇ ದೇವಿ, ಬಂಧುಬಾಂಧವರ ಗುಂಪಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದಲೂ, ಪತ್ನಿ ಮೊದಲಾದ ಆಶ್ರಿತರ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಮನುಷ್ಯನು ದಿನೇದಿನೇ ಹೆಚ್ಚು ಆಕುಲ-ವ್ಯಾಕುಲನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 20

महामोहेन संदिग्धो मोहजालगतः प्रभुः । कैवर्तेन यथा बद्धः शकुलो जालबंधनैः

ಮಹಾಮೋಹದಿಂದ ಸಂಶಯಗ್ರಸ್ತನಾಗಿ ಆ ಪ್ರಭು ಮೋಹಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದನು—ಮೀನುಗಾರನ ಬಲೆಯ ಬಂಧನಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಡುವಂತೆ।

Verse 21

चलितुं नैव शक्तोस्ति तथात्मासीत्प्रबंधितः । मोहजालैस्तु तैः सर्वैर्दृढबंधैस्तु बंधितः

ಅವನು ಕದಲಲೂ ಶಕ್ತನಾಗಲಿಲ್ಲ; ಅವನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವೇ ಬಂಧಿತವಾಯಿತು. ಆ ಎಲ್ಲ ಮೋಹಜಾಲಗಳಿಂದ ಅವನು ಸುತ್ತಲೂ ದೃಢ ಬಂಧನಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 22

एवमादिप्रपंचेन व्यापितो व्यापकेन हि । ज्ञानविज्ञानविभ्रष्टो रागद्वेषादिभिर्हतः

ಈ ರೀತಿ ನಾನಾವಿಧ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತನಾದ ಜೀವನು ಸರ್ವವ്യാപಕ ಪ್ರಭುವಿನ ಅಧೀನನಾಗಿ, ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟನಾಗಿ ರಾಗ-ದ್ವೇಷಾದಿಗಳಿಂದ ಹತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 23

कामेन पीड्यमानस्तु क्रोधेनैव तथैव वा । प्रकृत्या कर्मणाबद्धो महामूढो व्यजायत

ಕಾಮದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ—ಅಥವಾ ಕ್ರೋಧದಿಂದಲೂ—ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದ ಆ ಮಹಾಮೂಢನು ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ।

Verse 24

सूत उवाच । एवं मूढो यदात्मासौ कामक्रोधवशंगतः । लोभरागादिभिः सर्वैर्व्यापृतस्तैर्दुरात्मभिः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಮೋಹಗ್ರಸ್ತನಾದ ಆತ್ಮನು ಕಾಮಕ್ರೋಧಗಳ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ, ಲೋಭ, ರಾಗ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ದುಷ್ಟವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 25

इयं भार्या ह्ययं पुत्र इदं मित्रमिदं गृहम् । एवं संसारजालेन महामोहेन बंधितः

“ಇವಳು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ, ಇವನು ನನ್ನ ಮಗ, ಇವನು ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ, ಇದು ನನ್ನ ಮನೆ”—ಎಂದು ಹೀಗೆ ಮಹಾಮೋಹದಿಂದ ಸಂಸಾರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 26

पुत्रशोकादिभिर्दुःखैर्विविधैराकुलस्तदा । जरयाव्याधिभिश्चैव संग्रस्तश्चाधिभिस्तथा

ಆಗ ಅವನು ಪುತ್ರಶೋಕ ಮೊದಲಾದ ವಿವಿಧ ದುಃಖಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಜರಾ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಂದ ಗ್ರಸ್ತನಾಗಿ, ನಾನಾವಿಧ ಮಾನಸಿಕ ಪೀಡೆಗಳಿಂದಲೂ ಬಳಲುತ್ತಾನೆ।

Verse 27

एवमात्मा संप्रतप्तो दुःखमोहैः सुदारुणैः । अभिमानैर्मानभंगैर्नानादुःखैश्च खंडितः

ಈ ರೀತಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರ ದುಃಖಮೋಹಗಳಿಂದ ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆತ್ಮನು, ಅಭಿಮಾನ, ಮಾನಭಂಗ ಮತ್ತು ನಾನಾವಿಧ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಚೂರಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 28

वृद्धत्वेन तथा देवि शबलत्वेन पीडितः । दुःखं चिंतयते नित्यं हाहाभूतो विचेतनः

ಹೇ ದೇವಿ! ವೃದ್ಧತ್ವ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲತೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದವನು ಸದಾ ದುಃಖವನ್ನೇ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾನೆ; “ಹಾಯ್ ಹಾಯ್” ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ಅಚೇತನನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 29

रात्रौ स्वप्नान्प्रपश्येत दिवा चैतन्यवर्जितः । वैकल्येन तथांगानां व्याप्तो देवि दिनेदिने

ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಸ್ವಪ್ನಗಳನ್ನೇ ಕಾಣುವನು; ಹಗಲು ಚೈತನ್ಯವರ್ಜಿತನಾಗಿರುವನು. ಓ ದೇವಿ, ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಅವನ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ವೈಕಲ್ಯದಿಂದ ವ್ಯಾಪಿಸುವವು.

Verse 30

संसारे भ्रममाणेन वैराग्यं तत्र दर्शितम् । निःशंकं बंधुहीनं च प्रशांतं तुष्टमेव च

ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವವನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯವು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ—ಅವನು ನಿಃಶಂಕನಾಗಿ, ಬಂಧು-ಆಸಕ್ತಿರಹಿತನಾಗಿ, ಪ್ರಶಾಂತನಾಗಿ, ನಿಜಕ್ಕೂ ತೃಪ್ತನಾಗುವನು.

Verse 31

तमुवाच तदात्मा वै कामक्रोधविवर्जितम् । को भवान्नग्नरूपेण कथं मित्रैर्न लज्जसे

ಆಗ ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯಾದ, ಕಾಮಕ್ರೋಧವಿವರ್ಜಿತನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ನೀನು ಯಾರು, ಈ ನಗ್ನರೂಪದಲ್ಲಿ? ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರ ಮುಂದೆ ನಿನಗೆ ಲಜ್ಜೆ ಏಕೆ ಇಲ್ಲ?”

Verse 32

यत्र लोकाः स्त्रियो वृद्धा युवत्यो मातरस्तथा । एतासां हि गतो मध्ये न बिभेषि अनावृतः

ಎಲ್ಲಿ ಜನರು ಇದ್ದಾರೋ—ಸ್ತ್ರೀಯರು, ವೃದ್ಧೆಯರು, ಯುವತಿಯರು, ತಾಯಂದಿರು ಸಹ—ಅವರ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿಯೂ ನೀನು ಅನಾವೃತನಾಗಿ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 33

वीतराग उवाच । को ह्यत्र नग्नो दृश्येत न नग्नोस्मीति वै कदा । सुसंबद्धस्त्वमेवापि परिधान समन्वितः

ವೀತರಾಗನು ಹೇಳಿದನು—“ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಗ್ನನಾಗಿ ಕಾಣುವನು? ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಯಾರಾದರೂ ನಿಜವಾಗಿ ‘ನಾನು ನಗ್ನನಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳಬಲ್ಲನು? ನೀನೂ ಸಹ ಪರಿಧಾನ-ಆವರಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬದ್ಧನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.”

Verse 34

न नग्नोस्मि कदा दिव्यभवान्नग्नः प्रदृश्यते । इंद्रियार्थवशेवर्ती मर्यादापरिवर्जितः

ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ನಗ್ನನಲ್ಲ; ಆದರೆ ನೀನು ದಿವ್ಯನಾಗಿದ್ದರೂ ನಗ್ನನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀ—ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳ ವಶನಾಗಿ, ಮರ್ಯಾದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ।

Verse 35

आत्मोवाच । पुरुषस्य का हि मर्यादा तामाचक्ष्व च सुव्रत । विस्तरेण महाप्राज्ञ यदि जानासि निश्चितम्

ಆತ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಪುರುಷನಿಗೆ ಮರ್ಯಾದೆ (ಆಚರಣದ ಮಿತಿ) ಏನು? ಓ ಸುವ್ರತ, ನನಗೆ ಹೇಳು. ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು।

Verse 36

वीतरागो महाप्राज्ञस्तमुवाच महामतिः । सुस्थैर्यं भजते चित्तं सुखदुःखेषु नित्यदा

ವೈರಾಗ್ಯಯುಕ್ತ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಮಹಾಮತಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—ಸುಖದುಃಖಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ತವು ಸದಾ ದೃಢ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 37

क्लेशितं सर्वभावैश्च तेषुतेषु परित्यजेत् । अथ लज्जां प्रवक्ष्यामि मनो या निर्विशत्यलम्

ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಕ್ಲೇಶಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ಆ ಆ ಭಾವಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಈಗ ‘ಲಜ್ಜೆ’ಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಅದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 38

मयाद्यैवं न कर्तव्यं नग्नः स्थानविवर्जितः । पश्चात्तापे सुसंलीनः सा लज्जा परिकथ्यते

ಇಂದಿನಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಾಡಬಾರದು—ಅಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಗ್ನವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು. ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಲೀನವಾಗುವುದು—ಅದೇ ‘ಲಜ್ಜೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 39

कस्य लज्जा प्रकर्तव्या द्वितीयो नास्ति सर्वदा । एकश्च पुरुषो दिव्यः कस्य किंचिन्न नाशयेत्

ಯಾರಿಗೆ ಲಜ್ಜೆ? ಏಕೆಂದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ‘ಎರಡನೆಯದು’ ಇಲ್ಲ. ಒಬ್ಬನೇ ದಿವ್ಯ ಪುರುಷನು—ಅವನು ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಲಯಗೊಳಿಸದೆ ಬಿಡುವನೇ?

Verse 40

अथ लोकान्प्रवक्ष्यामि ये त्वया परिकीर्तिताः । यथा कुलालकश्चक्रे मृत्पिंडं च निधापयेत्

ಈಗ ನೀನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಕುಂಭಾರನು ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆಯನ್ನು ಇಡುವಂತೆ.

Verse 41

भ्रामयित्वा तु सूत्रेण नानाभेदान्प्रकाशयेत् । भांडानां तु सहस्राणि स्वेच्छया मतिसंस्थितः

ನಂತರ ದಾರದಿಂದ ಅದನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಅನೇಕ ಭೇದಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 42

तथायं सृजते धाता नानारूपाणि नान्यथा । पश्चाद्विनाशमायांति येनकेनापि हेतुना

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಧಾತಾ (ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ) ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸೃಜಿಸುತ್ತಾನೆ—ಇತರಥಾ ಅಲ್ಲ; ನಂತರ ಅವು ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.

Verse 43

सर्वदैव स्थिता ये च ये लोकाश्च सनातनाः । तेषां लज्जा प्रकर्तव्या नावर्तंते हि ते भुवि

ಯಾವ ಲೋಕಗಳು ಸದಾ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ, ಯಾವವು ಸನಾತನ ಧಾಮಗಳು—ಅವುಗಳ प्रति ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತ ಪವಿತ್ರ ಭಯ-ಗೌರವ ಇರಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಗೆ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 44

आकाशवायुतेजांसि पृथ्वी चापश्च पंचमः । अमी लोकाः प्रकाशंते ये च सर्वत्र संस्थिताः

ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ತೇಜಸ್ಸು (ಅಗ್ನಿ), ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಐದನೆಯದಾಗಿ ಜಲ—ಈ ಪಂಚ ಮಹಾಭೂತ-ಲೋಕಗಳು ಸರ್ವತ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 45

सत्त्वानामंगदेशेषु पंचैतेषु सुसंस्थिताः । सर्वत्रैव च वर्तंते कस्य लज्जा विधीयते

ಜೀವಿಗಳ ಅಂಗಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಐದೂ ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಅವು ಸರ್ವತ್ರವೇ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿರುವಾಗ, ಲಜ್ಜೆಯನ್ನು ಯಾರಿಗಾಗಿ ವಿಧಿಸಬೇಕು?

Verse 46

स्त्रीणां रूपं प्रवक्ष्यामि श्रूयतां तात सांप्रतम् । यथाघटसहस्रेषुसोदकेषुविराजते

ತಾತಾ, ಈಗ ಕೇಳು—ಸ್ತ್ರೀಯರ ರೂಪ-ಲಾವಣ್ಯದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಾವಿರಾರು ಘಟಗಳಲ್ಲಿ ಜಲವೇ ಹೇಗೆ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ.

Verse 47

एकश्चंद्रो हि सर्वत्र भवांस्तद्वद्विराजते । गतो जंतुसहस्रेषु मोहचक्रे महात्मवान्

ಒಬ್ಬನೇ ಚಂದ್ರನು ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ, ನೀನೂ ಹಾಗೆಯೇ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತೀಯ. ಆದರೆ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಮೋಹಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಸಾವಿರಾರು ಜೀವಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದನು.

Verse 48

स्थावरेषु च सर्वेषु जंगमेषु तथा भवान् । योनिद्वारेण पापेन मायामोहमयेन वै

ನೀನು ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಎಲ್ಲ ಜಂಗಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವೆ; ಆದರೆ ಜನ್ಮಯೋನಿಯ ದ್ವಾರದಿಂದ, ಪಾಪಮಯವಾದ ಮಾಯಾಜನಿತ ಮೋಹಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರವೇಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 49

कुचाभ्यां च नितंबाभ्यां वयसा च विराजते । हृन्मांसस्याधिका वृद्धिर्दृष्टा चात्र न संशयः

ಅವಳು ಕುಚಗಳೂ ನಿತಂಬಗಳೂ ಹಾಗೂ ಯೌವನವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೃದಯಮಾಂಸದ ಅಧಿಕ ವೃದ್ಧಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 50

पतनाय च लोकानां मोहरूपं विदर्शितम् । नभवत्येव सा नारी या त्वया परिकीर्तिता

ಜನರ ಪತನಕ್ಕಾಗಿ ಮೋಹರೂಪವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀನು ವರ್ಣಿಸಿದಂತಹ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ನಿಜವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 51

लीलया कुरुते धाता विनोदाय सदात्मनः । यथा नार्यास्तथा पुंसो जीवः सर्वत्र संस्थितः

ಧಾತಾ ಸದಾತ್ಮನ ವಿನೋದಕ್ಕಾಗಿ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಪುರುಷನಲ್ಲಿಯೂ—ಜೀವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 52

कुचयोनिविहीना ये जीवन्मुक्ताः सदैव हि । नरस्तु पुरुषः प्रोक्तो नारी प्रकृतिरुच्यते

‘ಕುಚ’ ‘ಯೋನಿ’ ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದವರು ಸದಾ ಜೀವन्मುಕ್ತರು. ‘ನರ’ನು ಪುರುಷ (ಚೈತನ್ಯತತ್ತ್ವ) ಎಂದು, ‘ನಾರಿ’ಯನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 53

रमते तेन वै सार्द्धं न मुक्ता हि कदाचन । भवान्प्रकृतिसंयुक्तः पुरुषेषु प्रदृश्यते

ಅವಳು ಆ (ಪ್ರಕೃತಿ)ಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ರಮಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಎಂದಿಗೂ ಮುಕ್ತಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತನಾಗಿ ದೇಹಧಾರಿಗಳಾದ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ (ಜೀವರೂಪವಾಗಿ) ಕಾಣಿಸುತ್ತೀರಿ.

Verse 54

कः कस्य कुरुते लज्जामेवं ज्ञात्वा सुखं व्रज । वृद्धां स्त्रियं प्रवक्ष्यामि सदावृद्धां वरानने

ಯಾರು ಯಾರ ಮುಂದೆ ಲಜ್ಜೆಪಡುವರು? ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಸುಖವಾಗಿ ಹೋಗು. ಓ ವರಾನನೆ, ನಾನು ಒಂದು ವೃದ್ಧ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಹೇಳುವೆನು—ಅವಳು ಸದಾ ವೃದ್ಧೆಯೇ.

Verse 55

त्वचा जर्जरतां याता यस्याप्यंगे वरानने । श्वेतैश्चैव तथाकेशैः पलितैश्च समाकुला

ಓ ವರಾನನೆ, ಯಾರ ದೇಹದಲ್ಲಾದರೂ ಚರ್ಮ ಜರ್ಜರವಾಗಿ ಮಡಚುಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ; ಶ್ವೇತ ಹಾಗೂ ಪಲಿತ ಕೇಶಗಳಿಂದ ಅವನು ಆವರಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 56

बलहीनाथ दीनापि व्यापिता वलिना तदा । नेयं वृद्धा भवेन्नारी परं वृद्धा च कथ्यते

ಹೇ ನಾಥ, ಅವಳು ಬಲಹೀನಳೂ ದೀನಳೂ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಮಡಚುಗಳಿಂದ ಆವರಿತಳಾದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ‘ವೃದ್ಧೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಬೇರೆ (ಉನ್ನತ) ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ‘ಪರಮ ವೃದ್ಧೆ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 57

एतस्या लक्षणं प्रोक्तं युवतीं प्रवदाम्यहम् । ज्ञानेन वर्द्धते नित्यं जीवपार्श्वे समाश्रिता

ಅವಳ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ನಾನು ಯುವತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವಳು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿತ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಜೀವದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾಳೆ.

Verse 58

सुमतिर्नाम संप्रोक्ता सा वृद्धा युवतीति च । नारी पुरुषलोकेषु सर्वदैव प्रतिष्ठिता

ಅವಳಿಗೆ ‘ಸುಮತಿ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅವಳನ್ನು ವೃದ್ಧೆಯೆಂದೂ ಯುವತಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಾರಿ-ತತ್ತ್ವವು ಪುರುಷಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 59

लज्जा तस्याः प्रकर्तव्या अन्यच्चैव वदाम्यहम् । मातरं वै प्रवक्ष्यामि या त्वया परिकीर्तिता

ಅವಳ ಲಜ್ಜೆಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಇನ್ನೂ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ನೀನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಆ ಮಾತೆಯನ್ನು ಈಗ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 60

प्राणिनामंगदेशेषु सदैव चेतना स्थिता । परज्ञानप्रदा या च सा प्रज्ञा परिकथ्यते

ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಚೇತನ ಸದಾ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಪರ (ಉನ್ನತ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ) ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವದು ‘ಪ್ರಜ್ಞಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 61

प्रज्ञा माता समाख्याता प्राणिनां पालनाय सा । संस्थिता सर्वलोकेषु पोषणाय हिताय वा

ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ‘ಮಾತೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿ ಹಿತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 62

सुमतिर्नाम या प्रोक्ता सा माता परिकथ्यते । संसारद्वारमार्गाणि यानि रूपाणि नित्यशः

‘ಸುಮತಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವಳೇ ಮಾತೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ; ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ ಸಂಸಾರ-ದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗಗಳಾದ ಆ ರೂಪಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 63

भवंति मातरो ह्येता बहुदुःखप्रदर्शिकाः । मातृरूपं समाख्यातमन्यत्किं ते वदाम्यहम्

ನಿಜಕ್ಕೂ ಇವು ‘ಮಾತೆಗಳು’ ಆಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಅನೇಕ ವಿಧದ ದುಃಖವನ್ನು ತೋರಿಸುವವು. ಮಾತೃತ್ವದ ರೂಪವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದೆ; ಇನ್ನೇನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಿ?

Verse 64

आत्मोवाच । भवान्को हि समायातो मम संतापनाशकः । विस्तरेण समाख्याहि स्वरूपमात्मनः स्वयम्

ಆತ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ನನ್ನ ಸಂತಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ನೀವು ಯಾರು? ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಸ್ವರೂಪವನ್ನು—ನಿಜರೂಪವನ್ನು—ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಸ್ವತಃ ವಿವರಿಸಿ।

Verse 65

वीतराग उवाच । यस्मात्कामानि वर्तंते निराशाः सर्व एव ते । यं दुष्टत्वान्न पश्यंति कर्माण्येतानि नान्यथा

ವೀತರಾಗನು ಹೇಳಿದನು—ಕಾಮನೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉದಯಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ನಿಜವಾಗಿ ನಿರಾಶರು. ದುಷ್ಟತ್ವದಿಂದ ಅವರು ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲ ಇಂತೆಯೇ, ಬೇರೆಲ್ಲ.

Verse 66

यत्समीपं हि नायाति आशा चैव कदाचन । क्रोधो लोभस्तथा मोहो यद्भयात्प्रलयं गताः

ಯಾರ ಸಮೀಪಕ್ಕೂ ಆಶೆಯೂ ಎಂದಿಗೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾರ ಭಯದಿಂದ ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ ಹಾಗೂ ಮೋಹ ನಾಶಗೊಂಡಿವೆ।

Verse 67

वीतरागोस्मि भद्रं ते विवेको मम बांधवः । आत्मोवाच । कीदृशोऽसौ तव भ्राता विवेको नाम नामतः

“ನಾನು ವೀತರಾಗನು—ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ವಿವೇಕನು ನನ್ನ ಬಂಧು.” ಆತ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೆಸರಿನಿಂದ ‘ವಿವೇಕ’ ಎನ್ನಲ್ಪಡುವ ನಿನ್ನ ಸಹೋದರನು ಹೇಗಿರುವನು?”

Verse 68

तस्य त्वं लक्षणं ब्रूहि भ्रातुरात्मन एव च । वीतराग उवाच । तस्यैव लक्षणं रूपं न वदामि तवाग्रतः

“ಅವನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಳು—ನಿನ್ನ ಸಹೋದರನದು, ಅವನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದದು ಕೂಡ.” ವೀತರಾಗನು ಹೇಳಿದನು—“ನಿನ್ನ ಎದುರು ನಾನು ಅವನ ಲಕ್ಷಣವೂ ರೂಪವೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 69

भ्रातुस्तस्य महाभाग आह्वानं च करोम्यहम् । भोभो विवेक मे भ्रातरावयोस्त्वं वचः शृणु

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗನೇ! ನಾನು ಆ ಸಹೋದರನನ್ನೂ ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ. ಓ ಓ ವಿವೇಕಾ, ನನ್ನ ಸಹೋದರಾ, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 70

एह्येहि सुमहाभाग मम स्नेहान्महामते । कश्यप उवाच । शांतिक्षमाभ्यां संयुक्तो भार्याभ्यां च समागतः

“ಬಾ, ಬಾ, ಸುವಿಶೇಷ ಭಾಗ್ಯವಂತನೇ—ನನ್ನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ, ಹೇ ಮಹಾಮತೀ.” ಕಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದನು—“ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮಾ ಎಂಬ ಎರಡು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಬಂದನು.”

Verse 71

सर्वदृक्सर्वगो व्यापी सर्वतत्त्वपरायणः । संदेहानां च सर्वेषां यो रिपुर्ज्ञानवत्सलः

ಅವನು ಸರ್ವದರ್ಶಿ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭು—ಸರ್ವತ್ರ ಸ್ಥಿತ; ಪರಮ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಪರಾಯಣ; ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳ ಶತ್ರು, ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯವಂತನು.

Verse 72

धारणा धीश्च द्वे पुत्र्यौ तस्यैव हि महात्मनः । तस्य योगः सुतो ज्येष्ठो मोक्षो यस्य महागुरुः

ಧಾರಣಾ ಮತ್ತು ಧೀ ಎಂಬ ಎರಡು ಪುತ್ರಿಯರು ಆ ಮಹಾತ್ಮನವರೇ. ಅವನ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರ ಯೋಗ; ಅವನ ಮಹಾಗುರು ಮೋಕ್ಷ (ಮುಕ್ತಿ).

Verse 73

निर्मलो निरहंकारो निराशो निष्परिग्रहः । सर्ववेलाप्रसन्नात्मा गतद्वंद्वो महामतिः

ಅವನು ನಿರ್ಮಲ, ನಿರಹಂಕಾರಿ, ನಿರಾಶ (ಆಕಾಂಕ್ಷಾರಹಿತ), ನಿಷ್ಪರಿಗ್ರಹಿ; ಸದಾ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮ, ದ್ವಂದ್ವಾತೀತ—ಮಹಾಮತಿ.

Verse 74

स विवेकः समायातो गुणरत्नैर्विभूषितः । यस्यामात्यौ महात्मानौ धर्मसत्यौ महामती

ಗುಣರತ್ನಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತನಾದ ವಿವೇಕನು ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದನು. ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸತ್ಯನಿಷ್ಠರಾದ, ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾತ್ಮ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಇದ್ದರು.

Verse 75

क्षमाशांतिसमायुक्तः स विवेकः समागतः । वीतरागमुवाचेदमाहूतोहं समागतः

ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ವಿವೇಕನು ಬಂದನು. ಆಗ ವೀತರಾಗನು ಹೇಳಿದನು—“ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾನು ಆಗಮಿಸಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 76

तद्भ्रातः कारणं सर्वं कथ्यतां हि ममाग्रतः । यमाश्रित्य त्वयाद्यैव कृतमाह्वानमेव मे

ಆದುದರಿಂದ, ಹೇ ಭ್ರಾತಾ, ಇಂದು ನೀನು ಯಾವ ಆಧಾರದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದೀಯೋ, ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರಣವನ್ನು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 77

वीतराग उवाच । पुमान्स्थितो यः पुरतो महापाशैर्नियंत्रितः । मोहस्य बाणैः संभ्रांतः संसारस्य च बंधनैः

ವೀತರಾಗನು ಹೇಳಿದನು—“ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ಮಹಾಪಾಶಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತನು, ಮೋಹದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗೊಂದಲಗೊಂಡು, ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನು.”

Verse 78

सर्वस्य व्यापकः स्वामी अयमात्मा ममैव च । पंचतत्त्वैः समाविष्टो ज्ञानध्यानविवर्जितः

ಈ ಆತ್ಮನು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ಸ್ವಾಮಿ; ನನ್ನದೇ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವೂ ಹೌದು. ಆದರೆ ಪಂಚತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಜ್ಞಾನಧ್ಯಾನವಿವರ್ಜಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 79

पृच्छतामेनमात्मानं भवांस्तत्त्वेषु पंडितः । वीतरागवचः श्रुत्वा विवेको वाक्यमब्रवीत्

ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನಾದ ನೀವು ಈ ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿರಿ. ವೈರಾಗ್ಯವಂತನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿವೇಕನು ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

Verse 80

विवेक उवाच । सुखेन स्थीयते देव भवता विश्वनायक । आगते त्वयि संसारे किं किं भुक्तं सुखं स्वयम्

ವಿವೇಕನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವ, ಹೇ ವಿಶ್ವನಾಯಕ! ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೀರಿ; ಈ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ನೀವು ಸ್ವತಃ ಯಾವ ಯಾವ ಸುಖಗಳನ್ನು, ಹೇಗೆ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೀರಿ?

Verse 81

आत्मोवाच । गर्भवासो महद्दुःखमसह्यं दारुणं मया । भुक्तमेव महाप्राज्ञ ज्ञानहीनेन वै सदा

ಆತ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಗರ್ಭವಾಸವು ಮಹಾದುಃಖ, ಅಸಹ್ಯ ಮತ್ತು ದಾರುಣ; ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ! ನಿಜಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಸದಾ ಅನುಭವಿಸಿದೆನು.

Verse 82

देहेपि ज्ञानविभ्रष्टः सोहं जातो ह्यनेकधा । बाल्यावस्थां गतेनाथ कृत्याकृत्यं कृतं मया

ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿಯೂ ಜ್ಞಾನವಿಭ್ರಷ್ಟನಾಗಿ ನಾನು ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ಪುನಃಪುನಃ ಜನ್ಮಿಸಿದೆನು. ಹೇ ನಾಥ! ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂದಾಗ ನಾನು ಕೃತ್ಯವೂ ಅಕೃತ್ಯವೂ ಎರಡನ್ನೂ ಮಾಡಿದೆನು.

Verse 83

तारुण्येन कृता क्रीडा भुक्ता भार्या ह्यनेकशः । वार्धकं प्राप्य संतप्तः पुत्रशोकादिभिस्तथा

ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕ್ರೀಡಾ-ರತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು, ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅನುಭವಿಸಿದನು. ಆದರೆ ವಾರ್ಧಕ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಅವನು ಸಂತಪ್ತನಾದನು—ಪುತ್ರಶೋಕಾದಿ ದುಃಖಗಳಿಂದಲೂ.

Verse 84

भार्यादीनां वियोगैस्तु दग्धोस्म्यहमहर्निशम् । दुःखैरनेकसंवर्णैः संतप्तोस्मि दिनेदिने

ಪತ್ನಿ ಮೊದಲಾದವರ ವियोगದಿಂದ ನಾನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ದಗ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಅನೇಕ ವಿಧದ ದುಃಖಗಳಿಂದ ದಿನೇದಿನೇ ಸಂತಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 85

दिवारात्रौ महाप्राज्ञ न विंदामि सुखं क्वचित् । एवं दुःखै सुसंतप्तः किं करोमि महामते

ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ! ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಸುಖ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ದುಃಖಗಳಿಂದ ತುಂಬಾ ದಗ್ಧನಾಗಿ, ಓ ಮಹಾಮತೇ, ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?

Verse 86

तमुपायं वदस्वैव सुखं विंदामि येन वै । अस्मात्संसारजालौघान्मोचयाद्य सुबंधनात्

ನಾನು ನಿಜವಾಗಿ ಸುಖ-ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಆ ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ. ಈ ಸಂಸಾರಜಾಲದ ಮಹಾಪ್ರವಾಹದಿಂದ, ಈ ದೃಢ ಬಂಧನದಿಂದ ಇಂದು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿರಿ.

Verse 87

विवेक उवाच । भवाञ्छुद्धोसि निर्द्वन्द्वो ह्यपापोसि जगत्पते । एनं गच्छ महात्मानं वीतरागं सुखप्रदम्

ವಿವೇಕನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ಜಗತ್ಪತೇ! ನೀನು ಶುದ್ಧನು, ದ್ವಂದ್ವರಹಿತನು, ಪಾಪರಹಿತನು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು; ಅವನು ವೀತರಾಗನು ಮತ್ತು ಸುಖಪ್ರದನು.

Verse 88

निःसंशयं त्वया दृष्टं नग्नमाचारवर्जितम् । सुखप्रदर्शको ह्येष सर्वसंतापनाशकः

ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನೀನು ನಗ್ನನಾಗಿ, ಆಚಾರವರ್ಜಿತನಾಗಿ ಕಾಣುವ ಒಬ್ಬನನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೀಯ. ಆದರೂ ಅವನೇ ಸುಖಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ಸಂತಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು.

Verse 89

एवमाकर्ण्य शुद्धात्मा वीतरागं गतः पुनः । तमुवाच श्वसन्दीनः श्रूयतां वचनं मम

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನು ಪುನಃ ವೈರಾಗ್ಯಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸೇರಿದನು. ಆಗ ಶ್ವಸಂದೀನನು ಅವನಿಗೆ—“ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 90

सुखं विंदामि येनाहं तं मार्गं मम दर्शय । एवमस्तु महाप्राज्ञ करिष्ये वचनं तव

ನಾನು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸು. ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ, ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ—ನಿನ್ನ ವಚನವನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು.

Verse 91

पुनर्गच्छ विवेकं हि सुखवार्ता कृता त्वया । सुखमार्गस्य वै वक्ता तव एष भविष्यति

ಹೇ ವಿವೇಕ, ನೀನು ಮತ್ತೆ ಹೋಗು; ನೀನು ಕ್ಷೇಮವಾರ್ತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದೀ. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇವನೇ ನಿನಗೆ ಸುಖಮಾರ್ಗದ ಉಪದೇಶಕನಾಗುವನು.

Verse 92

वीतरागेण पुण्येन प्रेषितो गतवान्प्रभुः । तमुवाच महात्मानं विवेकं शुद्धसत्तमम्

ವೈರಾಗ್ಯವಂತನ ಪುಣ್ಯಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಪ್ರಭು ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ತಲುಪಿದನು. ನಂತರ ಪರಮಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ವಿವೇಕನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 93

सुखं मे दर्शय त्वं हि वीतरागेण प्रेषितः । भवच्छरणमापन्नो रक्ष संसारदारुणात्

ನನಗೆ ಸುಖ-ಶಾಂತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸು; ನೀನು ವೈರಾಗ್ಯವಂತನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು. ನಾನು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ—ಈ ದಾರುಣ ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

Verse 94

विवेक उवाच । ज्ञानं गच्छमहाप्राज्ञ स ते सर्वं वदिष्यति । आत्मा तथोक्तः संप्राप्तो यत्र ज्ञानं प्रतिष्ठितम्

ವಿವೇಕನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ನೀನು ಜ್ಞಾನನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು; ಅವನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸುವನು. ಹೀಗೆ ಉಪದೇಶಿತನಾದ ಆತ್ಮ, ಜ್ಞಾನವು ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದನು.

Verse 95

भोभो ज्ञान महातेजः सर्वभावप्रदर्शक । शरणं त्वामहं प्राप्तः सुखमार्गं प्रदर्शय

ಓ ಓ ಜ್ಞಾನ ಮಹಾತೇಜಸ್ಸೇ, ಸರ್ವಭಾವಪ್ರದರ್ಶಕನೇ! ನಾನು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ; ದಯಮಾಡಿ ನನಗೆ ಸುಖ-ಕಲ್ಯಾಣದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸು.

Verse 96

ज्ञानमुवाच । भृत्योहं तव लोकेश त्वं मां वेत्सि न सुव्रत । मया ध्यानेन वै पूर्वं वारितस्त्वं पुनःपुनः

ಜ್ಞಾನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಲೋಕೇಶ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಭೃತ್ಯನು; ಆದರೆ ಓ ಸುವ್ರತ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ತಡೆದಿದ್ದೆ.

Verse 97

पंचात्मकानां संगेन आपदं प्राप्तवान्भवान् । ध्यानं गच्छ महाप्राज्ञ स ते दाता सुखस्य च

ಪಂಚಾತ್ಮಕಗಳ ಸಂಗದಿಂದ ನೀನು ಆಪತ್ತಿಗೆ ಒಳಗಾದೆ. ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಅದೇ ನಿನಗೆ ಸುಖದಾತವಾಗುವುದು.

Verse 98

ज्ञानेन प्रेषितो ह्यात्मा ध्यानमाश्रित्य संस्थितः । सुखमत्यंतसिद्धं च ध्यानं मे दर्शयस्व ह

ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಆತ್ಮ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ನನಗೆ ಪರಮಸಿದ್ಧವೂ ಆನಂದಮಯವೂ ಆದ ಆ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ತೋರಿಸು.

Verse 99

भवच्छरणमायातं मामेवं परिरक्षय । एवं संभाषितं तस्य ध्यानमाकर्ण्य तद्वचः

“ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಪಾದಶರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿರಿ.” ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅವನು ಆ ವಚನವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೇಳಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು।

Verse 100

समुवाच पुनश्चापि तमात्मानं प्रहृष्टवान् । नैव त्याज्योस्म्यहं तात सर्वकर्मसुनिश्चितः

ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಅವನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಪ್ರಿಯ, ನಾನು ತ್ಯಜ್ಯನಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ನಾನು ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ।”

Verse 101

त्वयैव वीतरागेण विवेकेन सदैव हि । ध्यानयुक्तो भवस्व त्वमात्मानमवलोकय

ನಿನ್ನದೇ ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸದಾ ಇರುವ ವಿವೇಕದಿಂದ ಧ್ಯಾನಯುಕ್ತನಾಗು; ನಿನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸು।

Verse 102

आत्मवांस्त्वं स्थिरो भूत्वा निरातंको विकल्पितः । यथा दीपो निवातस्थः कज्जलं वमते स्थिरः

ಆತ್ಮಸಂಯಮದಿಂದ ಸ್ಥಿರನಾಗು; ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಚಂಚಲ ವಿಕಲ್ಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗು. ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ದೀಪವು ಕಪ್ಪುಮಸಿಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವಂತೆ, ಸ್ಥೈರ್ಯವು ಒಳಮಲಿನತೆಯನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ।

Verse 103

तथा दोषान्प्रज्वलित्वा निर्वाणं हि प्रयास्यति । एकांतस्थो निराहारो मिताशी भव सर्वदा

ಹಾಗೆಯೇ ದೋಷಗಳನ್ನು ದಹಿಸಿ ಸಾಧಕನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸು, ಉಪವಾಸಶೀಲನಾಗು, ಮತ್ತು ಸದಾ ಮಿತಾಹಾರಿಯಾಗಿರು।

Verse 104

निर्द्वंद्वः शब्दसंहीनो निश्चलो ह्यासने स्थितः । आत्मानमात्मना ध्यायन्ममैव स्थिरबुद्धिना

ದ್ವಂದ್ವರಹಿತನಾಗಿ, ಶಬ್ದದಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾಗಿ, ನಿಶ್ಚಲನಾಗಿ ಆಸನದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನನ್ನಲ್ಲೇ ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ ಆತ್ಮದಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 105

प्राप्स्यसे परमं स्थानं तद्विष्णोः परमं पदम्

ನೀನು ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ—ಅದೇ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮ ಪದ.