Adhyaya 77

Verse 1

सुकर्मोवाच । कामस्य गीतलास्येन हास्येन ललितेन च । मोहितो राजराजेंद्रो नटरूपेण पिप्पल

ಸುಕರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಕಾಮದೇವನ ಮಧುರ ಗಾನ-ನೃತ್ಯ, ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಲಲಿತ ಚೇಷ್ಟೆಗಳಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ರಾಜರಾಜೇಂದ್ರನು ಭ್ರಮಿತನಾದನು; ಪಿಪ್ಪಲವೃಕ್ಷದ ಸಮೀಪ ಕಾಮನು ನಟರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು।

Verse 2

कृत्वा मूत्रं पुरीषं च स राजा नहुषात्मजः । अकृत्वा पादयोः शौचमासने उपविष्टवान्

ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಿ, ನಹುಷನ ಪುತ್ರನಾದ ಆ ರಾಜನು ಪಾದಶೌಚ ಮಾಡದೆ ಆಸನದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತನು।

Verse 3

तदंतरं तु संप्राप्य संचचार जरा नृपम् । कामेनापि नृपश्रेष्ठ इंद्रकार्यं कृतं हितम्

ನಂತರ ಕೆಲಕಾಲವಾದ ಮೇಲೆ ಜರೆಯು ಬಂದು ರಾಜನೊಳಗೆ ಸಂಚರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ಕಾಮನ ಮೂಲಕವೂ ಇಂದ್ರನ ಹಿತಕರ ಕಾರ್ಯವು ನೆರವೇರಿತು।

Verse 4

निवृत्ते नाटके तस्मिन्गतेषु तेषु भूपतिः । जराभिभूतो धर्मात्मा कामसंसक्तमानसः

ಆ ನಾಟಕವು ಮುಗಿದು ಅವರು ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ, ಆ ಭೂಪತಿ—ಸ್ವಭಾವತಃ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದರೂ—ಜರೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಕಾಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತವಾಯಿತು।

Verse 5

मोहितः काममोहेन विह्वलो विकलेंद्रियः । अतीव मुग्धो धर्मात्मा विषयैश्चापवाहितः

ಕಾಮಮೋಹದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಅವನು ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಿಕಲವಾದವು. ಸ್ವಭಾವತಃ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದರೂ ಅತಿಯಾಗಿ ಮುಗ್ಧನಾಗಿ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಹೋದನು.

Verse 6

एकदा तु गतो राजा मृगया व्यसनातुरः । वने च क्रीडते सोपि मोहरागवशं गतः

ಒಮ್ಮೆ ರಾಜನು ಮೃಗಯಾ ವ್ಯಸನದಿಂದ ಕಾತರನಾಗಿ ವನಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಮೋಹ-ರಾಗಗಳ ವಶನಾಗಿ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು.

Verse 7

सरसं क्रीडमानस्य नृपतेश्च महात्मनः । मृगश्चैकः समायातश्चतुःशृंगो ह्यनौपमः

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ನೃಪತಿ ಸರಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಒಂದು ಅನೌಪಮ್ಯ ಮೃಗವು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂತು—ನಾಲ್ಕು ಕೊಂಬುಗಳದು.

Verse 8

सर्वांगसुंदरो राजन्हेमरूपतनूरुहः । रत्नज्योतिः सुचित्रांगो दर्शनीयो मनोहरः

ಓ ರಾಜನ್, ಅದು ಸರ್ವಾಂಗಸುಂದರ; ಅದರ ದೇಹವೂ ರೋಮವೂ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ರತ್ನಜ್ಯೋತಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಸುಚಿತ್ರ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ದರ್ಶನೀಯವೂ ಮನೋಹರವೂ ಆಗಿತ್ತು.

Verse 9

अभ्यधावत्स वेगेन बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । इत्यमन्यत मेधावी कोपि दैत्यः समागतः

ಅವನು ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸಿದನು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಾಣ ಹಿಡಿದು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿದನು. ಆಗ ಮೇಧಾವಿ ಹೀಗೆಂದುಕೊಂಡನು—“ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಯಾವುದೋ ದೈತ್ಯನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.”

Verse 10

मृगेण च स तेनापि दूरमाकर्षितो नृपः । गतः सरथवेगेन श्रमेण परिखेदितः

ಆ ಜಿಂಕೆಯು ಅವನನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ರಾಜನು ರಥದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸಿದನು. ಶ್ರಮದಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ದಣಿದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಲಾಂತನಾದನು.

Verse 11

वीक्षमाणस्य तस्यापि मृगश्चांतरधीयत । स पश्यति वनं तत्र नंदंनोपममद्भुतम्

ಅವನು ನೋಡುತ್ತಿರಲಾಗಿ ಆ ಜಿಂಕೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಆಗ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ನಂದನವನದಂತೆ ಅద్భುತವಾದ, ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 12

चारुवृक्षसमाकीर्णं भूतपंचकशोभितम् । गुरुभिश्चंदनैः पुण्यैः कदलीखंडमंडितैः

ಆ ಅರಣ್ಯವು ಸುಂದರ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಪಂಚಭೂತಗಳ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಪುಣ್ಯವಾದ ಅಗರೂ-ಚಂದನಗಳ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಬಾಳೆತೋಟಗಳ ಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 13

बकुलाशोकपुंनागैर्नालिकेरैश्च तिंदुकैः । पूगीफलैश्च खर्जूरैः कुमुदैः सप्तपर्णकैः

ಅಲ್ಲಿ ಬಕುಲ, ಅಶೋಕ, ಪುನ್ನಾಗ ವೃಕ್ಷಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ತೆಂಗು ಮತ್ತು ತಿಂದುಕ; ಅಡಿಕೆಫಲಗಳು, ಖರ್ಜೂರ, ಕುಮುದಗಳು ಮತ್ತು ಸಪ್ತಪರ್ಣ ವೃಕ್ಷಗಳು ಇದ್ದವು.

Verse 14

पुष्पितैः कर्णिकारैश्च नानावृक्षैः सदाफलैः । पुष्पितामोदसंयुक्तैः केतकैः पाटलैस्ततः

ಆ ಅರಣ್ಯವು ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕರ್ಣಿಕಾರ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದಲೂ, ನಾನಾವಿಧ ಸದಾ ಫಲಕೊಡುವ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಹಾಗೆಯೇ ಪುಷ್ಪಸುಗಂಧ-ಆನಂದದಿಂದ ಯುಕ್ತ ಕೇತಕೀ ಮತ್ತು ಪಾಟಲ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 15

वीक्षमाणो महाराज ददर्श सर उत्तमम् । पुण्योदकेन संपूर्णं विस्तीर्णं पंचयोजनम्

ಹೀಗೆ ನೋಡುತ್ತಿರಲು, ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಅವನು ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸರೋವರವನ್ನು ಕಂಡನು—ಪವಿತ್ರ ಜಲದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿ, ಐದು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಿತ್ತು।

Verse 16

हंसकारंडवाकीर्णं जलपक्षिविनादितम् । कमलैश्चापि मुदितं श्वेतोत्पलविराजितम्

ಅದು ಹಂಸಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರಣ್ಡವ ಬಾತುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು; ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಗುಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಕಮಲಗಳಿಂದ ಹರ್ಷಿತವಾಗಿ, ಶ್ವೇತೋತ್ಪಲಗಳಿಂದ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 17

रक्तोत्पलैः शोभमानं हाटकोत्पलमंडितम् । नीलोत्पलैः प्रकाशितं कल्हारैरतिशोभितम्

ಅದು ರಕ್ತೋತ್ಪಲಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಟಕೋತ್ಪಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು; ನೀಲೋತ್ಪಲಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಕಲ್ಹಾರಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 18

मत्तैर्मधुकरैश्चपि सर्वत्र परिनादितम् । एवं सर्वगुणोपेतं ददर्श सर उत्तमम्

ಮತ್ತ ಮಧುಕರಗಳ ಗುಂಜಾರದಿಂದ ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಹೀಗೆ ಸರ್ವಗುಣೋಪೇತವಾದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸರೋವರವನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು।

Verse 19

पंचयोजनविस्तीर्णं दशयोजनदीर्घकम् । तडागं सर्वतोभद्रं दिव्यभावैरलंकृतम्

ಆ ತಡಾಗವು ಐದು ಯೋಜನ ಅಗಲ, ಹತ್ತು ಯೋಜನ ಉದ್ದ ಹೊಂದಿತ್ತು; ಸರ್ವತೋಭದ್ರವಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಮಂಗಳಕರವಾಗಿ, ದಿವ್ಯಭಾವಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 20

रथवेगेन संखिन्नः किंचिच्छ्रमनिपीडितः । निषसाद तटे तस्य चूतच्छायां सुशीतलाम्

ರಥದ ವೇಗದಿಂದ ಕ್ಲಾಂತನಾಗಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಶ್ರಮದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಅವನು ಅದರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮಾವಿನ ಮರದ ಅತ್ಯಂತ ಶೀತಲ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು।

Verse 21

स्नात्वा पीत्वा जलं शीतं पद्मसौगंध्यवासितम् । सर्वश्रमोपशमनममृतोपममेव तत्

ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಪದ್ಮಸುಗಂಧದಿಂದ ವಾಸಿತವಾದ ಆ ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದಾಗ ಸರ್ವ ಶ್ರಮ ಶಮನವಾಯಿತು; ಅದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಮೃತೋಪಮವೇ.

Verse 22

वृक्षच्छाये ततस्तस्मिन्नुपविष्टेन भूभृता । गीतध्वनिः समाकर्णि गीयमानो यथा तथा

ನಂತರ ಮರದ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಆ ರಾಜನು ಗೀತಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು—ಒಮ್ಮೆ ಹೀಗೆ, ಒಮ್ಮೆ ಹಾಗೆ ಹಾಡಲ್ಪಡುವಂತೆ.

Verse 23

यथा स्त्री गायते दिव्या तथायं श्रूयते ध्वनिः । गीतप्रियो महाराज एव चिंतां परां गतः

ದಿವ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ ಹಾಡುವಂತೆ ಈ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬಂತು. ಗೀತಪ್ರಿಯನಾದ ಆ ಮಹಾರಾಜನು ಗಾಢ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.

Verse 24

चिंताकुलस्तु धर्मात्मा यावच्चिंतयते क्षणम् । तावन्नारी वरा काचित्पीनश्रोणी पयोधरा

ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು—ವಿಶಾಲ ನಿತಂಬ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟ ಸ್ತನಗಳಿರುವವಳು.

Verse 25

नृपतेः पश्यतस्तस्य वने तस्मिन्समागता । सर्वाभरणशोभांगी शीललक्षणसंपदा

ರಾಜನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅವಳು ಆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದಳು. ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಅವಳ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಶೀಲಸಂಪತ್ತಿಗೂ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೂ ಸಮನ್ವಿತಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 26

तस्मिन्वने समायाता नृपतेः पुरतः स्थिता । तामुवाच महाराजः का हि कस्य भविष्यसि

ಅವಳು ಆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ರಾಜನ ಮುಂದೇ ನಿಂತಳು. ಆಗ ಮಹಾರಾಜನು—“ನೀನು ಯಾರು? ಯಾರ (ಪತ್ನಿ/ಮಗಳು) ಆಗುವೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

Verse 27

किमर्थं हि समायाता तन्मे त्वं कारणं वद । पृष्टा सती तदा तेन न किंचिदपि पिप्पल

“ಯಾವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ? ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.” ಎಂದು ಕೇಳಿದರೂ, ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಪ್ಪಲಾ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.

Verse 28

शुभाशुभं च भूपालं प्रत्यवोचद्वरानना । प्रहस्यैव गता शीघ्रं वीणादंडकराऽबला

ವರಾನನಾ ಭೂಪಾಲನಿಗೆ ಶುಭಾಶುಭಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದಳು. ನಂತರ ನಗುತ್ತಲೇ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ವೀಣಾದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಆ ಸೂಕುಮಾರಿಣಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೊರಟುಹೋದಳು.

Verse 29

विस्मयेनापि राजेंद्रो महता व्यापितस्तदा । मया संभाषिता चेयं मां न ब्रूते स्म सोत्तरम्

ಆಗ ರಾಜೇಂದ್ರನು ಮಹಾ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ನಾನು ಮಾತಾಡಿಸಿದರೂ ಅವನು ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.

Verse 30

पुनश्चिंतां समापेदे ययातिः पृथिवीपतिः । यो वै मृगो मया दृष्टश्चतुःशृंगः सुवर्णकः

ಆಗ ಭೂಪತಿ ಯಯಾತಿ ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು—“ನಾನು ಕಂಡ ಆ ಮೃಗವು ನಿಜಕ್ಕೂ ನಾಲ್ಕು ಕೊಂಬುಗಳೂಳ್ಳದು, ಸ್ವರ್ಣಮಯವೂ ಆಗಿತ್ತು.”

Verse 31

तस्मान्नारी समुद्भूता तत्सत्यं प्रतिभाति मे । मायारूपमिदं सत्यं दानवानां भविष्यति

ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರಿಂದಲೇ ಒಂದು ನಾರಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು; ಇದು ನನಗೆ ನಿಜವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಈ ಸತ್ಯವು ಮಾಯಾರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ದಾನವರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವುದು.

Verse 32

चिंतयित्वा क्षणं राजा ययातिर्नहुषात्मजः । यावच्चिंतयते राजा तावन्नारी महावने

ನಹುಷನ ಪುತ್ರನಾದ ಯಯಾತಿ ರಾಜನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಚಿಂತಿಸಿದನು. ರಾಜನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಷ್ಟೂ ಕಾಲ ಆ ನಾರಿ ಮಹಾವನದಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದಳು.

Verse 33

अंतर्धानं गता विप्र प्रहस्य नृपनंदनम् । एतस्मिन्नंतरे गीतं सुस्वरं पुनरेव तत्

ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಆಕೆ ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನು ನಗಿದು ಅಂತರ್ಧಾನಗೊಂಡಳು. ಆ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲೇ ಅದೇ ಸುಸ್ವರ ಗೀತವು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿಬಂತು.

Verse 34

शुश्रुवे परमं दिव्यं मूर्छनातानसंयुतम् । जगाम सत्वरं राजा यत्र गीतध्वनिर्महान्

ಅವನು ಮೂರ್ಚನೆಗಳೂ ತಾನಗಳೂ ಸೇರಿದ ಪರಮ ದಿವ್ಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ತಕ್ಷಣ ರಾಜನು ಗೀತದ ಮಹಾನಾದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೋದನು.

Verse 35

जलांते पुष्करं चैव सहस्रदलमुत्तमम् । तस्योपरि वरा नारी शीलरूपगुणान्विता

ಜಲತೀರದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರದಳಗಳಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪದ್ಮವಿತ್ತು. ಅದರ ಮೇಲೆ ಶೀಲ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾರಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 36

दिव्यलक्षणसंपन्ना दिव्याभरणभूषिता । दिव्यैर्भावैः प्रभात्येका वीणादंडकराविला

ಅವಳು ದಿವ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನಳಾಗಿ ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತಳಾಗಿದ್ದಳು. ದಿವ್ಯಭಾವಗಳಿಂದ ಅವಳು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು—ಅವಳ ಕೈ ವೀಣೆಯ ದಂಡದ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 37

गायंती सुस्वरं गीतं तालमानलयान्वितम् । तेन गीतप्रभावेण मोहयंती चराचरान्

ಅವಳು ಸುಸ್ವರದಿಂದ ತಾಳ, ಮಾನ ಮತ್ತು ಲಯಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆ ಗೀತದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 38

देवान्मुनिगणान्सर्वान्दैत्यान्गंधर्वकिन्नरान् । तां दृष्ट्वा स विशालाक्षीं रूपतेजोपशालिनीम्

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳನ್ನು, ಮುನಿಗಣಗಳನ್ನು, ದೈತ್ಯರನ್ನು ಹಾಗೂ ಗಂಧರ್ವ-ಕಿನ್ನರರನ್ನು ಕಂಡನು. ಆ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ, ರೂಪ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಳಾದ ನಾರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದನು.

Verse 39

संसारे नास्ति चैवान्या नारीदृशी चराचरे । पुरा नटो जरायुक्तो नृपतेः कायमेव हि

ಈ ಚರಾಚರ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅವಳಂತೆಯೇ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀ ಇಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಜರಾಯುಕ್ತನಾದ ಒಬ್ಬ ನಟನು ನೃಪತಿಯ ಕೇವಲ ದೇಹಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದಂತೆ.

Verse 40

संचारितो महाकामस्तदासौ प्रकटोभवत् । घृतं स्पृष्ट्वा यथा वह्नी रश्मिवान्संप्रजायते

ಆ ಮಹಾಕಾಮವು ಚಲಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅದು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು—ತುಪ್ಪ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಗ್ನಿ ಕಿರಣಮಯ ಜ್ವಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಭುಗಿಲೇಳುವಂತೆ।

Verse 41

तां च दृष्ट्वा तथा कामस्तत्कायात्प्रकटोऽभवत् । मन्मथाविष्टचित्तोसौ तां दृष्ट्वा चारुलोचनाम्

ಅವಳನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಕಾಮವು ಅವನ ದೇಹದಿಂದಲೇ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಮನ್ಮಥಾವಿಷ್ಟಚಿತ್ತನಾಗಿ ಆ ಚಾರುಲೋಚನೆಯನ್ನು ಅವನು ನೋಟಹಾಕಿದನು।

Verse 42

ईदृग्रूपा न दृष्टा मे युवती विश्वमोहिनी । चिंतयित्वा क्षणं राजा कामसंसक्तमानसः

“ಇಂತಹ ರೂಪವತಿ, ವಿಶ್ವವನ್ನೆಲ್ಲ ಮೋಹಿಸುವ ಯುವತಿ—ನಾನು ಎಂದೂ ನೋಡಿಲ್ಲ.” ಕ್ಷಣಕಾಲ ಚಿಂತಿಸಿ, ಕಾಮಸಂಸಕ್ತಮನಸ್ಸಿನ ರಾಜನು (ಮಾತನಾಡಲು/ಮಾಡಲು) ಮುಂದಾದನು।

Verse 43

तस्याः सविरहेणापि लुब्धोभून्नृपतिस्तदा । कामाग्निना दह्यमानः कामज्वरेणपीडितः

ಅವಳ ವಿರಹದಲ್ಲಿಯೂ ಆಗ ನೃಪತಿ ಲುಬ್ಧನಾದನು; ಕಾಮಾಗ್ನಿಯಿಂದ ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಕಾಮಜ್ವರದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದನು।

Verse 44

कथं स्यान्मम चैवेयं कथं भावो भविष्यति । यदा मां गूहते बाला पद्मास्या पद्मलोचना

“ಇವಳು ಹೇಗೆ ನನ್ನದಾಗುವಳು, ಇಂತಹ ಭಾವ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುವುದು—ಆ ಪದ್ಮಾಸ್ಯೆ, ಪದ್ಮಲೋಚನೆ ಬಾಲೆ ನನ್ನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸುವಾಗ?”

Verse 45

यदीयं प्राप्यते तर्हि सफलं जीवितं भवेत् । एवं विचिंत्य धर्मात्मा ययातिः पृथिवीपतिः

“ಇದು ದೊರೆತರೆ ಜೀವನ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಾರ್ಥಕವಾಗುವುದು.” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಭೂಪತಿ ಯಯಾತಿ ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 46

तामुवाच वरारोहां का त्वं कस्यापि वा शुभे । पूर्वं दृष्टा तु या नारी सा दृष्टा पुनरेव च

ಅವನು ಆ ವರಾರೋಹಿಣಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಶುಭೆ, ನೀನು ಯಾರು? ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದೆ? ಹಿಂದೆ ಕಂಡ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯೇ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.”

Verse 47

तां पप्रच्छ स धर्मात्मा का चेयं तव पार्श्वगा । सर्वं कथय कल्याणि अहं हि नहुषात्मजः

ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಅವಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು—“ನಿನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಸ್ತ್ರೀ ಯಾರು? ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳು; ನಾನು ನಹುಷನ ಪುತ್ರನು.”

Verse 48

सोमवंशप्रसूतोहं सप्तद्वीपाधिपः शुभे । ययातिर्नाम मे देवि ख्यातोहं भुवनत्रये

ಶುಭೆ, ನಾನು ಸೋಮವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳ ಅಧಿಪತಿ. ದೇವಿ, ನನ್ನ ಹೆಸರು ಯಯಾತಿ; ನಾನು ತ್ರಿಭುವನದಲ್ಲೂ ಖ್ಯಾತನು.

Verse 49

तव संगमने चेतो भावमेवं प्रवांछते । देहि मे संगमं भद्रे कुरु सुप्रियमेव हि

ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸಬೇಕೆಂದು ನನ್ನ ಚಿತ್ತ ಹೀಗೆ ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಭದ್ರೇ, ನನಗೆ ಆ ಸಂಗಮವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು; ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನೇ ಮಾಡು.

Verse 50

यं यं हि वांछसे भद्रे तद्ददामि न संशयः । दुर्जयेनापि कामेन हतोहं वरवर्णिनि

ಹೇ ಭದ್ರೇ! ನೀನು ಯಾವ ಯಾವದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೋ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನಗೆ ನೀಡುವೆನು. ಹೇ ವರವರ್ಣಿನಿ! ಜಯಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಕಾಮವೇ ನನ್ನನ್ನು ಜಯಿಸಿದೆ.

Verse 51

तस्मात्त्राहि सुदीनं मां प्रपन्नं शरणं तव । राज्यं च सकलामुर्वीं शरीरमपि चात्मनः

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅತಿದೀನನಾಗಿ, ದುಃಖಿತನಾಗಿ ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ನನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ, ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ, ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನೂ ಆತ್ಮವನ್ನೂ ಸಹ ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 52

संगमे तव दास्यामि त्रैलोक्यमिदमेव ते । तस्य राज्ञो वचः श्रुत्वा सा स्त्री पद्मनिभानना

“ನಮ್ಮ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಈ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನೇ ನಿನಗೆ ನೀಡುವೆನು.” ರಾಜನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪದ್ಮಸಮಾನ ಮುಖವಳ್ಳಿಯಾದ ಆ ಸ್ತ್ರೀ (ಮನದಲ್ಲಿ) ಚಲಿತಳಾದಳು/ಪ್ರಸನ್ನಳಾದಳು.

Verse 53

विशालां स्वसखीं प्राह ब्रूहि राजानमागतम् । नाम चोत्पत्तिस्थानं च पितरं मातरं शुभे

ಅವಳು ತನ್ನ ಸಖಿ ವಿಶಾಲಾಳಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು—“ಹೇ ಶುಭೆ! ಬಂದಿರುವ ಆ ರಾಜನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳು—ಅವನ ಹೆಸರು, ಜನ್ಮಸ್ಥಳ, ಮತ್ತು ಅವನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯವರನ್ನೂ.”

Verse 54

ममापि भावमेकाग्रमस्याग्रे च निवेदय । तस्याश्च वांछितं ज्ञात्वा विशाला भूपतिं तदा

“ಅವನ ಮುಂದೆ ನನ್ನ ಏಕಾಗ್ರ ಭಾವವನ್ನೂ ತಿಳಿಸು.” ಅವಳ ಬಯಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಆಗ ವಿಶಾಲಾ ಆ ಭೂಪತಿಗೆ (ತದನುಗುಣವಾಗಿ) ಹೇಳಿದಳು/ನಡೆದಳು.

Verse 55

उवाच मधुरालापैः श्रूयतां नृपनंदन । विशालोवाच । काम एष पुरा दग्धो देवदेवेन शंभुना

ಅವನು ಮಧುರ ವಚನಗಳಿಂದ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ನೃಪನಂದನ, ಕೇಳು.” ವಿಶಾಲನು ಹೇಳಿದನು—“ಈ ಕಾಮನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ದೇವದೇವ ಶಂಭುವಿಂದ ದಗ್ಧನಾದನು.”

Verse 56

रुरोद सा रतिर्दुःखाद्भर्त्राहीनापि सुस्वरम् । अस्मिन्सरसि राजेंद्र सा रतिर्न्यवसत्तदा

ದುಃಖದಿಂದ ರತಿ, ಪತಿಹೀನಳಾಗಿದ್ದರೂ ಮಧುರಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದಳು. ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಆಗ ರತಿ ಈ ಸರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಾಸವಿಟ್ಟಳು.

Verse 57

तस्य प्रलापमेवं सा सुस्वरं करुणान्वितम् । समाकर्ण्य ततो देवाः कृपया परयान्विताः

ಅವಳ ಆ ವಿಲಾಪ—ಮಧುರಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಕರුණೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದದು—ಕೇಳಿ ದೇವರುಗಳು ಪರಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಕರಗಿದರು.

Verse 58

संजाता राजराजेंद्र शंकरं वाक्यमब्रुवन् । जीवयस्व महादेव पुनरेव मनोभवम्

ಆಮೇಲೆ ಅವಳು ಎದ್ದು, ಹೇ ರಾಜರಾಜೇಂದ್ರ, ಶಂಕರನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು—“ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ಮನೋಭವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸು.”

Verse 59

वराकीयं महाभाग भर्तृहीना हि कीदृशी । कामेनापि समायुक्तामस्मत्स्नेहात्कुरुष्व हि

“ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಈ ದುರ್ದೈವಿ ಸ್ತ್ರೀ ಪತಿಹೀನಳಾಗಿ ಹೇಗೆ ಇರುವುದು? ಕಾಮದೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತಳಾದರೂ, ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ದಯವಿಟ್ಟು ಹಾಗೆ ಮಾಡು.”

Verse 60

तच्छ्रुत्वा च वचः प्राह जीवयामि मनोभवम् । कायेनापि विहीनोयं पंचबाणो मनोभवः

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಮನೋಭವನನ್ನು ನಾನು ಪುನಃ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವೆನು. ದೇಹವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪಂಚಬಾಣಧಾರಿ ಈ ಮನೋಭವನು ಇನ್ನೂ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.”

Verse 61

भविष्यति न संदेहो माधवस्य सखा पुनः । दिव्येनापि शरीरेण वर्तयिष्यति नान्यथा

ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ—ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮಾಧವನ ಸಖನಾಗುವನು. ದಿವ್ಯ ದೇಹವಿದ್ದರೂ ಅವನು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವನು; ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಅಲ್ಲ.

Verse 62

महादेवप्रसादाच्च मीनकेतुः स जीवितः । आशीर्भिरभिनंद्यैवं देव्याः कामं नरोत्तम

ಮಹಾದೇವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಆ ಮೀನಕೇತು ಜೀವಂತನಾಗಿ ಉಳಿದನು. ದೇವಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಹರ್ಷಿಸಿ, ಆ ನರೋತ್ತಮನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿಕೊಂಡನು.

Verse 63

गच्छ काम प्रवर्तस्व प्रियया सह नित्यशः । एवमाह महातेजाः स्थितिसंहारकारकः

“ಹೋಗು, ಓ ಕಾಮಾ! ಪ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿತ್ಯ ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತನಾಗು.” ಎಂದು ಸ್ಥಿತಿ-ಸಂಹಾರಕಾರಕನಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 64

पुनः कामः सरःप्राप्तो यत्रास्ते दुःखिता रतिः । इदं कामसरो राजन्रतिरत्र सुसंस्थिता

ಮತ್ತೆ ಕಾಮನು ರತಿ ದುಃಖದಿಂದ ಕೂತಿದ್ದ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ರಾಜನೇ! ಇದು ಕಾಮಸರ; ಇಲ್ಲಿ ರತಿ ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ.”

Verse 65

दग्धे सति महाभागे मन्मथे दुःखधर्षिता । रत्याः कोपात्समुत्पन्नः पावको दारुणाकृतिः

ಮಹಾಭಾಗನಾದ ಮನ್ಮಥನು ದಗ್ಧನಾದಾಗ, ದುಃಖದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ರತಿಯ ಕೋಪದಿಂದ ಭಯಾನಕ ರೂಪದ ಪಾವಕಾಗ್ನಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು।

Verse 66

अतीवदग्धा तेनापि सा रतिर्मोहमूर्छिता । अश्रुपातं मुमोचाथ भर्तृहीना नरोत्तम

ಅದರಿಂದಲೂ ರತಿ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ದಗ್ಧಳಾಗಿ, ಮೋಹದಿಂದ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಳಾಗಿ, ಓ ನರೋತ್ತಮ, ಭರ್ತೃಹೀನಳಾದ ಅವಳು ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದಳು।

Verse 67

नेत्राभ्यां हि जले तस्याः पतिता अश्रुबिंदवः । तेभ्यो जातो महाशोकः सर्वसौख्यप्रणाशकः

ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅಶ್ರುಬಿಂದುಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವು; ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ಸರ್ವಸೌಖ್ಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಮಹಾಶೋಕ ಉದ್ಭವಿಸಿತು।

Verse 68

जरा पश्चात्समुत्पन्ना अश्रुभ्यो नृपसत्तम । वियोगो नाम दुर्मेधास्तेभ्यो जज्ञे प्रणाशकः

ಓ ನೃಪಸತ್ತಮ, ನಂತರ ಆ ಅಶ್ರುಗಳಿಂದ ಜರಾ (ವಾರ್ಧಕ್ಯ) ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳಿಂದ ‘ವಿಯೋಗ’ ಎಂಬ ದುರ್ಮೇಧಾ ವಿನಾಶಕ ಶಕ್ತಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು।

Verse 69

दुःखसंतापकौ चोभौ जज्ञाते दारुणौ तदा । मूर्छा नाम ततो जज्ञे दारुणा सुखनाशिनी

ಆಗ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಸಂತಾಪ ಎಂಬ ಎರಡೂ ದಾರುಣ ಶಕ್ತಿಗಳು ಜನ್ಮಿಸಿದವು; ಅವುಗಳ ನಂತರ ‘ಮೂರ್ಚ್ಛಾ’ ಎಂಬ ಭೀಕರ, ಸುಖನಾಶಿನಿ ಶಕ್ತಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು।

Verse 70

शोकाज्जज्ञे महाराज कामज्वरोथ विभ्रमः । प्रलापो विह्वलश्चैव उन्मादो मृत्युरेव च

ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಶೋಕದಿಂದ ಕಾಮಜ್ವರ ಉಂಟಾಯಿತು; ನಂತರ ವಿಭ್ರಮ, ಪ್ರಲಾಪ, ವಿಹ್ವಲತೆ, ಉನ್ಮಾದ—ಕೊನೆಗೆ ಮರಣವೂ ಸಹ।

Verse 71

तस्याश्च अश्रुबिंदुभ्यो जज्ञिरे विश्वनाशकाः । रत्याः पार्श्वे समुत्पन्नाः सर्वे तापांगधारिणः

ಅವಳ ಅಶ್ರುಬಿಂದುಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವನಾಶಕರಾದ ಸತ್ತ್ವಗಳು ಜನಿಸಿದರು; ರತಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಎಲ್ಲರೂ ದೇಹದಲ್ಲಿ ತಾಪದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು।

Verse 72

मूर्तिमंतो महाराज सद्भावगुणसंयुताः । काम एष समायातः केनाप्युक्तं तदा नृप

ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಸದ್ಭಾವಗುಣಗಳಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತನಾದ ಈ ಕಾಮನು ಮೂರ್ತಿಮಂತನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಓ ನೃಪ।

Verse 73

महानंदेन संयुक्ता दृष्ट्वा कामं समागतम् । नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां पतिता अश्रुबिन्दवः

ಮಹಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಕಾಮನು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳ ಎರಡೂ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಶ್ರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಅಶ್ರುಬಿಂದುಗಳು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದವು।

Verse 74

अप्सु मध्ये महाराज चापल्याज्जज्ञिरे प्रजाः । प्रीतिर्नाम तदा जज्ञे ख्यातिर्लज्जा नरोत्तम

ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಜಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಾಪಲ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಜನಿಸಿದರು. ಆಗ ‘ಪ್ರೀತಿ’ ಎಂಬುದು, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಖ್ಯಾತಿ’ ಮತ್ತು ‘ಲಜ್ಜಾ’ ಕೂಡ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು, ಓ ನರೋತ್ತಮ।

Verse 75

तेभ्यो जज्ञे महानंद शांतिश्चान्या नृपोत्तम । जज्ञाते द्वे शुभे कन्ये सुखसंभोगदायिके

ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ! ಅವರಿಬ್ಬರಿಂದ ಮಹಾನಂದನು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಶಾಂತಿ ಎಂಬ ಸಂತಾನ ಜನ್ಮಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಎರಡು ಶುಭ ಕನ್ಯೆಯರೂ ಹುಟ್ಟಿದರು; ಅವರು ಸುಖವೂ ಆನಂದಭೋಗವೂ ನೀಡುವವರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 76

लीलाक्रीडा मनोभाव संयोगस्तु महान्नृप । रत्यास्तु वामनेत्राद्वै आनंदादश्रुबिंदवः

ಹೇ ಮಹಾನೃಪ! ಅವರ ಲೀಲಾಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಮನೋಭಾವಗಳ ಸಂಗಮವು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿತ್ತು. ರತಿಯ ಎಡ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಆನಂದದಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಶ್ರುಬಿಂದುಗಳು ಉಂಟಾದವು.

Verse 77

जलांते पतिता राजंस्तस्माज्जज्ञे सुपंकजम् । तस्मात्सुपंकजाज्जाता इयं नारी वरानना

ಹೇ ರಾಜನ್! ಅವಳು ಜಲದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಾಗ, ಅದರಿಂದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಪದ್ಮವು ಜನ್ಮಿಸಿತು. ಆ ಸುಪದ್ಮದಿಂದಲೇ ಈ ವರಾನನಾ ಸ್ತ್ರೀ ಹುಟ್ಟಿದಳು.

Verse 78

अश्रुबिंदुमती नाम रतिपुत्री नरोत्तम । तस्याः प्रीत्या सुखं कृत्वा नित्यं वर्त्ते समीपगा

ಹೇ ನರೋತ್ತಮ! ರತಿಯ ಪುತ್ರಿ ಅಶ್ರುಬಿಂದುಮತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸ್ತ್ರೀ ಇದ್ದಳು. ಅವಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಸುಖ ನೀಡುತ್ತಾ, ಅವಳು ನಿತ್ಯವೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 79

सखीभावस्वभावेन संहृष्टा सर्वदा शुभा । विशाला नाम मे ख्यातं वरुणस्य सुता नृप

ಹೇ ನೃಪ! ಸಖೀಭಾವದ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅವಳು ಸದಾ ಹರ್ಷಿತಳೂ ಶುಭಳೂ ಆಗಿದ್ದಳು. ಅವಳು ನನಗೆ ‘ವಿಶಾಲಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು—ವರುಣದೇವನ ಪುತ್ರಿ.

Verse 80

अस्याश्चांते प्रवर्तामि स्नेहात्स्निग्धास्मि सर्वदा । एतत्ते सर्वमाख्यातमस्याश्चात्मन एव ते

ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನಾನು ಅವಳ ಅಂತ್ಯವರೆಗೂ ಅವಳಲ್ಲಿಯೇ ನಿರತನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ; ಸದಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನುರಾಗದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಅವಳ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ—ಸರ್ವವನ್ನೂ—ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು.

Verse 81

तपश्चचार राजेंद्र पतिकामा वरानना । राजोवाच । सर्वमेव त्वयाख्यातं मया ज्ञातं शुभे शृणु

ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಪತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದ ಆ ಸುಮುಖಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು. ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ನೀನು ವಿವರಿಸಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆ; ಓ ಶುಭೆ, ಈಗ ಕೇಳು.

Verse 82

मामेवं हि भजत्वेषा रतिपुत्री वरानना । यमेषा वांछते बाला तत्सर्वं तु ददाम्यहम्

ಈ ಸುಮುಖಿ ರತಿಪುತ್ರಿ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸಲಿ; ಈ ಬಾಲಿಕೆ ಏನು ಬಯಸುತ್ತಾಳೋ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀಡುವೆನು.

Verse 83

तथा कुरुष्व कल्याणि यथा मे वश्यतां व्रजेत् । विशालोवाच । अस्या व्रतं प्रवक्ष्यामि तदाकर्णय भूपते

ಓ ಕಲ್ಯಾಣಿ! ಅವನು ನನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡು. ವಿಶಾಲನು ಹೇಳಿದನು—ಅವಳ ವ್ರತವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ಓ ಭೂಪತೇ, ಅದನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 84

पुरुषं यौवनोपेतं सर्वज्ञं वीरलक्षणम् । देवराजसमं राजन्धर्माचारसमन्वितम्

ಆ ಪುರುಷನು ಯೌವನಸಂಪನ್ನ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ವೀರಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ; ಓ ರಾಜನ್, ದೇವರಾಜನ ಸಮಾನ, ಧರ್ಮಾಚಾರ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನು.

Verse 85

तेजस्विनं महाप्राज्ञं दातारं यज्विनां वरम् । गुणानां धर्मभावस्य ज्ञातारं पुण्यभाजनम्

ಅವನು ತೇಜಸ್ವಿ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ಉದಾರ ದಾತ, ಯಜ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಗುಣಗಳೂ ಧರ್ಮಭಾವವೂ ತಿಳಿದ ಪుణ್ಯಪಾತ್ರನು.

Verse 86

लोक इंद्रसमं राजन्सुयज्ञैर्धर्मतत्परम् । सर्वैश्वर्यसमोपेतं नारायणमिवापरम्

ಹೇ ರಾಜನ್, ಲೋಕದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಇಂದ್ರಸಮಾನನು; ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನು, ಸರ್ವ ಐಶ್ವರ್ಯಗಳಿಂದ ಸಮೋಪೇತನು—ಮತ್ತೊಬ್ಬ ನಾರಾಯಣನಂತೆ.

Verse 87

देवानां सुप्रियं नित्यं ब्राह्मणानामतिप्रियम् । ब्रह्मण्यं वेदतत्त्वज्ञं त्रैलोक्ये ख्यातविक्रमम्

ಅವನು ದೇವರಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಿಯನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅತಿಪ್ರಿಯನು; ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನು, ವೇದತತ್ತ್ವಜ್ಞನು, ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಮದಿಂದ ಖ್ಯಾತನು.

Verse 88

एवंगुणैः समुपेतं त्रैलोक्येन प्रपूजितम् । सुमतिं सुप्रियं कांतं मनसा वरमीप्सति

ಇಂತಹ ಗುಣಗಳಿಂದ ಸಮುಪೇತನಾಗಿ ತ್ರಿಲೋಕದಿಂದ ಪೂಜಿತನಾದವನನ್ನು—ಅವಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವರವಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ: ಸುಮತಿ, ಸುಪ್ರಿಯ, ಕಾಂತನಾದವನನ್ನು.

Verse 89

ययातिरुवाच । एवं गुणैः समुपेतं विद्धि मामिह चागतम् । अस्यानुरूपो भर्त्ताहं सृष्टो धात्रा न संशयः

ಯಯಾತಿಯು ಹೇಳಿದನು: ತಿಳಿಯಿರಿ, ನಾನು ಸಹ ಇದೇ ಗುಣಗಳಿಂದ ಸಮುಪೇತನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ—ಧಾತೃನು ನನ್ನನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ಅನುರೂಪ ಭರ್ತನಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 90

विशालोवाच । भवंतं पुण्यसंवृद्धं जाने राजञ्जगत्त्रये । पूर्वोक्ता ये गुणाः सर्वे मयोक्ताः संति ते त्वयि

ವಿಶಾಲನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾದವನೆಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇವೆ.

Verse 91

एकेनापि च दोषेण त्वामेषा हि न मन्यते । एष मे संशयो जातो भवान्विष्णुमयो नृप

ಒಂದೇ ದೋಷದಿಂದಲೂ ಅವಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ನೃಪನೇ, ನನಗೆ ಈ ಸಂಶಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ—ನೀನು ವಿಷ್ಣುಮಯನಾಗಿದ್ದೀಯೇ?

Verse 92

ययातिरुवाच । समाचक्ष्व महादोषं यमेषा नानुमन्यते । तत्त्वेन चारुसर्वांगी प्रसादसुमुखी भव

ಯಯಾತಿ ಹೇಳಿದನು—ಈ ಸುಂದರಿ ಅನುಮೋದಿಸದ ಮಹಾದೋಷವೇನು? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು. ಓ ಚಾರುಸರ್ವಾಂಗಿಯೇ, ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಸತ್ಯ ಹೇಳಿ, ಪ್ರಸನ್ನಮುಖದಿಂದ ಕೃಪಾಸೌಮ್ಯಳಾಗಿರು.

Verse 93

विशालोवाच । आत्मदोषं न जानासि कस्मात्त्वं जगतीपते । जरया व्याप्तकायस्त्वमनेनेयं न मन्यते

ವಿಶಾಲನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಜಗತೀಪತೇ, ನೀನು ನಿನ್ನ ದೋಷವನ್ನು ಏಕೆ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ? ನಿನ್ನ ದೇಹ ಜರೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ; ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 94

एवं श्रुत्वा महद्वाक्यमप्रियं जगतीपतिः । दुःखेन महताविष्टस्तामुवाच पुनर्नृपः

ಈ ರೀತಿ ಕೇಳಲು ಅಪ್ರಿಯವಾದ ಆ ಭಾರವಾದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಜಗತೀಪತಿ ರಾಜನು ಮಹಾದುಃಖದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಅವಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 95

जरादोषो न मे भद्रे संसर्गात्कस्यचित्कदा । समुद्भूतं ममांगे वै तं न जाने जरागमम्

ಹೇ ಭದ್ರೇ, ಯಾರ ಸಂಗದಿಂದಲೂ ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಜರಾ-ದೋಷ ಉಂಟಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅದು ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ; ಈ ಜರಾ ಹೇಗೆ ಬಂದಿತೋ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು.

Verse 96

यं यं हि वांछते चैषा त्रैलोक्ये दुर्लभं शुभे । तमस्यै दातुकामोहं व्रियतां वर उत्तमः

ಹೇ ಶುಭೇ, ಅವಳು ಏನನ್ನು ಬಯಸಿದರೂ—ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ದುರ್ಲಭವಾದದ್ದಾದರೂ—ಅದನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ನೀಡಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಿ.

Verse 97

विशालोवाच । जराहीनो यदा स्यास्त्वं तदा ते सुप्रिया भवेत् । एतद्विनिश्चितं राजन्सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

ವಿಶಾಲನು ಹೇಳಿದನು—ನೀನು ಜರಾಹೀನನಾದಾಗ ಅವಳು ನಿನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯಳಾಗುವಳು. ಓ ರಾಜನೇ, ಇದು ನಿಶ್ಚಿತ; ನಾನು ಸತ್ಯಂ ಸತ್ಯಂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 98

श्रुतिरेवं वदेद्राजन्पुत्रे भ्रातरि भृत्यके । जरा संक्राम्यते यस्य तस्यांगे परिसंचरेत्

ಓ ರಾಜನೇ, ಶ್ರುತಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ—ಪುತ್ರನಲ್ಲಾಗಲಿ, ಸಹೋದರನಲ್ಲಾಗಲಿ, ಸೇವಕನಲ್ಲಾಗಲಿ—ಜರಾ ಯಾರಿಗೆ ಸಂಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರ ದೇಹದಲ್ಲೇ ಅದು ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 99

तारुण्यं तस्य वै गृह्य तस्मै दत्वा जरां पुनः । उभयोः प्रीतिसंवादः सुरुच्या जायते शुभः

ಅವನ ಯೌವನವನ್ನು ತೆಗೆದು, ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಜರೆಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಸುರೂಚಿ ಆ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಶುಭವಾದ ಸ्नेಹಪೂರ್ಣ ಪ್ರೀತಿಸಂವಾದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 100

यथात्मदानपुण्यस्य कृपया यो ददाति च । फलं राजन्हि तत्तस्य जायते नात्र संशयः

ಓ ರಾಜನೇ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ದಾನ ಮಾಡುವವನು ಆತ್ಮದಾನಪುಣ್ಯದ ಸಮಾನ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 101

दुःखेनोपार्जितं पुण्यमन्यस्मै हि प्रदीयते । सुपुण्यं तद्भवेत्तस्य पुण्यस्य फलमश्नुते

ಕಷ್ಟದಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಅದು ಅವನಿಗೆ ಮಹಾಪುಣ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನು ಆ ಪುಣ್ಯದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 102

पुत्राय दीयतां राजंस्तस्मात्तारुण्यमेव च । प्रगृह्यैव समागच्छ सुंदरत्वेन भूपते

ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ರಾಜನೇ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪುತ್ರನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸು, ಯೌವನವನ್ನೂ ಸಹ; ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಓ ಭೂಪತೇ, ಸೌಂದರ್ಯಸಹಿತನಾಗಿ ತಕ್ಷಣ ಮರಳಿ ಬಾ.

Verse 103

यदा त्वमिच्छसे भोक्तुं तदा त्वं कुरुभूपते । एवमाभाष्य सा भूपं विशाला विरराम ह

“ಓ ಕುರು-ಭೂಪತೇ, ನೀನು ಭೋಜನ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದಾಗ ಆಗಲೇ ಭುಂಜಿಸು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ವಿಶಾಲಾ ರಾಜನಿಗೆ ಮೌನವಾದಳು.

Verse 104

सुकर्मोवाच । एवमाकर्ण्य राजेंद्रो विशालामवदत्तदा । राजोवाच । एवमस्तु महाभागे करिष्ये वचनं तव

ಸುಕರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜಾಧಿರಾಜನು ಆಗ ವಿಶಾಲೆಗೆ ಹೇಳಿದನು. ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—“ತಥಾಸ್ತು, ಓ ಮಹಾಭಾಗೆಯೇ; ನಿನ್ನ ವಚನವನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು.”

Verse 105

कामासक्तः समूढस्तु ययातिः पृथिवीपतिः । गृहं गत्वा समाहूय सुतान्वाक्यमुवाच ह

ಕಾಮಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದ ಭೂಪತಿ ಯಯಾತಿ ರಾಜನು ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಪುತ್ರರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 106

तुरुं पूरुं कुरुं राजा यदुं च पितृवत्सलम् । कुरुध्वं पुत्रकाः सौख्यं यूयं हि मम शासनात्

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—‘ತರು, ಪೂರು, ಕುರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಭಕ್ತ ಯದುವನ್ನು ಸಮೃದ್ಧರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿರಿ. ಪುತ್ರರೇ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿರಿ।’

Verse 107

पुत्रा ऊचुः । पितृवाक्यं प्रकर्तव्यं पुत्रैश्चापि शुभाशुभम् । उच्यतां तात तच्छीघ्रं कृतं विद्धि न संशयः

ಪುತ್ರರು ಹೇಳಿದರು—‘ತಂದೆಯ ವಚನವನ್ನು ಪುತ್ರರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು; ಅದು ಶುಭವೋ ಅಶುಭವೋ ಆಗಿರಲಿ. ತಾತ, ಬೇಗ ಹೇಳಿರಿ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ, ಅದು ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ತಿಳಿಯಿರಿ।’

Verse 108

एवमाकर्ण्यतद्वाक्यं पुत्राणां पृथिवीपतिः । आचचक्षे पुनस्तेषु हर्षेणाकुलमानसः

ಪುತ್ರರ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಭೂಪತಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಅಕುಲಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।