Adhyaya 93: The Goddess’s Boons to Suratha and the Merchant (Conclusion of the Devi Mahatmyam)
देवीवाक्यं (Devīvākyaṃ)
Conclusion
ದೇವಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದಾಗ ಸುರಥ ರಾಜನು ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ವೈಶ್ಯನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ ವರಗಳನ್ನು ಬೇಡಿದರು. ದೇವಿಯು ಸುರಥನಿಗೆ ಪುನಃ ರಾಜ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ವರವನ್ನು ನೀಡಿ, ಮುಂದಾಗಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ‘ಸಾವರ್ಣಿ’ ಎಂಬ ಮನುವಾಗುವೆನೆಂದು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದಳು. ವೈಶ್ಯನಿಗೆ ವೈರಾಗ್ಯ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಸಾರಬಂಧನ ವಿಮೋಚನೆಯ ವರ ದೊರಕಿತು; ಇದರಿಂದ ಅವನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು. ನಂತರ ಜಗನ್ಮಾತೆ ದೇವಿ ಅಂತರ್ಧಾನವಾದಳು; ಋಷಿಯು ದೇವೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಫಲಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ—ದೇವಿ ಸದಾ ಭಕ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಉಪಸಂಹರಿಸಿದನು.
Divine Beings
Celestial Realms
Key Content Points
Focus Keywords
Shlokas in Adhyaya 93
Verse 1
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये देवीवाक्यं नाम द्विनवतितमोऽध्यायः त्रिनवतितमोऽध्यायः- ९३ । ऋषिरुवाच एतत्ते कथितं भूूप देवीमाहात्म्यमुत्तमम् । एवंप्रभावा सा देवी ययेदं धार्यते जगत् ॥
ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾವರ್ಣಿಕ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿನ ದೇವೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ದೇವೀ-ವಾಕ್ಯ’ ಎಂಬ ತೊಂಬತ್ತೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು. ಅನಂತರ ತೊಂಬತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ಈ ಪರಮ ದೇವೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಯಾವ ದೇವಿಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಲೋಕವು ಧಾರಿತವಾಗಿದೆಯೋ, ಅದೇ ಅವಳ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿದೆ.
Verse 2
विद्या तथैव क्रियते भगवद्विष्णुमायया । तथा त्वमेेष वैश्यश्च तथैवान्ये विवेकिनः । मोह्यन्ते मोहिताश्चैव मोहमेेष्यन्ति चापरे ॥
ಜ್ಞಾನವೂ ಸಹ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಾಯೆಯಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನಲ್ಲಿಯೂ, ಈ ವೈಶ್ಯನಲ್ಲಿಯೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ವಿವೇಕಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ—ಅವರು ಮೋಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಇತರರನ್ನೂ ಮೋಹದಲ್ಲಿ ಬೀಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 3
तामुपैहि महाराज शरणं परमेश्वरीम् । आराधिता सैव नृणां भोगस्वर्गापवर्गदा ॥
ಓ ಮಹಾರಾಜನೇ! ಆ ಪರಮ ದೇವಿಯ ಶರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಅವಳೇ ಪೂಜಿತಳಾದಾಗ ಮಾನವರಿಗೆ ಇಹಲೋಕದ ಭೋಗ, ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.
Verse 4
मार्कण्डेय उवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा सुरथः स नराधिपः । प्रणिपत्य महाभागं तमृषिं शंसितव्रतम् ॥
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ನರಾಧಿಪತಿ ಸುರಥನು ವ್ರತಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಆ ಪರಮಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಮುನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
Verse 5
निर्विण्णोऽतिममत्वेन राज्यापहरणेन च । जगाम सद्यस्तपसे स च वैश्यो महामुने ॥
ಅತಿಯಾದ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ರಾಜ್ಯ ಕಸಿದುಕೊಂಡ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ನಿರ್ವಿಣ್ಣನಾಗಿ, ಹೇ ಮಹರ್ಷೇ, ಅವನು ಆ ವೈಶ್ಯನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತಕ್ಷಣ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಹೊರಟನು.
Verse 6
संदर्शनार्थमम्बायाः नदीपुलिनसंस्थितः । स च वैश्यस्तपस्तेपे देवीसूक्तं परं जपन् ॥
ಮಾತಾ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಆ ವೈಶ್ಯನು ದೇವಿಯ ಪರಮ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
Verse 7
तौ तस्मिन् पुलिने देव्याः कृत्वा मूर्ति महीमयीम् । अर्हणां चक्रतुस् तस्याः पुष्पधूपाग्नितर्पणैः ॥
ಅಲ್ಲಿ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ದೇವಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ತರ್ಪಣ/ಆಹುತಿಗಳಿಂದ ಅವಳ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
Verse 8
निराहारौ यतात्मानौ तन्मनस्कौ समाहितौ । ददतुस् तौ बलिं चैव निजगात्रासृगुक्षितम् ॥
ಉಪವಾಸದಿಂದ, ಆತ್ಮಸಂಯಮದಿಂದ, ದೇವಿಯಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಏಕಾಗ್ರರಾಗಿ ಸಮಾಧಿಸ್ಥರಾಗಿ, ಆ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ದೇಹರಕ್ತದಿಂದ ಸಿಂಚಿತವಾದ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು।
Verse 9
एवं समाराधयतोस् त्रिभिर्वर्षैर्यतात्मनोः । परितुष्टा जगद्धात्री प्रत्यक्षं प्राह चण्डिका ॥
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಂಯಮಿಗಳಾದ ಭಕ್ತರು ಮೂರು ವರ್ಷ ಪೂಜಿಸಿದಾಗ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಧರಿಸುವ ಚಂಡಿಕಾ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವರೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದಳು।
Verse 10
श्रीदेव्युवाच यत्प्रार्थ्यते त्वया भूप त्वया च कुलनन्दन । मत्तस्तत्प्राप्यतां सर्वं परितुष्टा ददामि तत् ॥
ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ಓ ಕುಲಾನಂದನೇ! ನೀವು ನನ್ನಿಂದ ಏನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರೋ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಪಡೆಯಿರಿ; ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ ಅದನ್ನು ವರವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತೇನೆ।
Verse 11
मार्कण्डेय उवाच ततो वव्रे नृपो राज्यं अविभ्रंश्यन्यजन्मनि । अत्रैव च निजं राज्यं हतशत्रुबलं बलात् ॥
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ಆ ರಾಜನು ವರವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಚಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಸ್ವರಾಜ್ಯವನ್ನೂ—ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ನಾಶವಾದಂತೆಯೂ—ಆಯ್ದುಕೊಂಡನು।
Verse 12
सोऽपि वैश्यस्ततो ज्ञानं वव्रे निर्विण्णमानसः । ममेति अहमिति प्राज्ञः सङ्गविच्युतिकारकम् ॥
ನಂತರ ಆ ವೈಶ್ಯನೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯ ಹೊಂದಿ, ‘ನನ್ನದು’ ‘ನಾನು’ ಎಂಬ ಮೂಲಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು—ಪ್ರಾಜ್ಞನಾಗಿ—ವರವಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡನು।
Verse 13
श्रीदेव्युवाच स्वल्पैरहोभिर्नृपते स्वं राज्यं प्राप्स्यते भवान् । हत्वा रिपूनस्कलितं तव तत्र भविष्यति ॥
ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ನಿನ್ನ ಸ್ವರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯುವಿ. ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಅಚಲವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
Verse 14
मृतश्च भूयः सम्प्राप्य जन्म देवाद्विवस्वतः । सावर्णिको नाम मनुर्भवान् भुवि भविष्यति ॥
ಮತ್ತೆ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ, ದೇವ ವಿವಸ್ವತ್ (ಸೂರ್ಯ)ನಿಂದ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದು, ನೀನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸಾವರ್ಣಿ’ ಎಂಬ ಮನುವಾಗುವಿ.
Verse 15
वैश्यवर्य त्वया यश्च वरोऽस्मत्तोऽभिवाञ्छितः । तं प्रयच्छामि संसिद्ध्यै तव ज्ञानं भविष्यति ॥
ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೈಶ್ಯನೇ, ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಬೇಡಿದ ವರವನ್ನು ನಾನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ನಿನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನ ಉದಯವಾಗುವುದು.
Verse 16
मार्कण्डेय उवाच इति दत्त्वा तयोर्देवी यथाभिलषितं वरम् । बभूवान्तर्हिता सद्यो भक्त्या ताभ्यामभिष्टुता ॥
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೆ ಅವರು ಬಯಸಿದ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ದೇವಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಅಂತರಧಾನಳಾದಳು; ಅವರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
Verse 17
एवं देव्याः वरं लब्ध्वा सुरथः क्षत्रियर्षभः । सूर्याज्जन्म समासाद्य सावर्णिर्भविता मनुः ॥
ಈ ರೀತಿ ದೇವಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ವೃಷಭನಾದ ಸುರಥನು ನಂತರ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಜನ್ಮ ಪಡೆದು ‘ಸಾವರ್ಣಿ’ ಎಂಬ ಮನುವಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
Frequently Asked Questions
It examines why discerning persons still fall under delusion (māyā) and presents śaraṇāgati to the Supreme Goddess as the practical and theological resolution, showing how devotion can culminate either in restored dharmic kingship or in detachment-based liberating knowledge.
It explicitly links Suratha’s boon to Manvantara chronology by prophesying his rebirth as Sāvarṇi Manu (in the Sāvarṇika manvantara tradition), thereby integrating the Devīmāhātmya’s shaktic episode into the Purāṇic succession of Manus.
As the Devīmāhātmya’s closing adhyāya, it culminates the text’s shaktic theology with a direct theophany of Caṇḍikā and the doctrinal claim that the Goddess is the giver of bhoga (worldly enjoyment), svarga (heavenly fruition), and apavarga (liberation), validating both royal and renunciant aims through her grace.