Adhyaya 74: King Svarashtra, the Deer-Queen’s Curse, and the Rise of Tamasa Manu

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे औत्तममन्वन्तरे त्रिसप्ततितमोऽध्यायः चतुःसप्ततितमोऽध्यायः—७४ । मार्कण्डेय उवाच । राजाभूद्विख्यातः स्वराष्ट्रो नाम वीर्यवान् । अनेकयज्ञकृत् प्राज्ञः संग्रामेष्वपराजितः ॥

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಾರ್ಕಂಡೇಯಪುರಾಣದ ಔತ್ತಮ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಎಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಸ್ವರಾಷ್ಟ್ರನೆಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜನೊಬ್ಬನಿದ್ದನು; ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲ, ಅನೇಕ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವನು, ಜ್ಞಾನಿ, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಜೇಯನು.

Verse 2

तस्यायुḥ सुमहत्प्रादात् मन्त्रिणाराधितो रविः । पत्नीणाञ्च शतं तस्य धन्यानामभवद् द्विज ॥

ಅವನ ಮಂತ್ರಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರವಿ (ಸೂರ್ಯ) ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು. ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಅವನಿಗೆ ನೂರು ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿಯಾದ ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು.

Verse 3

तस्य दीर्घायुṣः पत्न्यो नातिदीर्घायुṣो मुने । कालेन जग्मुर्निधनं भृत्यमन्त्रिजनास्तथा ॥

ಓ ಋಷೇ, ಆ ದೀರ್ಘಾಯು ರಾಜನ ಪತ್ನಿಯರು ದೀರ್ಘಾಯುಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವರು ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು—ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ಸೇವಕರು, ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಜನರೂ.

Verse 4

स भार्याभिस्तथायुक्तो भृत्यैश्च सहजन्मभिः । उद्विग्नचेताः संप्राप वीर्यहानिमहर्निशम् ॥

ಪತ್ನಿಯರೂ ಸಹಜಾತರಾದ (ದೀರ್ಘಕಾಲದ) ಸೇವಕರೂ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರೂ ಅವನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆತಂಕಗೊಂಡನು; ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹ ಕ್ಷೀಣಿಸತೊಡಗಿದವು.

Verse 5

तं वीर्यहीनं निभृतैर्भृत्यैस्त्यक्तं सुदुःखितम् । अनन्तरो विमर्दाख्यो राज्याच्च्यावितवांस्तदा ॥

ಅವನು ವೀರ್ಯವಿಹೀನನಾಗಿ—ವಶಗೊಂಡ (ಭೀತ) ಸೇವಕರಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮಹಾಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾಗ—‘ವಿಮರ್ಧ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಅನಂತರನು ಅವನನ್ನು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದನು।

Verse 6

राज्याच्च्युतः सोऽपि वनं गत्वा निर्विण्णमानसः । तपस्तेपे महाभागे वितस्तापुलिने स्थितः ॥

ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನೂ ವಿರಕ್ತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ವಿತಸ್ತಾ ನದಿಯ ಪುಣ್ಯವಾದ ಮರಳುತೀರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು।

Verse 7

ग्रीष्मे पञ्चतमा भूत्वा वर्षास्वभ्रावकाशिकः । जलशायी च शिशिरे निराहारो यतव्रतः ॥

ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ಪಂಚಾಗ್ನಿ’ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು; ಮಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆರೆದ ಆಕಾಶದ ಕೆಳಗೆ ಇದ್ದನು; ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಉಪವಾಸಿ, ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 8

ततस्तपस्यतस्तस्य प्रावृट्काले महाप्लवः । बभूवानुदिनं मेघैर्वर्षद्भिरनुसन्ततम् ॥

ಅವನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮಳೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಯಿತು; ಮೋಡಗಳು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 9

न दिग्विज्ञायते पूर्वा दक्षिणा वा न पश्चिमा । नोत्तरा तमसा सर्वमनुलिप्तमिवाभवत् ॥

ಯಾವ ದಿಕ್ಕೂ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ—ಪೂರ್ವವೂ ಅಲ್ಲ, ದಕ್ಷಿಣವೂ ಅಲ್ಲ, ಪಶ್ಚಿಮವೂ ಅಲ್ಲ, ಉತ್ತರವೂ ಅಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವೂ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಲೇಪಿತವಾದಂತೆ ಕಂಡಿತು।

Verse 10

ततोऽतिपूरेण नृपः स नद्याः प्रेरितस्तटम् । प्रार्थयन्नापि नावाप ह्रियमाणो महीपतिः ॥

ಆಗ ನದಿಯ ಮಹಾಪ್ರವಾಹದ ವೇಗದಿಂದ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜನು ದಡದ ಕಡೆಗೆ ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟನು. ಎಷ್ಟೇ ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ ಅವನಿಗೆ ದೋಣಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ; ಭೂಪತಿಯು ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 11

अथ दूरे जलौघेन ह्रियमाणो महीपतिः । आससाद जले रौहीं स पुच्छे जगृहे च ताम् ॥

ನಂತರ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹದ ಉಗ್ರ ವೇಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋದ ರಾಜನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೌಹೀ (ಹಿರಣಿ)ಯನ್ನು ಕಂಡು, ಅದರ ಬಾಲವನ್ನು ಹಿಡಿದನು.

Verse 12

तेन प्लवेन स ययावूध्यमानो महीतले । इतश्चेतश्चान्धकारे आससाद तटं ततः ॥

ಅವಳನ್ನು ತೇಲುವ ಆಧಾರವಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಅವನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದನು; ನೆಲದ ಮೇಲೆಯೇ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು. ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಇತ್ತತ್ತ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಕೊನೆಗೆ ದಡವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

Verse 13

विस्तारि पङ्कमत्यर्थं दुस्तरं स नृपस्तरन् । तथैव कृष्यमाणोऽन्यद्रम्यं वनमवाप सः ॥

ರಾಜನು ಕಾಲಿನಿಂದ ನಡೆದು ಬಹಳವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದ, ದಾಟಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಕೆಸರನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾ—ಇನ್ನೂ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಲೇ—ಮತ್ತೊಂದು ಮನೋಹರವಾದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

Verse 14

तत्रान्धकारे सा रौही चकर्ष वसुधाधिपम् । पुच्छे लग्नं महाभागं कृशं धमनिसन्ततौ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಆ ರೌಹೀ, ತನ್ನ ಬಾಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಭೂಪತಿಯನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು—ಅವನು ಕುಲೀನನಾಗಿದ್ದರೂ ಕ್ಷೀಣನಾಗಿದ್ದ; ಶಿರೆಗಳು ಹೊರಬಂದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 15

तस्याश्च स्पर्शसम्भूतामवाप मुदमुत्तमाम् । सोऽन्धकारे भ्रमन् भूयो मदनाकृष्टमानसः ॥

ಅವಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಅವನು ಪರಮೋತ್ತಮ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಮತ್ತೆ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಕಾಮದಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತವಾಯಿತು।

Verse 16

विज्ञाय सानुरागं तं पृष्ठस्पर्शनतत्परम् । नरेन्द्रं तद्वनस्यान्तः सा मृगी तमुवाच ह ॥

ಅವನು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ ತನ್ನ ಬೆನ್ನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಆ ಜಿಂಕೆ ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ರಾಜನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿತು।

Verse 17

किं पृष्ठं वेपथुमता करेण स्पृशसे मम । अन्यथैवास्य कार्यस्य सञ्जाता नृपते गतिः ॥

ನಡುಗುವ ಕೈಯಿಂದ ನೀನು ನನ್ನ ಬೆನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತೀಯ? ಓ ರಾಜನೇ, ಈ ವಿಷಯದ ಗತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ।

Verse 18

नास्थाने वो मनो यातं नागम्याहं तवेश्वर । किन्तु त्वत्सङ्गमे विघ्नमेष लोलः करोति मे ॥

ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅಯೋಗ್ಯ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದೆ; ಓ ಪ್ರಭು, ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ಸಮೀಪಿಸಲ್ಪಡುವವಳಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಈ ಚಂಚಲ ವೇಗವೇ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 19

माङ्कण्डेय उवाच इति श्रुत्वा वचस्तस्या मृग्याश्च जगतीपतिः । जातकौतूहलो रौहीमिदं वचनमब्रवीत् ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಜಿಂಕೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಭೂಪತಿಯ ಕುತೂಹಲ ಜಾಗೃತವಾಯಿತು; ಅವನು ಆ ರೌಹಿಗೆ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 20

का त्वं ब्रूहि मृगी वाक्यं कथं मानुषवद्वदेत् । कश्चैव लोलो यो विघ्नं त्वत्सङ्गे कुरुते मम ॥

ನೀನು ಯಾರು, ಓ ಮೃಗೀ? ಹೇಳು—ಮಾನವನಂತೆ ನೀನು ಹೇಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀಯ? ಮತ್ತು ನನ್ನಿಗೆ ನಿನ್ನೊಡನೆ ಸಂಗಮವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನ ಮಾಡುವ ಆ ಚಪಲನು ಯಾರು?

Verse 21

मृग्युवाच अहं ते दयिता भूप ! प्रागासमुत्पलावती । भार्या शताग्रमहिषी दुहिता दृढधन्वनः ॥

ಮೃಗೀ ಹೇಳಿದಳು—ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ಹಿಂದೆ ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ ಉತ್ಫಲಾವತೀ. ನಾನು ಶತಾಗ್ರನ ಮಹಿಷಿ (ಮುಖ್ಯ ರಾಣಿ) ಮತ್ತು ದೃಢಧನ್ವನ ಪುತ್ರಿ.

Verse 22

राजोवाच किन्तु यावत्कृतं कर्म येनेमां योनिमागता । पतिव्रता धर्मपरा सा चेत्थं सथमीदृशी ॥

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ಅವಳು ಯಾವ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದಳು, ಅದರಿಂದ ಈ ಯೋನಿಗೆ ಬಂದಳು? ಅವಳು ಪತಿವ್ರತೆ, ಧರ್ಮಪರಾಯಣೆ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಇಂತಹದಾಗಿ ಹೇಗೆ ಆಯಿತು?

Verse 23

मृग्युवाच अहं पितृगृहे बाला सखीभिः सहिता वनम् । रन्तुं गता ददर्शैकं मृगं मृग्या समागतम् ॥

ಮೃಗೀ ಹೇಳಿದಳು—ನಾನು ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯುವತಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಆಟಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ಮೃಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದೆ.

Verse 24

ततः समीपवर्तिन्या मया सा ताडिता मृगी । मया त्रस्ता गतान्यत्र क्रुद्धः प्राह ततो मृगः ॥

ನಂತರ ನಾನು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಆ ಮೃಗಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದೆ. ನನ್ನಿಂದ ಭಯಗೊಂಡು ಅವಳು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಓಡಿಹೋದಳು; ಆಗ ಆ ಜಿಂಕೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಮಾತಾಡಿತು.

Verse 25

मूढे किमेवं मत्तासि धिक्ते दौः शील्यमीदृशम् । आधानकालो येनायं त्वया मे विफलीकृतः ॥

ಮೂಢ ಕನ್ಯೆ—ನೀನು ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಚಪಲಳಾಗಿದ್ದೀಯ? ನಿನ್ನ ದುಶ್ಚರಿತ್ರೆಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ. ಈ ಕರ್ಮದಿಂದ ನನ್ನ ಗರ್ಭಾಧಾನಕಾಲ ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು.

Verse 26

वाचं श्रुत्वा ततस्तस्य मानुषस्येव भाषतः । भीता तमब्रुवं कोऽसीत्येतां योनिमुपागतः ॥

ಅವನು ಮಾನವನಂತೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಭಯಗೊಂಡೆ; ಅವನಿಗೆ—‘ನೀನು ಯಾರು? ಜಿಂಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವನು?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ.

Verse 27

ततः स प्राह पुत्रोऽहमृषेर्निर्वृतिचक्षुषः । सुतपा नाम मृग्यान्तु साभिलाषो मृगोऽभवम् ॥

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಹೇಳಿದನು—‘ನಾನು ಮುನಿ ನಿರ್ವೃತಿಚಕ್ಷುಷನ ಪುತ್ರ. ನನ್ನ ಹೆಸರು ಸುತಪಾ. ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತ ನಾನು ಗಂಡು ಜಿಂಕೆಯಾದೆ.’

Verse 28

इमाञ्चानुगतः प्रेम्णा वाञ्छितश्चानया वने । त्वया वियोजिता दुष्टे तस्माच्छापं ददामि ते ॥

ನಾನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದೆ; ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವಳೂ ನನ್ನನ್ನು ಬಯಸಿದಳು. ದುಷ್ಟ ಕನ್ಯೆ, ನೀನು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಶಾಪ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 29

मया चोक्तं तवाज्ञानादपराधः कृतो मुने । प्रसादं कुरु शापं मे न भवान् दातुमर्हति ॥

ನಾನು ಹೇಳಿದೆ—‘ಭಗವನ್ ಮುನೇ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ನನ್ನಿಂದ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿರಿ—ನನಗೆ ಶಾಪ ಕೊಡಬೇಡಿ.’

Verse 30

इत्युक्तः प्राह मां सोऽपि मुनिरित्थं महीपते । न प्रयच्छामि शापं ते यद्यात्मानं ददासि मे ॥

ಹೀಗೆ ಸಂಬೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮುನಿಯು ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಓ ರಾಜಾ, ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ನನಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸದೆ ಇದ್ದರೆ ನಿನ್ನ ಶಾಪವನ್ನು ನಾನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 31

मया चोक्तं मृगी नाहं मृगरूपधरा वने । लप्स्यसेऽन्यां मृगीन्तावन्मयि भावो निवर्त्यताम् ॥

ನಾನು ಹೇಳಿದೆ— “ನಾನು ಜಿಂಕೆ ಅಲ್ಲ; ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನಿನಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಜಿಂಕೆ ದೊರೆಯುವುದು; ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ನಿನ್ನ ಭಾವನೆ ನಿಲ್ಲಲಿ.”

Verse 32

इत्युक्तः कोपरक्ताक्षः स प्राह स्फुरिताधरः । नाहं मृगी त्वयेत्युक्तं मृगी मूढे भविष्यसि ॥

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೂ ನಡುಗುವ ತುಟಿಗಳೂಳ್ಳವನು ಹೇಳಿದನು— “ನೀನು ‘ನಾನು ಜಿಂಕೆ ಅಲ್ಲ’ ಎಂದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಮೂಢೆ, ನೀನು ಜಿಂಕೆಯಾಗುವೆ.”

Verse 33

ततो भृशं प्रव्यथिता प्रणम्य मुनिमब्रुवम् । स्वरूपस्थमतिक्रुद्धं प्रसीदेति पुनः पुनः ॥

ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತಳಾಗಿ ನಾನು ಆ ಮುನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮರುಮರು ಹೇಳಿದೆ— ಅವನು ತನ್ನದೇ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ ಅತಿಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ— “ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು!”

Verse 34

बालानभिज्ञा वाक्यानां ततः प्रोक्तमिदं मया । पितर्यसति नारीभिर्व्रियते हि पतिः स्वयम् ॥

ನಂತರ ನಾನು, ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಲೂ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ— “ನಿಜವಾಗಿ, ತಂದೆ ಇಲ್ಲದಾಗ ಸ್ತ್ರೀಯರು ತಾವೇ ತಮ್ಮ ಪತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ.”

Verse 35

सति ताते कथञ्चाहं वृणोमि मुनिसत्तम । सापराधाथवा पादौ प्रसीदेश नमाम्यहम् ॥

ನನ್ನ ತಂದೆ ಜೀವಂತಿರುವವರೆಗೆ, ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಯೇ, ನಾನು ವರನನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಿ? ನಾನು ದೋಷಿಣಿಯಾಗಲಿ ನಿರ್ದೋಷಿಣಿಯಾಗಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಹೇ ಪ್ರಭು, ಕೃಪೆ ತೋರಿರಿ।

Verse 36

प्रसीदेति प्रसीदेति प्रणतायाः महामते । इत्थं लालप्यमानायाः स प्राह मुनिपुङ्गवः ॥

ಅವಳು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ‘ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿರಿ, ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿರಿ’ ಎಂದು, ಹೇ ಜ್ಞಾನಿಯೇ, ಹೀಗೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಳು; ಆಗ ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿ ವೃಷಭಸಮಾನನಾದ ಆ ಮಹರ್ಷಿ ಹೇಳಿದರು।

Verse 37

न भवत्यन्यथा प्रोक्तं मम वाक्यं कदाचन । मृगी भविष्यसि मृता वनेऽस्मिन्नेव जन्मनि ॥

ನಾನು ಹೇಳಿದ ವಾಕ್ಯವು ಎಂದಿಗೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆಗದು. ನೀನು ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ, ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲೇ, ಜಿಂಕೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟು ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುವೆ।

Verse 38

मृगत्वे च महाबाहुस्तव गर्भमुपैष्यति । लोलो नाम मुनेः पुत्रः सिद्धवीर्यस्य भामिनि ॥

ನೀನು ಜಿಂಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಒಬ್ಬ ಮಹಾಬಾಹು ನಿನ್ನ ಗರ್ಭವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವನು. ಹೇ ಸುಂದರಿಯೇ, ಮುನಿ ಸಿದ್ಧವೀರ್ಯನ ಪುತ್ರನು ‘ಲೋಲ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುವನು।

Verse 39

जीतिस्मरा भवित्री त्वं तस्मिन्गर्भमुपागते । स्मृतिं प्राप्य तथा वाचं मानुषीमीrayiṣ्यसि ॥

ಆ ಗರ್ಭವು ಉಂಟಾದಾಗ ನೀನು ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವೆ; ಸ್ಮೃತಿ ಮರಳಿ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಮಾನವ ವಾಣಿಯನ್ನೂ ನೀನು ಮಾತನಾಡುವೆ।

Verse 40

तस्मिन् जाते मृगीत्वात् त्वं विमुक्ता पतिनार्चिता । लोकानवाप्स्यसि प्राप्या ये न दुष्कृतकर्मभिः ॥

ಅವನು ಜನಿಸಿದಾಗ ನೀನು ಜಿಂಕೆ-ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯುವೆ. ಪತಿಯಿಂದ ಸತ್ಕೃತಳಾಗಿ, ಪಾಪಕರ್ಮದ ಮಲಿನವಿಲ್ಲದವರು ಸೇರುವ ಲೋಕಗಳನ್ನು ನೀನು ಪಡೆಯುವೆ.

Verse 41

सोऽपि लोलो महावीर्यः पितृशत्रून् निपात्य वै । जित्वा वसुन्धरां कृत्स्नां भविष्यति ततो मनुः ॥

ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತನಾದ ಆ ಲೋಲೋ ಸಹ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವನು. ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ ನಂತರ ಅವನು ಮನು ಆಗುವನು.

Verse 42

एवं शापमहं लब्ध्वा मृता तिर्यक्त्वमागता । त्वत्संस्पर्शाच्च गर्भोऽसौ संभूतो जठरे मम ॥

ಈ ರೀತಿ ಶಾಪವನ್ನು ಹೊಂದಿ ನಾನು ಸತ್ತು ಪಶುಯೋನಿಗೆ ಬಂದೆ. ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ನನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಭ್ರೂಣವು ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.

Verse 43

अतो ब्रवीमि नास्थाने तव यातं मनो मयि । न चाप्यगम्या गर्भस्थो लोलो विघ्नं करोत्‍यसौ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನನ್ನ ಕಡೆ ಅಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ತಿರುಗಿದೆ. ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಬಾರದು; ಗರ್ಭಸ್ಥನಾದ ಲೋಲೋ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಘ್ನವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವನು.

Verse 44

मार्कण्डेय उवाच एवमुक्तस्ततः सोऽपि राजा प्राप्य परां मुदम् । पुत्रो ममारिञ्जित्वेति पृथिव्यां भविता मनुः ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆ ರಾಜನೂ ಪರಮ ಹರ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದನು; ‘ನನ್ನ ಪುತ್ರನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮನು ಆಗುವನು’ ಎಂದು ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು.

Verse 45

ततस्तं सुषुवे पुत्रं सा मृगी लक्षणान्वितम् । तस्मिन् जाते च भूतानि सर्वाणि प्रययुर्मुदम् ॥

ಆಮೇಲೆ ಆ ಹರಿಣಿ ಶುಭಲಕ್ಷಣಸಂಪನ್ನನಾದ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದಳು; ಅವನು ಜನ್ಮಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳು ಹರ್ಷಗೊಂಡರು।

Verse 46

विशेषतश्च राजासौ पुत्रे जाते महाबले । सा विमुक्ता मृगी शापात् प्राप लोकाननुत्तमान् ॥

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆ ರಾಜನು ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಪುತ್ರನ ಜನನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು; ಆ ಹರಿಣಿ ಶಾಪವಿಮುಕ್ತಳಾಗಿ ಅನುತ್ತಮ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಳು।

Verse 47

ततस्तस्यर्षयः सर्वे समेत्य मुनिसत्तम । अवेक्ष्य भाविनीमृद्धिं नाम चक्रुर्महात्मनः ॥

ಆಮೇಲೆ, ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು ಸೇರಿದರು; ಮುಂದಿನ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಒಂದು ನಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದರು।

Verse 48

तामसीं भजमानायां योनिं मातर्यजायत । तमसा चावृते लोके तामसोऽयं भविष्यति ॥

ಅವನು ತಾಮಸಿಕ ಯೋನಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ತಾಯಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದನು; ಜಗತ್ತು ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವನು ‘ತಾಮಸ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವನು।

Verse 49

ततः स तामसस्तेन पित्रा संवर्धितो वने । जातबुद्धिरुवाचेदं पितरं मुनिसत्तम ॥

ನಂತರ ಆ ತಾಮಸನು ತಂದೆಯಿಂದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಅವನ ಬುದ್ಧಿ ಜಾಗೃತವಾದಾಗ, ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ತಂದೆಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 50

कस्त्वं तात कथं वाहं पुत्रो माता च का मम । किमर्थमागतश्च त्वमेतत् सत्यं ब्रवीहि मे ॥

ಪ್ರಿಯೆಯೇ, ನೀನು ಯಾರು? ನಾನು ಹೇಗೆ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು? ನನ್ನ ತಾಯಿ ಯಾರು? ಯಾವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ? ಇದನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 51

मार्कण्डेय उवाच । ततः पिता यथावृत्तं स्वराज्यच्यवनादिकम् । तस्याचष्टे महाबाहुः पुत्रस्य जगतीपतिः ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ತಂದೆಯು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಭ್ರಂಶದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ನಡೆದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು. ಜಗದೀಶ್ವರನಾದ ಮಹಾಬಾಹು ಸ್ವಾಮಿ ತನ್ನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು।

Verse 52

श्रुत्वा तत् सकलं सोऽपि समाराध्य च भारस्करम् । अवाच दिव्यान्यस्त्राणि ससंहाराण्यशेषतः ॥

ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳಿ ಅವನೂ ಭಾರಸ್ಕರ (ಸೂರ್ಯದೇವ)ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ಮತ್ತು ಉಪಸಂಹಾರ ವಿಧಿಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಡೆದನು।

Verse 53

कृतास्त्रस्तानरीन् जित्वा पितुरानीय चान्तिकम् । अनुज्ञातान् मुनोचाथ तेन स्वं धर्ममास्थितः ॥

ಆ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜನಾಗಿ ಅವನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ತಂದೆಯ ಮುಂದೆ ಕರೆತಂದನು. ನಂತರ ಅನುಮತಿ ದೊರೆತಾಗ ಅವರನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಉಳಿದನು।

Verse 54

पितापि तस्य स्वान् लोकांस्तपोयज्ञसमार्जितान् । विसृष्टदेहः संप्राप्तो दृष्ट्वा पुत्रमुखं सुखम् ॥

ತಂದೆಯೂ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ತನ್ನ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು; ಪುತ್ರನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸುಖವಾಗಿ ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 55

जित्वा समस्तां पृथिवीं तामसाख्यः स पार्थिवः । तामसाख्यो मनुरभूत्तस्य मन्वन्तरं शृणु ॥

ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ತಾಮಸನೆಂಬ ಆ ರಾಜನು ತಾಮಸ ಮನುವಾದನು. ಈಗ ಅವನ ಮನ್ವಂತರವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 56

ये देवा यत्पतिर्यश्च देवेन्द्रो ये तथर्षयः । ये पुत्राश्च मनोस्तस्य पृथिवीपरिपालकाः ॥

ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೇವರುಗಳು ಇದ್ದರು, ಅವರ ಅಧಿಪತಿ—ಇಂದ್ರನು ಯಾರು, ಯಾವ ಋಷಿಗಳು ಇದ್ದರು; ಮತ್ತು ಆ ಮನುವಿನ ಯಾವ ಪುತ್ರರು ಭೂಮಿಯ ರಕ್ಷಕರಾದರು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುವುದು.

Verse 57

सत्यास्तथान्ये सुधियः सुरूपा हरयस्तथा । एते देवगणास्तत्र सप्तविंशतिकाः मुने ॥

ಅಲ್ಲಿ ದೇವಗಣಗಳು ಸತ್ಯರು, ಅನ್ಯರು, ಸುಧಿಯರು, ಸುರೂಪರು ಹಾಗೂ ಹರಯರು. ಹೇ ಮುನೇ, ಆ ದಿವ್ಯ ಸಮೂಹಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಸಂಖ್ಯೆಯವು.

Verse 58

महाबलो महावीर्यः शतयज्ञोपलक्षितः । शिखिरीन्द्रस्तथा तेषां देवानामभवद्विभुः ॥

ಬಲದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಾನ್, ನೂರು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟನಾದ ಶಿಖಿರೀ ಆ ದೇವರ ಇಂದ್ರನಾಗಿ, ಅವರ ಅಧಿಪತಿಯಾದನು.

Verse 59

ज्योतिर्धर्मा पृथुः काव्यश्चैत्रोऽग्निर्वलकस्तथा । पीवरश्च तथा ब्रह्मन् ! सप्त सप्तर्षयोऽभवन् ॥

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಜ್ಯೋತಿಸ್, ಧರ್ಮ, ಪೃಥು, ಕಾವ್ಯ, ಚೈತ್ರ, ಅಗ್ನಿ, ವಲಕ ಹಾಗೂ ಪೀವರ—ಇವರೇ ಆ ಏಳು ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು.

Verse 60

नरः क्षान्तिः शान्तदान्तजानुजङ्घादयस्तथा । पुत्रास्तु तामसस्यासन् राजानः सुमहाबलाः ॥

ನರ, ಕ್ಷಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಶಾಂತ, ದಾಂತ, ಜಾನು, ಜಂಘಾ ಮೊದಲಾದವರು ತಾಮಸನ ಪುತ್ರರು; ಅವರು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ರಾಜರಾದರು.

Verse 61

इत्येतत्तामसं विप्र मन्वन्तरमुदाहृतम् । यः पठेत् शृणुयाद्वापि तमसा स न बाध्यते ॥

ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತಾಮಸ ಮನ್ವಂತರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು ಅಥವಾ ಕೇಳುವವನು ಕೂಡ ತಮಸ್‌ (ಅಂಧಕಾರ)ದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.