Markandeya Purana — Adhyaya 64, Shloka 15

Adhyaya 64 — Kalavati (Vibhavari) Offers Herself and the Padmini Vidya to Svarocisha

Sanskrit

यस्या वत्स प्रभावेण विद्यायास्तां गृहाण मे ।

पद्मिनी नाम विद्येयं महापद्माभिपूजिता ॥

Transliteration

yasyā vatse prabhāveṇa vidyāyās tāṃ gṛhāṇa me / padminī nāma vidyeyaṃ mahāpadmābhipūjitā

Translation

ಹೇ ವತ್ಸೆ, ಯಾವ ವಿದ್ಯೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೋ ಆ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಆ ವಿದ್ಯೆ ‘ಪದ್ಮಿನೀ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಮಹಾಪದ್ಮಾ ಅದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾಳೆ।

Word by Word

• यस्यान्: of whom/whose
• यस्यान्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• वत्से: O child, dear one
• वत्से: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; संबोधन

• प्रभावेण: by the power
• प्रभावेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• विद्यायाः: of the knowledge/spell
• विद्यायाः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• ताम्: that (one)
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• गृहाण: take, accept
• गृहाण: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन

• मे: my / for me
• मे: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; अत्र षष्ठी (my) अधिकयुक्तम्

• पद्मिनी: Padminī (name)
• पद्मिनी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पद्मिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नाम: by name
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-शब्दः; संज्ञासूचक-अव्यय (indeclinable indicating name)

• विद्या: a spell/knowledge
• विद्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• इयम्: this
• इयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• महापद्माभिपूजिता: worshipped by/with Mahāpadma
• महापद्माभिपूजिता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महापद्म + अभिपूजित (कृदन्त; अभि√पूज् + क्त) (प्रातिपदिक + कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/तृतीया-तत्पुरुषसमासः (महापद्मेन/महापद्मस्य अभिपूजिता); क्त-प्रत्ययान्त विशेषण

Speakers

• A divine/empowered female speaker addressing ‘vatse’ (child); verse 64.16 identifies Satī (Dakṣa’s daughter) as the one who spoke nearby

Primary Deities

• Satī

Shakti Aspects

• Satī-linked transmission of Padminī-vidyā; lotus (padma) symbolism of śrī/prosperity

Key Themes

• Shaktism
• Mantra/vidyā transmission
• Prosperity and lotus symbolism
• Initiatory gift (dīkṣā-like bestowal)

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Power is framed as transmissible through grace and right relationship (guru/daivī-bestowal). The ‘accept’ (gṛhāṇa) emphasizes receptivity, responsibility, and worthy use of bestowed capacities.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Manvantara (and indirectly Vaṃśānucarita-style episode): it situates a specific empowerment tradition within a time-cycle, showing how beings in that manvantara gain boons and capacities.

What is the esoteric significance?

Padminī (‘lotus’) indicates unfolding purity and sovereignty amid the world; Mahāpadmā’s veneration suggests the vidyā is anchored in an archetype of abundance that remains unstained (like a lotus).