Adhyaya 60
Surya WorshipDevotionBenefits15 Shlokas

Adhyaya 60: Descriptions of Kimpurusha-varsha, Hari-varsha, Ilavrita (Meru-varsha), Ramyaka, and Hiranyamaya

उत्तरकुरुकथनम् (Uttarakuru-kathanam)

Surya Worship

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಿಂಪುರುಷ-ವರ್ಷ, ಹರಿ-ವರ್ಷ, ಇಲಾವೃತ (ಮೇರು-ವರ್ಷ), ರಮ್ಯಕ ಮತ್ತು ಹಿರಣ್ಯಮಯ ದೇಶಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ—ಅಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತಗಳು, ನದಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳು, ದಿವ್ಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾಚರಣೆ. ವಿಷ್ಣು-ಶಿವ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಜೀವನಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಕುರು ಪುಣ್ಯಭೂಮಿಯ ಮಹಿಮೆಯೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Divine Beings

Mārkaṇḍeya (speaker)Devalokacyutāḥ (deva-descended beings, as a category in Hari-varṣa)

Celestial Realms

Devaloka (as the point of origin for Hari-varṣa beings)Nandana (paradisal garden used as a simile)

Key Content Points

Kimpuruṣa-varṣa: ten-thousand-year lifespan, freedom from disease and grief, and perpetual youth sustained by drinking the fruit-essence of a vast plakṣa grove likened to Nandana.Hari-varṣa: humans are devaloka-descended and deva-like in form; they subsist on auspicious sugarcane juice, with aging and illness absent until the natural end of life.Ilāvṛta (Meru-varṣa): a central, exceptionally radiant region where solar heat does not burn; human traits are lotus-like (fragrance, radiance, and form), and celestial lights (sun, moon, stars, planets) are described as having heightened brilliance near Meru.Ramyaka: introduced as the next region, featuring a lofty nyagrodha (banyan) with green foliage whose fruit-essence grants long life and freedom from bodily decay and odor.Hiraṇmaya: introduced as the northern region, associated with the Hiraṇvatī river rich with lotuses; inhabitants are strong, radiant, wealthy, and imposing in stature.

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 60Uttarakuru-kathanamKimpurusha-varsha descriptionHari-varsha deva-descended humansIlavrita Meru-varshaRamyaka-varsha nyagrodha fruit essenceHiranyamaya varsha Hiranyavati riverJambudvipa varshas Markandeya PuranaPuranic cosmography longevity and dharma

Shlokas in Adhyaya 60

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽथोत्तरकुरुकथनं नामैकोनषष्टितमोऽध्यायः । षष्टितमोऽध्यायः— मार्कण्डेय उवाच । यत्तु किम्पुरुषं वर्षं तत् प्रवक्ष्याम्यहं द्विज । यत्रायुर् दशसाहस्रं पुरुषाणां वपुष्मताम् ॥

ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಉತ್ತರ-ಕುರು ವೃತ್ತಾಂತ’ ಎಂಬ ಐವತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಅರವತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದ್ವಿಜ, ಈಗ ನಾನು ಕಿಂಪುರುಷವೆಂಬ ದೇಶವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅಲ್ಲಿ ದೇಹಧಾರಿಗಳಾದ ಮಾನವರ ಆಯುಷ್ಯ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು.

Verse 2

अनामया ह्यशोकाश्च नरा यत्र तथा स्त्रियः । प्लक्षः षण्डश्च तत्रोक्तः सुमहान्नन्दनोपमः ॥

ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷರೂ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ರೋಗರಹಿತರಾಗಿಯೂ ಶೋಕವರ್ಜಿತರಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಪ್ಲಕ್ಷವೃಕ್ಷವೂ ಒಂದು ಉಪವನವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ಅತಿವಿಶಾಲ, ನಂದನವನದಂತೆ।

Verse 3

तस्य ते वै फलरसं पिबन्तः पुरुषाः सदा । स्थिरयौवननिष्पन्नाः स्त्रियश्चोत्पलगन्धिकाः ॥

ಅದರ ಫಲರಸವನ್ನು ನಿತ್ಯ ಪಾನಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪುರುಷರು ಸ್ಥಿರ ಯೌವನಸಂಪನ್ನರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕಮಲದಂತೆ ಸುಗಂಧಮಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 4

अतः परं किंपुरुषाद्धरिवर्षं प्रचक्ष्यते । महारजतसङ्काशा जायन्ते तत्र मानवाः ॥

ಕಿಮ್ಪುರುಷದ ಆಚೆಗೆ ಹರಿವರ್ಷವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಮಹಾ ರಜತಪ್ರಭೆಯಂತೆ ದೀಪ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 5

देवलोकच्युताः सर्वे देवरूपाश्च सर्वशः । हरिवर्षे नराः सर्वे पिबन्तीक्षुरसं शुभम् ॥

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ದೇವಲೋಕದಿಂದ ಅವತೀರ್ಣರಾದವರು, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ದೇವತೆಯಂತೆಯೇ ರೂಪವಂತರು. ಹರಿವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಇಕ್ಷು (ಕಬ್ಬು) ಯ ಶುಭರಸವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 6

न जरा बाधते तत्र न जीर्यन्ते च कर्हिचित् । तावन्तमेव ते कालं जीवन्त्यथ निरामयाः ॥

ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಜರೆಯು ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷೀಣರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಅಷ್ಟೇ ಕಾಲ ಜೀವಿಸಿ, ನಂತರ ರೋಗರಹಿತರಾಗಿ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 7

मेरुवर्षं मया प्रोक्तं मध्यमं यदिलावृतम् । न तत्र सूर्यस्तपति न ते जीर्यन्ति मानवाः ॥

ನಾನು ಮೇರೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಇಳಾವೃತವೆಂಬ ಮಧ್ಯದೇಶವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ದಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಾನವರು ವೃದ್ಧರಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 8

लभन्ते नात्मलाभञ्च रश्मयश्चन्द्रसूर्ययोः । नक्षत्राणां ग्रहाणाञ्च मेरॊस्तत्र परा द्युतिः ॥

ಅಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯರ ಕಿರಣಗಳು ಪೂರ್ಣ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ನಕ್ಷತ್ರಗ್ರಹಗಳ ಪ್ರಕಾಶವೂ ಹಾಗೆಯೇ; ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಮೇರುವಿನ ತೇಜಸ್ಸೇ ಪರಮವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 9

पद्मप्रभाः पद्मगन्धा जम्बूफलरसाशिनः । पद्मपत्रायताक्षास्तु जायन्ते तत्र मानवाः ॥

ಅಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಪದ್ಮಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪದ್ಮಸಮಾನ ಸುಗಂಧದೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಜಂಬೂಫಲರಸವನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಪಡೆದು ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಪದ್ಮದಳಗಳಂತೆ ದೀರ್ಘವಾಗಿರುತ್ತವೆ।

Verse 10

वर्षाणान्तु सहस्राणि तत्राप्यायुः त्रयोदश । सरावाकारसंस्तारो मेरुमध्ये इलावृते ॥

ಅಲ್ಲಿ ಆಯುಷ್ಯವೂ ಹದಿಮೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು. ಮೇರುವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಇಲಾವೃತದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಪಾತ್ರಾಕಾರದಂತೆ (ಕುಂಡದಂತೆ) ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ।

Verse 11

मेरुस्तत्र महाशैलस्तदाख्यातमिलावृतम् । रम्यकं वर्षमस्माच्च कथयिष्ये निबोध तत् ॥

ಅಲ್ಲಿ ಮೇರುವು ಮಹಾ ಪರ್ವತರಾಜ; ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ‘ಇಲಾವೃತ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ‘ರಮ್ಯಕ’ ಎಂಬ ವರ್ಷವನ್ನು ನಾನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ—ಗ್ರಹಿಸಿರಿ।

Verse 12

वृक्षस्तत्रापि चोत्तुङ्गो न्यग्रोधो हरितच्छदः । तस्यापि ते फलरसं पिबन्तो वर्तयन्ति वै ॥

ಅಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳಿರುವ ಎತ್ತರವಾದ ಒಂದು ವೃಕ್ಷವೂ ಇದೆ—ನ್ಯಗ್ರೋಧ (ಆಲದ ಮರ). ಅದರ ಫಲರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಜೀವನವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 13

वर्षायुतायुषस्तत्र नरास्तत्फलभोगिनः । रतिप्रधानविमला जरादौर्गन्ध्यवर्जिताः ॥

ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ವಾಸಿಸಿ, ಆ ದೇಶದ ಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಶುದ್ಧರು, ಸ್ವಭಾವತಃ ಸುಖಪ್ರಿಯರು, ಮತ್ತು ಜರೆಯೂ ದುರ್ಗಂಧವೂ ಇಲ್ಲದವರು.

Verse 14

तस्मादथोत्तरं वर्षं नाम्ना ख्यातं हिरण्मयम् । हिरण्वती नदी यत्र प्रभूतकमलोज्ज्वला ॥

ಅದರ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ‘ಹಿರಣ್ಮಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ‘ಹಿರಣ್ವತೀ’ ನದಿ ಅಪಾರ ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 15

महाबलाः सतेजस्का जायन्ते तत्र मानवाः । महाकाया महासत्त्वा धनिनः प्रियदर्शनाः ॥

ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಮಾನವರು ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ—ಮಹಾಕಾಯರು, ಮಹಾಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯವರು, ಧನವಂತರು ಮತ್ತು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮನೋಹರರು.

Frequently Asked Questions

The chapter implicitly examines how cosmic region (varṣa) correlates with embodied condition—longevity, freedom from grief, youthfulness, and sensory refinement—presenting these as outcomes within an ordered cosmology rather than as random traits.

It does not enumerate a specific Manu or manvantara transition; instead, it supports the broader purāṇic framework that underlies manvantara narration by mapping the differentiated worlds of Jambūdvīpa and their regulated lifeways, which contextualize later genealogical and temporal accounts.

The dominant schema is Jambūdvīpa cosmography: successive varṣas (Kimpuruṣa, Hari, Ilāvṛta/Meru, Ramyaka, Hiraṇmaya) are distinguished through sustaining substances (fruit-essences, sugarcane juice), exemplary flora (plakṣa, nyagrodha), and central-axis radiance around Meru, rather than through dynastic genealogy.