Shloka 28

Adhyaya 53 — Rudrasarga and the Measure of the Manvantaras: Svayambhuva Manu, Priyavrata’s Line, and the Seven Dvipas

Sanskrit

तथैव शाल्मले तेषां समनामानि सप्त वै । सप्त मेधातिथेः पुत्राः प्लक्षद्वीपेश्वरस्य वै ॥

Transliteration

tathaiva śālmale teṣāṃ samanāmāni sapta vai | sapta medhātitheḥ putrāḥ plakṣadvīpeśvarasya vai ||

Translation

ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಲ್ಮಲದ್ವೀಪದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರದೇ ಹೆಸರಿನ ಏಳು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. ಮತ್ತು ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪದ ಅಧಿಪತಿ ಮೇಧಾತಿಥಿಗೆ ಏಳು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು.

Word by Word

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb; 'thus/likewise')

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle; emphasis)

• शाल्मले: in Śālmala (Śālmaladvīpa)
• शाल्मले: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शाल्मल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (locative singular)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी बहुवचन

• समानामानि: having the same names
• समानामानि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समानामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन; कर्मधारयः: समान + नामानि (same-named)

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक विशेषण; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (samanāmāni इति सह)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात; emphasis/assurance)

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक विशेषण; पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचन (putrāḥ इति सह)

• मेधातिथेः: of Medhātithi
• मेधातिथेः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मेधातिथि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन; तत्पुरुषः: मेधा + अतिथि (name)

• पुत्राः: sons
• पुत्राः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन

• प्लक्षद्वीपेश्वरस्य: of the lord of Plakṣadvīpa
• प्लक्षद्वीपेश्वरस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: प्लक्ष-द्वीप-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन; तत्पुरुषसमासः: प्लक्षद्वीपस्य ईश्वरः (lord of Plakṣadvīpa)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात; emphasis)

Speakers

• Puranic narrator (cosmography section)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Cosmology
• Sacred Geography
• Genealogy
• Eponymous naming

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Continuity and replicable order are emphasized: each dvīpa follows a recognizable template of division and naming, reinforcing cosmic regularity.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Vamśa within cosmographic Sarga/Pratisarga-style material.

What is the esoteric significance?

‘Samanāma’ (same-named) suggests resonance across planes—patterns repeat across realms, hinting at fractal-like cosmic design.