Shloka 20
Adhyaya 49 — Cosmic Dissolution
इच्छताञ्च तथायासो मनसः समजायत ।
अपां सौक्ष्म्यं ततस्तासां सिद्धिर्नानारसोल्लसा ॥
icchatāñca tathāyāso manasaḥ samajāyata /
apāṃ saukṣmyaṃ tatastāsāṃ siddhirnānārasollasā
ಮತ್ತು ಯಾರಿಗೆ ಆಸೆಯಿತ್ತೋ ಅವರಿಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಜಲಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಉದಯವಾಯಿತು; ಅನೇಕ ರಸಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಿಯೂ ಉಂಟಾಯಿತು।
FAQs
Even in an abundant age, desire generates mental agitation (āyāsa). The text subtly warns that craving itself is the seed of effort and disturbance.
Sarga/Pratisarga cosmological qualities—describing how capacities and elemental relations manifest in an age.
‘Subtlety of waters’ can indicate mastery over the fluid principle (āpas-tattva): adaptability, taste/essence (rasa), and the mind’s capacity to ‘liquefy’ reality into experience.