Adhyaya 25: Madālāsā’s Return, Royal Succession, and the First Teaching to Vikrānta

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे मदालसाप्राप्तिर्नाम चतुर्विंशोऽध्यायः पञ्चविंशोऽध्यायः । जड उवाच आगम्य स्वपुरं सोऽथ पित्रोः सर्वमशेषतः । कथयामास तन्वङ्गी यथा प्राप्ता पुनर्मृता ॥

ಶ್ರೀಮಾರ್ಕಂಡೇಯಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಮದಾಲಸಾಪ್ರಾಪ್ತಿ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು; ಇದೀಗ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಜಡನು ಹೇಳಿದನು—ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಆ ಸೊಗಸಾದ ಅಂಗಗಳ ಸ್ತ್ರೀ ಸತ್ತಿದ್ದರೂ ಹೇಗೆ ಮತ್ತೆ ದೊರಕಿದಳು ಎಂಬುದೂ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಂದೆತಾಯಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು।

Verse 2

ननাম सा च चरणौ श्वश्रूश्वशुरयोः शुभा । स्वजनञ्च यथापूर्वं वन्दनाश्लेषणादिभिः ॥

ಆ ಶುಭಳಾದ ಸ್ತ್ರೀ ಅತ್ತೆಮಾವಂದಿರ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಳು; ಹಾಗೆಯೇ ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹಿಂದಿನಂತೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಆಲಿಂಗನ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ವಂದಿಸಿ ಅಭಿನಂದಿಸಿದಳು।

Verse 3

पूजयामास तन्वङ्गी यथान्यायं यथावयः । ततो महोत्सवो जज्ञे पौराणां तत्र वै पुरे ॥

ಆ ಸೊಗಸಾದ ಅಂಗಗಳ ಸ್ತ್ರೀ ಧರ್ಮೋಚಿತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಯೋಕ್ರಮದಂತೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದಳು। ನಂತರ ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ನಡುವೆ ಮಹೋತ್ಸವವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು।

Verse 4

ऋतध्वजश्च सुचिरं तया रेमे सुमध्यया । निर्झरेषु च शैलानां निम्नगापुलिनेṣu च ॥

ಆಮೇಲೆ ಋತಧ್ವಜನು ಆ ಸಣ್ಣ ನಡುಮೆಯ ಸ್ತ್ರೀಯೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಪರ್ವತ ಜಲಪಾತಗಳ ಬಳಿಯೂ ನದೀತೀರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ರೀಡಿಸಿದನು।

Verse 5

काननेṣu च रम्येषु तथैवोपवनेṣu च । पुण्यक्षयं वाञ्छमाना सापि कामोपभोगतः ॥

ಮತ್ತು ಅವಳೂ ಮನೋಹರ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಹಾರವನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಮಭೋಗದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಳಾಗಿ ‘ಪುಣ್ಯಕ್ಷಯ’ವನ್ನು ಬಯಸಿದಳು।

Verse 6

सह तेनातिकान्तेन रेमे रम्यासु भूमिषु । ततः कालेन महता शत्रुजित् स नराधिपः ॥

ಅವಳು ಆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರನಾದ ಪುರುಷನೊಂದಿಗೆ ಮನೋಹರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಆ ಶತ್ರುಜಿತ್ ರಾಜನು…

Verse 7

सम्यक् प्रशास्य वसुधां कालधर्ममुपेयिवान् । ततः पौराः महात्मानं पुत्रं तस्य ऋतध्वजम् ॥

ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿ ಕಾಲಧರ್ಮ (ಮರಣ)ವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ನಂತರ ಪೌರರು ಅವನ ಮಹಾತ್ಮ ಪುತ್ರ ಋತಧ್ವಜನ ಕಡೆಗೆ [ಹೋದರು]…

Verse 8

अभ्यषिञ्चन्त राजानमुदाराचारचेष्टितम् । सम्यक् पालयतस्तस्य प्रजाः पुत्रानिवौरसान् ॥

ಶೀಲಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನನ್ನು ಅವರು ರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದರು. ಅವನು ಅವರನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರರಂತೆ ಪ್ರಿಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು।

Verse 9

मदालसायाः सञ्जज्ञे पुत्रः प्रथमजस्ततः । तस्य चक्रे पिता नाम विक्रान्त इति धीमतः ॥

ಆಮೇಲೆ ಮದಾಲಸಾ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಗನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಅವನ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ತಂದೆ ಅವನಿಗೆ ‘ವಿಕ್ರಾಂತ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟನು.

Verse 10

तुतुषुस्तेन वै भृत्या जहास च मदालसा । सा वै मदालसा पुत्रं बालमुत्तानशायिनम् । उल्लापनच्छलेनाह रुदमानमविस्वरम् ॥

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಪರಿಚಾರಕರು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು; ಮದಾಲಸಾ ನಗೆಬೀರಿದಳು. ನಂತರ ಶಿಶುಭಾಷೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ, ಬೆನ್ನತ್ತ ಮಲಗಿ ಮೃದುವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಶಿಶುಪುತ್ರನಿಗೆ ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 11

शुद्धोऽसि रे तात न तेऽस्ति नाम कृतं हि ते कल्पनयाधुनैव । पञ्चात्मकं देहमिदं तवैत्तन् नैवास्य त्वं रोदिषि कस्य हेतोः ॥

ಪ್ರಿಯ ಮಗುವೇ, ನೀನು ಶುದ್ಧನು; ನಿನಗೆ (ನಿಜವಾದ) ಹೆಸರು ಇಲ್ಲ—ಈ ಹೆಸರು ಈಗಷ್ಟೇ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇಹ ಪಂಚಭೂತಮಯ; ನೀನು ದೇಹವಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ಏಕೆ ಅಳುತ್ತೀ?

Verse 12

न वा भवान् रोदिति वै स्वजन्मा शब्दोऽयमासाद्य महीशशूनुम् । विकल्प्यमानाः विविधा गुणास्ते ऽगुणाश्च भौताḥ सकलेन्द्रियेṣu ॥

ನಿಜವಾಗಿ ನೀನು ಅಳುತ್ತಿಲ್ಲ; ಈ ಶಬ್ದವು ಈ ರಾಜಪುತ್ರನಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ಭೇದಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆಯೇ ನಾನಾ ಗುಣಗಳು—ಮತ್ತು ಭೂತಜನ್ಯ ‘ಅಗುಣ’ಗಳೂ—ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 13

भूतानि भूतैः परिदुर्बलानि वृद्धिं समायान्ति यथेह पुंसः । अन्नाम्बुपानादिभिरेव कस्य न तेऽस्ति वृद्धिर्न च तेऽस्ति हानिः ॥

ಭೂತಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಭೂತಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕ್ಷೀಣಗೊಂಡು, ಆಹಾರ, ನೀರು, ಪಾನೀಯ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ—ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ—ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಿನಗೆ ಇದು ಯಾರದು? ನಿನಗೆ ವೃದ್ಧಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಕ್ಷಯವೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 14

त्वं कञ्चुके शीर्यमाणे निजेऽस्मिंस्तस्मिंश्च देहे मूढतां मा व्रजेथाः । शुभाशुभैः कर्मभिर्देहमेतन्मदादिमूढैः सञ्चुकस्तेऽपिनद्धः ॥

ಈ ‘ವಸ್ತ್ರ’—ನಿನ್ನದೇ ದೇಹ—ಜೀರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾದಾಗ ಅದರ ಕುರಿತು ಮೋಹಪಡಬೇಡ. ಶುಭಾಶುಭ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ, ಅಹಂಕಾರಾದಿ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಮೂರ್ತರಾದವರು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಹೊಲಿದು ಕಟ್ಟಿದ ಕಂಚುಕದಂತೆ ಈ ದೇಹವಿದೆ.

Verse 15

तातेति किञ्चित्तनयेति किञ्चिदम्बेति किञ्चिद्दयितेति किञ्चित् । ममेति किञ्चिन्न ममेति किञ्चित्त्वं भूतसङ्घं बहुमानयेथाः ॥

ಕೆಲವರು ‘ತಂದೆ’, ಕೆಲವರು ‘ಮಗ’, ಕೆಲವರು ‘ತಾಯಿ’, ಕೆಲವರು ‘ಪ್ರಿಯ’ ಎಂದು ಪರಸ್ಪರ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ‘ನನ್ನದು’, ಕೆಲವರು ‘ನನ್ನದು ಅಲ್ಲ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಹೆಸರಿನ ಗುರುತುಗಳಿಂದ ಜೀವಿಗಳ ಈ ಗುಂಪನ್ನು ಪೂಜ್ಯವೆಂದು ಭ್ರಮಿಸಬೇಡ.

Verse 16

दुःखानि दुःखोपगमाय भोगान्सुखाय जानाति विमूढचेताः । तान्येव दुःखानि पुनः सुखानि जानात्यविद्वान्सुविमूढयेताः ॥

ಮೂಢ ಮನಸ್ಸು ದುಃಖ ಸಮೀಪಿಸುವ ಕಾರಣವಾದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಸುಖವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಜ್ಞಾನಿ, ಪರಮವಾಗಿ ಗೊಂದಲಗೊಂಡವನು, ಅದೇ ದುಃಖಗಳನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಸುಖವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

हासोऽस्थिसन्दर्शनमक्षियुग्ममत्युज्ज्वलं तर्जनमङ्गनायाः । कुचादिपीनं पिशितं घनं तत्स्थानं रतेः किं नरकं न योषित् ॥

ಸ್ತ್ರೀಯ ನಗು ಎಲುಬಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾತ್ರ; ಅವಳ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಂಕುಶದಂತಿವೆ. ಸ್ತನಾದಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಘನ ಮಾಂಸಪಿಂಡವೇ ರಾಗಾಸನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಸ್ತ್ರೀ (ಅದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ) ನರಕವಲ್ಲವೇ?

Verse 18

यानं क्षितौ यानगतञ्च देहं देहेऽपि चान्यः पुरुषो निविष्टः । ममत्वबुद्धिर्न तथा यथा स्वे देहेऽतिमात्रं बत मूढतैषा ॥

ರಥವು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇದೆ, ದೇಹವು ರಥದಲ್ಲಿ ಇದೆ; ದೇಹದೊಳಗೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ‘ಪುರುಷ’ (ಆತ್ಮ) ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೂ ರಥದ ಕಡೆ ಇರುವಷ್ಟು ಮಮತ್ವವಿಲ್ಲ; ಸ್ವದೇಹದ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು—ಅಯ್ಯೋ, ಇದು ಅತಿಮೋಹ!