Adhyaya 21: Kuvalayashva’s Descent to Patala and the Rescue of Madalasa
कुवलयाश्व-पातालगमनम् तथा मदालसाहरण-निवारणम् (Kuvalayāśva-pātālagamanam tathā Madālasā-haraṇa-nivāraṇam)
Householder's Dharma
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮದಾಲಸೆಯ ಅಪಹರಣದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ಕುವಲಯಾಶ್ವನು ಶೋಕ‑ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಪಾತಾಳಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯ‑ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಅಪಹರಣವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಮದಾಲಸೆಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ವಿಜಯದಿಂದ ಮರಳಿ ಬಂದು ಪ್ರಜೆಗೆ ಧೈರ್ಯ ನೀಡುತ್ತಾನೆ।
Divine Beings
Celestial Realms
Key Content Points
Focus Keywords
Shlokas in Adhyaya 21
Verse 1
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे पितापुत्रसंवादेऽथ कुवलयाश्वीयो नाम विंशोऽध्यायः । एकविंशोऽध्यायः । पितोवाच गालवेन समं गत्वा नृपपुत्रेण तेन यत् । कृतं तत् कथ्यतां पुत्रौ विचित्रा युवयोः कथा ॥
ಇಂತೆ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಪಿತೃ–ಪುತ್ರ ಸಂವಾದದೊಳಗಿನ ‘ಕುವಲಯಾಶ್ವೀಯ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತಂದೆ ಹೇಳಿದರು—ಮಕ್ಕಳೇ, ಗಾಲವನೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಿ ಆ ರಾಜಕುಮಾರನು ನಂತರ ಏನು ಮಾಡಿದನು ತಿಳಿಸಿರಿ; ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಕಥೆ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ।
Verse 2
पुत्रावूचतुः स गालवाश्रमे रम्ये तिष्ठन् भूपालनन्दनः । सर्वविघ्रोपशमनं चकार ब्रह्मवादिनाम् ॥
ಪುತ್ರರು ಹೇಳಿದರು—ಗಾಲವನ ಮನೋಹರ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ರಾಜಕುಮಾರನು ಬ್ರಹ್ಮವಚನನಿಷ್ಠ ಮುನಿಗಳಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಘ್ನಗಳ ಶಾಂತಿಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು।
Verse 3
वीरं कुवलयाश्वं तं वसन्तं गालवाश्रमे । मदावलोपोपहतो नाजानाद्दानवाधमः ॥
ಆ ನೀಚ ದೈತ್ಯನು ಮದ ಮತ್ತು ಗರ್ವದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಗಾಲವಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವೀರ ಕುವಲಯಾಶ್ವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ।
Verse 4
ततस्तं गालवं विप्रं सन्ध्योपासनतत्परम् । शौकरं रूपमास्थाय प्रधर्षयितुमागतम् ॥
ನಂತರ ಅವನು ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗಾಲವನನ್ನು ಪೀಡಿಸಲು ಬಂದನು।
Verse 5
मुनिशिष्यैरथोत्क्रुष्टे शीघ्रमारुह्य तं हयम् । अन्वधावद्वराहं तं नृपपुत्रः शरासनी ॥
ಮುನಿವರರ ಶಿಷ್ಯರು ಹಾಹಾಕಾರ ಮಾಡಿದಾಗ, ಧನುರ್ಧರನಾದ ಆ ರಾಜಕುಮಾರನು ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ಆ ವರಾಹವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು।
Verse 6
आजघान च बाणेन चन्द्रार्धाकारवर्चसा । आकृष्य बलवच्चापं चारुचित्रोपशोभितम् ॥
ಅನಂತರ ಅವನು ಸುಂದರ ಚಿತ್ರಾಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತವಾದ ಬಲಿಷ್ಠ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎಳೆದು, ಅರ್ಧಚಂದ್ರವಕ್ರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಬಾಣದಿಂದ ಅದನ್ನು ವಿದ್ಧಮಾಡಿದನು।
Verse 7
नाराचाभिहतः शीघ्रमात्मत्राणपरो मृगः । गिरिपादपसम्बाधां सोऽन्वक्रामन्महाटवीम् ॥
ಬಾಣದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಆ ಜಿಂಕೆ, ತನ್ನ ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲೇ ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪರ್ವತವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಹಾ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು।
Verse 8
तमन्वधावद्वेगेन तुरगोऽसौ मनोजवः । चोदितो राजपुत्रेण पितुरादेशकारिणा ॥
ಆಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದಂತೆ ತ್ವರಿತವಾದ ಆ ಕುದುರೆ, ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಕುಮಾರನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ವೇಗವಾಗಿ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಓಡಿತು।
Verse 9
अतिक्रम्याथ वेगेन योजनानि सहस्रशः । धरण्यां विवृते गर्ते निपपात लघुक्रमः ॥
ನಂತರ ಆ ಲಘುಪಾದಿ ಸಾವಿರಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ದಾಟಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿದ್ದ ವಿಶಾಲ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಿದ್ದನು।
Verse 10
तस्यानन्तरमेवाशु सोऽप्यश्वी नृपतेः सुतः । निपपात महागर्ते तिमिरौघसमावृते ॥
ಅನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ರಾಜಕುಮಾರನೂ—ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಏರಿದ್ದವನು—ಘನ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಆ ಮಹಾ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಿದ್ದನು।
Verse 11
ततो नादृश्यत मृगः स तस्मिन् राजसूनुना । प्रकाशञ्च स पातालमपश्यत तत्र नापि नम् ॥
ಆಗ ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಆ ಜಿಂಕೆ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದರ ಬದಲು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ದೀಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ಪಾತಾಳಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಂಡನು, ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಶೂನ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಿಲ್ಲ।
Verse 12
ततोऽपश्यत स सौवर्ण-प्रासादशतसङ्कुलम् । पुरन्दरपुरप्रख्यं पुरं प्राकारशोभितम् ॥
ನಂತರ ಅವನು ನೂರಾರು ಸ್ವರ್ಣಪ್ರಾಸಾದಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಒಂದು ನಗರವನ್ನು ಕಂಡನು—ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ)ನ ಪುರಿಯಂತೆಯೇ—ಪ್ರಾಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದುದು।
Verse 13
तत् प्रविश्य स नापश्यत तत्र कञ्चिन्नरं पुरे । भ्रमता च ततो दृष्टा तत्र योषित् त्वरान्विता ॥
ಆ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೂ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರಲು ಅಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕಂಡನು।
Verse 14
सा पृष्टा तेन तन्वङ्गी प्रस्थिताऽ केन कस्य वा । नोवाच किञ्चित् प्रासादमारुरोह च भामिनी ॥
ಅವನು ಕೇಳಿದನು—‘ನೀನು ಯಾರು? ಯಾರಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಯಾರಿಂದ ಹೊರಟಿದ್ದೀ?’—ಎಂದು. ಆ ಸೊಗಸಾದ ಅಂಗಗಳ ಸ್ತ್ರೀ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ಆ ಗೌರಾಂಗೀ ಸುಂದರಿ ಒಂದು ಪ್ರಾಸಾದಕ್ಕೆ ಏರಿದಳು।
Verse 15
सोऽप्यश्वमेकतो बद्ध्वा तामेवानुससार वै । विस्मयोत्फुल्लनयनो निःशङ्को नृपतेः सुतः ॥
ಅವನು ಕೂಡ ತನ್ನ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಒಂದು ಬದಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅವಳನ್ನೇ ಮಾತ್ರ ಅನುಸರಿಸಿದನು; ಆ ರಾಜಸುತನು ನಿರ್ಭಯನಾಗಿದ್ದನು।
Verse 16
ततोऽपश्यत् सुविस्तीर्णे पर्यङ्के सर्वकाञ्चने । निषण्णां कन्याकामेकां कामयुक्तां रतीमिव ॥
ಅಥ ಅವನು ನೋಡಿದನು—ಸರ್ವತಃ ಹೇಮಮಯವಾದ ವಿಶಾಲ ಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಮಸಮನ್ವಿತಳಾದ ಏಕ ಕನ್ಯೆ ಉಪವಿಷ್ಟಳಾಗಿ, ಸాక్షಾತ್ ರತಿಯಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದಳು।
Verse 17
विस्पष्टेन्दुमुखीं सुभ्रूं पीनश्रोणिपयोधराम् । बिम्बाधरोष्ठीं नन्वङ्गीं नीलोत्पलविलोचनाम् ॥
ಅವಳ ಮುಖ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಂದ್ರಸದೃಶ, ಭ್ರೂಯುಗಲ ಸುಂದರ; ನಿತಂಬಸ್ತನಗಳು ಪೂರ್ಣ; ಅಧರಗಳು ಬಿಂಬಫಲೋಪಮ; ದೇಹ ಸಣ್ಣ; ಕಣ್ಣುಗಳು ನೀಲೋತ್ಪಲದಂತೆ।
Verse 18
रक्ततुङ्गनखीṃ श्यामां मृद्वीṃ ताम्रकराङ्घ्रिकाम् । करभोरुṃ सुदशनां नीलसूक्ष्मस्थिरालकाम् ॥
ಅವಳ ನಖಗಳು ರಕ್ತವರ್ಣದ ಉನ್ನತ; ಅವಳು ಶ್ಯಾಮವರ್ಣದ ಮೃದು; ಕೈಕಾಲುಗಳು ತಾಮ್ರಾರుణ; ಊರುಗಳು ಗಜಶುಂಡೋಪಮ; ದಂತಗಳು ಸುಂದರ; ಶ್ಯಾಮವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕುಂಚಿತ ಕೇಶಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದವು।
Verse 19
तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीमनङ्गाङ्गलतामिव । सोऽमन्यत् पार्थिवसुतस्तां रसातलदेवताम् ॥
ಆ ಸರ್ವಾಂಗಸುಂದರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ—ಅನಂಗದೇಹಮಯ ಲತೆಯಂತೆ—ರಾಜಪುತ್ರನು ಅವಳನ್ನು ರಸಾತಲದ ದೇವತೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದನು।
Verse 20
सा च दृष्ट्वैव तं बाला नीलकुञ्चितमूर्धजम् । पीनोरुस्कन्धबाहुं तममंस्त मदनं शुभा ॥
ಆ ಕನ್ಯೆಯೂ ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ—ಶ್ಯಾಮ ಕುಂಚಿತ ಕೇಶವಂತ, ಊರು-ಸ್ಕಂಧ-ಬಾಹುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ, ಶುಭಲಕ್ಷಣ—ಅವನನ್ನು ಮದನ (ಕಾಮ) ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು।
Verse 21
उत्तस्थौ च महाभागा चित्तक्षोभमवाप्य सा । लज्जाविस्मयदैन्यानां सद्यस्तन्वी वशं गता ॥
ಆ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ ಸಣ್ಣ ದೇಹದ ಕನ್ಯೆ ಮನಸ್ಸು ಕಲುಷಿತವಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಂತಳು; ತಕ್ಷಣವೇ ಲಜ್ಜೆ, ಆಶ್ಚರ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಥೆಯಿಂದ ಅವರ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಳು।
Verse 22
कोऽयं देवो नु यक्षो वा गन्धर्वो वोरगोऽपि वा । विद्याधरो वा सम्प्राप्तः कृतपुण्यरतिर्नरः ॥
“ಇವನು ಯಾರು—ದೇವನಾ, ಯಕ್ಷನಾ, ಗಂಧರ್ವನಾ, ಅಥವಾ ನಾಗನಾ? ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಧರನೊಬ್ಬ ಬಂದಿದಾನೆಯೇ? ಅಥವಾ ಪುಣ್ಯಫಲದ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವ ಮಾನವನೋ?”
Verse 23
एवं विचिन्त्य बहुधा निश्वस्य च महीतले । उपविश्य ततो भेजे सा मूर्च्छां मदिरक्षणा ॥
ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟು ಅವಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಳು; ನಂತರ ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಮತ್ತಳಾದವಳಂತೆ ಮೂರ್ಚೆಗೆ ಒಳಗಾದಳು।
Verse 24
सोऽपि कामशराघातमवाप्य नृपतेः सुतः । तां समाश्वासयामास न भेतव्यमिति ब्रुवन् ॥
ರಾಜಪುತ್ರನೂ ಕಾಮನ ಬಾಣಗಳ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡು, ಅವಳಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಾ—“ಭಯಪಡಬೇಡ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು।
Verse 25
सा च स्त्री या तदा दृष्टा पूर्वं तेन महात्मना । तालवृन्तमुपादाय पर्यवीजयदाकुला ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಮೊದಲು ಕಂಡಿದ್ದ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ತಾಳೆಎಲೆಯ ವೀಸಣೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನಿಗೆ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಳು।
Verse 26
समाश्वास्य तदा पृष्टा तेन संमोहकारणम् । किञ्चिल्लज्जान्विता बाला तस्याः सख्युर् न्यवेदयत् ॥
ಅವಳನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಪಡಿಸಿ ನಂತರ ಅವಳ ಮೋಹದ ಕಾರಣವನ್ನು ಅವನು ಕೇಳಿದನು. ಆ ಯುವತಿ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಆವರಿತಳಾಗಿ ತನ್ನ ಸಖಿಯ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದಳು.
Verse 27
सा चास्मै कथयामास नृपपुत्राय विस्तरात् । मोहस्य कारणं सर्वं तद्दर्शनसमुद्भवम् । यथा तया समाख्यातं तद्वृत्तान्तञ्च भामिनी ॥
ಮತ್ತು ಅವಳು ಆ ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೆ—ಅವನನ್ನು/ಆ ಘಟನೆನ್ನು ಕಂಡುದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮೋಹದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಳು. ಹೀಗೆ ಆ ಸುಂದರಿ ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದಳು.
Verse 28
स्त्र्युवाच— विश्वावसुरिति ख्यातो दिवि गन्धर्वराट् प्रभो । तस्येयमात्मजा सुभ्रूर् नाम्नरा ख्याता मदालसा ॥
ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಹೇಳಿದಳು—ಓ ಪ್ರಭು, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವರ ರಾಜನು ವಿಶ್ವಾವಸು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಇವಳು ಅವನ ಸುಭ್ರೂ ಪುತ್ರಿ; ಮದಾಲಸಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
Verse 29
वज्रकेतुः सुतश्चोग्रो दानवोऽरिविदारणः । पातालकेतुर् विख्यातः पातालान्तरसंश्रयः ॥
ಅವನು ವಜ್ರಕೇತು ಎಂಬ ದಾನವನ ಕ್ರೂರ ಪುತ್ರನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು. ಪಾತಾಲಕೇತು ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿ ಪಾತಾಲದ ಅಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 30
तेनेयम् उद्यानगता कृत्वा मायां तमोमयीम् । अपहृत्य मयां हीना बाला नीता दुरात्मना ॥
ಅವನು ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತೋಟಕ್ಕೆ ಹೋದ ಈ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು. ಪರಿಚಾರಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಆ ಬಾಲಿಕೆ ಆ ಪಾಪಿಯಿಂದ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟಳು.
Verse 31
आगामिन्यां त्रयोदश्याम् उद्वक्ष्यति किलासुरः । स तु नार्हति चार्वङ्गीं शूद्रो वेदश्रुतीमिव ॥
ಬರುವ ತ್ರಯೋದಶೀ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಅಸುರನು ಅವಳನ್ನು ವಿವಾಹಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸುಲಕ್ಷಣಾಂಗಿಯಾದ ಆ ಕನ್ಯೆಗೆ ಅವನು ಅರ್ಹನಲ್ಲ—ಶೂದ್ರನು ವೇದಪಠಣಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲದಂತೆ.
Verse 32
अतीते च दिने बालाम् आत्मव्यापदनोद्यताम् । सुरभिः प्राह नायं त्वां प्राप्स्यते दानवाधमः ॥
ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ ಕಳೆದಾಗ, ಆ ಕನ್ಯೆ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಳಾದಾಗ, ಸುರಭೀ ಹೇಳಿದರು—‘ಈ ಹೀನ ದಾನವನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನು.’
Verse 33
मर्त्यलोकमनुप्राप्तं य एनं छेत्स्यते शरैः । स ते भर्ता महाभागे अचिरेण भविष्यति ॥
ಮರ್ತ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನೇ, ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತೀ, ಶೀಘ್ರವೇ ನಿನ್ನ ಪತಿಯಾಗುವನು.
Verse 34
अहं चास्याः सखी नाम्नरा कुण्डलेति मनस्विनी । सुता विन्ध्यवतः पत्नी वीरपुष्करमालिनः ॥
ಮತ್ತು ನಾನು ಅವಳ ಸಖಿ—ಕುಂಡಲಾ ಎಂಬ ಮಹಾತ್ಮೆ—ವಿಂಧ್ಯವತನ ಪುತ್ರಿ, ವೀರ ಪುಷ್ಕರಮಾಲಿನನ ಪತ್ನಿ.
Verse 35
हते भर्तरि शुम्भेन तीर्थात् तीर्थम् अनुव्रता । चरामि दिव्यया गत्या परलोकार्थम् उद्यता ॥
ಶುಂಭನು ನನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ವಧಿಸಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ವ್ರತನಿಷ್ಠಳಾಗಿ, ದಿವ್ಯಗತಿಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥದಿಂದ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಪರಲೋಕಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾಗಿ.
Verse 36
पातालकेतुर्दुष्टात्मा वाराहं वपुरास्थितः । केनापि विद्धो बाणेन मुनीनां त्राणकारणात् ॥
ಪಾತಾಳಕೇತು ಎಂಬ ಪಾಪಾತ್ಮನು ವರಾಹದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರ ಬಾಣದಿಂದ ವಿದ್ಧನಾದನು; ಇದೇ ಉಪಾಯದಿಂದ ಮುನಿಗಳು ರಕ್ಷಿತರಾದರು.
Verse 37
तञ्चाहं तत्त्वतोऽन्विष्य त्वरिता समुपागता । सत्यमेव स केनापि ताडितो दानवाधमः ॥
ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನಾನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆನು; ನಿಜಕ್ಕೂ ದಾನವರಲ್ಲಿ ಆ ಅಧಮನು ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡನು.
Verse 38
इयञ्च मूर्च्छामगमत् कारणं यत् शृणुष्व तत् । त्वयि प्रीतिमती बाला दर्शनादेव मानद ॥
ಅವಳು ಮೂರ್ಚ್ಛೆಗೆ ಒಳಗಾದಳು—ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳು: ಓ ಮಾನ್ಯನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಕಂಡ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಆ ಯುವತಿ ಕನ್ಯೆ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನುರಕ್ತಳಾದಳು.
Verse 39
देवपुत्रोपमे चारु-वाक्यादिगुणशालिनि । भर्ता चान्यस्य विहिता येन विद्धः स दानवः ॥
ಅವಳು ದೇವಕನ್ಯೆಯಂತೆ, ಮಧುರಭಾಷಣಾದಿ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಆದರೆ ಅವಳು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪುರುಷನ ಪತ್ನಿಯಾಗುವುದು ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ—ಅವನೇ ಆ ದಾನವನನ್ನು ಬಾಣದಿಂದ ವಿದ್ಧಿಸಿದನು.
Verse 40
एतस्मात् कारणान्मोहं महान्तमियमागतā । यावज्जीवं च तन्वङ्गी दुःखमेवोपभोक्ष्यते ॥
ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವಳು ಮಹಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಆ ಸೊಗಸಾದ ಅಂಗಗಳ ಕನ್ಯೆ ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ದುಃಖವನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸುವಳು.
Verse 41
त्वय्यस्या हृदयं रागि भर्ता चान्यो भविष्यति । यावज्जीवमतो दुःखं सुरभ्या नान्यथा वचः ॥
ಹೇ ರಾಗೀ! ಅವಳ ಹೃದಯ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತವಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಅವಳ ಪತಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನಾಗುವನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ದುಃಖದಲ್ಲಿರುವಳು—ಸುರಭಿಯ ವಾಕ್ಯ ಅನ್ಯಥಾ ಆಗದು.
Verse 42
अहं त्वस्याḥ प्रभि प्रीत्या दुःखितात्र समागता । यतो विशेषो नैवास्ति स्वसखी-निजदेहयोः ॥
ಆದರೆ ಅವಳ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನಾನು ದುಃಖಾಕ್ರಾಂತನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೂ ಸ್ವದೇಹಕ್ಕೂ, ಎಂದರೆ, ಭೇದವಿಲ್ಲ.
Verse 43
यद्येषाभिमतं वीरं पतिमाप्नोति शोभना । ततस्तपस्त्वहं कुर्यां निर्व्यलीकेन चेतसा ॥
ಈ ಸುಂದರ ಕನ್ಯೆ ಪತಿಯಾಗಿ ಬಯಸುವ ಆ ವೀರನನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ನಾನು ಕಪಟರಹಿತ ಹೃದಯದಿಂದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುವೆನು.
Verse 44
त्वन्तु को वा किमर्थं वा सम्प्राप्तोऽत्र महामते । देवो दैत्यो नु गन्धर्वः पन्नगः किन्नरोऽपि वा ॥
ಆದರೆ ಹೇ ಮಹಾತ್ಮನೇ! ನೀನು ಯಾರು, ಯಾವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವೆ? ನೀನು ದೇವನಾ, ದೈತ್ಯನಾ, ಗಂಧರ್ವನಾ, ನಾಗನಾ, ಅಥವಾ ಕಿನ್ನರನಾ?
Verse 45
न ह्यत्र मानुषगतिर्न चेदृङ्मानुषं वपुः । तत्त्वमाख्याहि कथितं यथैवावितथं मया ॥
ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ಸಂಚಾರಮಾರ್ಗವೇ ಇಲ್ಲ; ಆದರೂ ನಿನ್ನ ರೂಪ ಮಾನವಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಅಸತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದೇನೆ.
Verse 46
कुवलयाश्व उवाच यन्मां पृच्छसि धर्मज्ञे कस्त्वं किं वा समागतः । तच्छृणुष्वामलप्रज्ञे कथयाम्यादितस्तव ॥
ಕುವಲಯಾಶ್ವನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ! ನಾನು ಯಾರು ಮತ್ತು ಏಕೆ ಬಂದೆನು ಎಂದು ನೀನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವೆ; ಹೇ ನಿರ್ಮಲಬುದ್ಧಿಯವನೇ, ಕೇಳು. ಆದಿಯಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುವೆನು.
Verse 47
राज्ञः शत्रुजितः पुत्रः पित्रा सम्प्रेषितः शुभे । मुनिरक्षणमुद्दिश्य गालवाश्रममागतः ॥
ನಾನು ರಾಜ ಶತ್ರುಜಿತನ ಪುತ್ರನು; ಹೇ ಶುಭೆಯೇ, ತಂದೆಯು ನನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಋಷಿಗಳ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಗಾಲವನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದೆನು.
Verse 48
कुर्वतो मम रक्षाञ्च मुनीनां धर्मचारिणाम् । विघ्नार्थमागतः कोऽपि शौकरं रूपमास्थितः ॥
ನಾನು ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಒಬ್ಬ ವಿಘ್ನಕಾರನು ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಬಂದನು.
Verse 49
मया स विद्धो बाणेन चन्द्रार्धाकारवर्चसा । अपक्रान्तोऽतिवेगेन तमस्म्यनुगतो हयी ॥
ನಾನು ಅರ್ಧಚಂದ್ರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಬಾಣದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದೆ. ಅವನು ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಓಡಿಹೋದನು; ನಾನು ಅಶ್ವಾರೂಢನಾಗಿ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದೆ.
Verse 50
पपात सहसा गर्ते सक्रीडोऽश्वश्च मामकः । सोऽहमश्वं समारूढस्तमस्येकः परिभ्रमन् ॥
ಅಕಸ್ಮಾತ್ ನನ್ನ ಕುದುರೆ, ಅದರ ಸಜ್ಜು-ಉಪಸ್ಕರಗಳೊಡನೆ, ಒಂದು ಗುಂಡಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. ನಂತರ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಕುದುರೆಯೇರಿಕೊಂಡು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದೆ.
Verse 51
प्रकाशमासादितवान्दृष्टा च भवती मया । पृष्टया च न मे किञ्चिद्भवत्या दत्तमुत्तरम् ॥
ನಾನು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಂಡೆನು. ಆದರೆ ನಾನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೂ ನೀನು ಏನೂ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.
Verse 52
त्वाञ्चैवानुप्रविष्टोऽहमिमं प्रासादमुत्तमम् । इत्येतत्कथितं सत्यं न देवोऽहं न दानवः ॥
ಮತ್ತೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅರಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆನು. ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಸತ್ಯವೇ—ನಾನು ದೇವನೂ ಅಲ್ಲ, ದಾನವನೂ ಅಲ್ಲ.
Verse 53
न पन्नगो न गन्धर्वः किन्नरो वा शुचिस्मिते । समस्ता पूज्यपक्षो वै देवाद्या मम कुण्डले । मनुष्योऽस्मि विशङ्का ते न कर्तव्यात्र कर्हिचित् ॥
ಓ ಸುಹಾಸಿನಿ, ನಾನು ನಾಗನಲ್ಲ, ಗಂಧರ್ವನಲ್ಲ, ಕಿನ್ನರನಲ್ಲ. ನನ್ನ ಕಿವಿಯ ಆಭರಣಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲರೂ ಚಿತ್ರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಮಾನವನು; ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಪಡಬೇಡ.
Verse 54
पुत्रावूचतुः ततः प्रहृष्टा सा कन्या सखीवदनमुत्तमम् । लज्जाजडं वीक्षमाणा किञ्चिन्नोवाच भामिनी ॥
ನಂತರ ಆ ಇಬ್ಬರು ಯುವತಿಯರು ಮಾತನಾಡಿದರು. ಆ ಕನ್ಯೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ಸಖಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿದಳು; ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಸ್ಥಬ್ಧಳಾದ ಆ ಸುಂದರಿ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.
Verse 55
सा सखी पुनरप्येनां प्रहृष्टा प्रत्युवाच ह । यथावत् कथितं तेन सुरभ्या वचनानुगे ॥
ಆಗ ಆ ಸಖಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಸುರಭಿಯ ಉಪದೇಶದಂತೆ, ಮತ್ತೆ ಅವಳ (ಪಕ್ಷದಿಂದ) ಉತ್ತರಿಸಿದಳು—ಅವನು ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆಯೇ.
Verse 56
कुण्डलोवाच वीर सत्यमसन्दिग्धं भवताभिहितं वचः । नान्यत्र हृदयन्त्वस्या दृष्ट्वा स्थैर्यं प्रयास्यति ॥
ಕುಂಡಲನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ವೀರ, ನೀನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು ಸತ್ಯವೂ ಸಂಶಯರಹಿತವೂ ಆಗಿವೆ. ನಿನ್ನ ಅಚಲ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡ ಮೇಲೆ ಅವಳ ಹೃದಯ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ತಿರುಗದು.
Verse 57
चन्द्रमेवाधिका कान्तिः समुपैति रविं प्रभा । भूतिर्धन्यं धृतिर्धोरं क्षान्तिरभ्येति चोत्तमम् ॥
ಚಂದ್ರನಂತೆ ಸೌಂದರ್ಯ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ; ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕಿರಣತೆ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಯೂ ಸೌಭಾಗ್ಯವೂ ಬರುತ್ತವೆ; ಭೀಕರವಾದ ಧೈರ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಕ್ಷಮೆ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
Verse 58
त्वयैव विद्धोऽसन्दिग्धं स पापो दानवाधमः । सुरभिः सा गवां माता कथं मिथ्या वदिष्यति ॥
ಆ ದುಷ್ಟನು, ದಾನವರಲ್ಲಿ ಅತಿಪಾಪಿಷ್ಠನು, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನ್ನಿಂದ ಹತನಾಗಿದ್ದಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಸುರಭಿ, ಗೋಮಾತೆ; ಅವಳು ಹೇಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವಳು?
Verse 59
तद्धन्येयं सभाग्या च त्वत्सम्बन्धं समेत्य वै । कुरुष्व वीर यत् कार्यं विधिनैव समाहितम् ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಧನ್ಯಳೂ ಸೌಭಾಗ್ಯವತೀಯೂ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ, ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದರಿಂದ. ಹೇ ವೀರ, ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ, ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾಡು.
Verse 60
पुत्रावूचतुः परवाऽनहमित्याह राजपुत्रः सतां पितुः । सा च तं चिन्तयामास तुम्बुरुं तत्कुले गुरुम् ॥
ಪುತ್ರರು ಹೇಳಿದರು. ರಾಜಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ಉದಾಸೀನನಲ್ಲ (ನಾನು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ).” ಆಗ ಅವಳು ಆ ವಂಶದ ಗುರು ತುಂಭುರುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದಳು.
Verse 61
स चापि तत्क्षणात् प्राप्तः प्रगृहीतसमित्कुशः । मदालसायाः समप्रीत्या कुण्डलागौरवेण च ॥
ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಮಿಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ಮಾಂಕುಶವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಬಂದನು—ಮದಾಲಸೆಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದಲೂ, ಕುಂಡಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಗೌರವದಿಂದಲೂ ಸಹ।
Verse 62
प्रज्वाल्य पावकं हुत्वा मन्त्रवित् कृतमङ्गलाम् । वैवाहिकविधिं कन्यां प्रतिपाद्य यथागतम् ॥
ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಮಂತ್ರವಿದನು ಮಂಗಳಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ವಿವಾಹವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಬಂದಂತೆಲೇ ಹೊರಟನು।
Verse 63
जगाम तपसे धीमान् स्वाश्रमपदं तदा । सा चाह तां सखीṃ बालाṃ कृतार्थास्मि वरानने ॥
ನಂತರ ಆ ಮುನಿಯು ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅವಳು ತನ್ನ ಯೌವನಸಖಿಗೆ—“ಓ ಸುಂದರಮುಖಿಯೇ, ನಾನು ಕೃತಾರ್ಥಳಾದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು।
Verse 64
संयुक्ताममुनाऽऽदृष्ट्वा त्वामहं रूपशालिनीम् । तमस्तप्स्येऽहमतुलं निर्व्यलीकेन चेतसा ॥
ಸೌಂದರ್ಯಸಂಪನ್ನಳಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಏಕವಾದುದಾಗಿ ನೋಡಿ, ಈಗ ನಾನು ಕಪಟರಹಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅತುಲ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುವೆನು।
Verse 65
तीर्थाम्बुधूतपापा च भवित्री नेदृशी यथा । तञ्चाह राजपुत्रं सा प्रश्रयावनता तदा । गन्तुकामा निजसखी-स्नेहविक्लवभाषिणी ॥
ಅವಳು ಇಂತಹವಳಾಗುವಳು—ತೀರ್ಥಜಲಗಳಿಂದ ಅವಳ ಪಾಪಗಳು ತೊಳೆದುಹೋಗುವವು. ನಂತರ ಸಖಿಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಮಾತು ತಡಬಡಿಸುತ್ತ, ವಿನಯದಿಂದ ವಾಲಿ, ಹೊರಡಲು ಬಯಸಿ, ಅವಳು ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು।
Verse 66
कुण्डलोवाच पुंभिरप्यमितप्रज्ञ नोपदेशो भवद्विधे । दातव्यः किमुत स्त्रीभिरतो नोपदिशामि ते ॥
ಕುಂಡಲನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಅನಂತಬುದ್ಧಿಯ ಪುರುಷ, ನಿನ್ನಂತಹವರಿಗೆ ಸಹ ಉಪದೇಶ ಕೊಡಬಾರದು; ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಎಂದರೆ ಇನ್ನೂ ಹೇಗೆ? ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿನಗೆ ಬೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 67
किं त्वस्यास्तनुमध्यायाः स्नेहाकृष्टेन चेतसा । त्वया विश्रम्भिता चास्मि स्मारयाम्यरिसूदन ॥
ಆದರೆ ಈ ಸಣ್ಣ ನಡುಮೆಯ ಸ್ತ್ರೀಯ ಮೇಲಿನ ಸ्नेಹದಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ಹೇ ಶತ್ರುಹಂತಾ, ನೀನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿಟ್ಟಿದ್ದೀ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿನಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾದುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 68
भर्तव्या रक्षितव्या च भार्या हि पतिना सदा । धर्मार्थकामसंसिद्ध्यै भार्या भर्तृसहायिनी ॥
ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪತಿಯು ಸದಾ ಪೋಷಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪತ್ನಿ ಪತಿಗೆ ಸಹಾಯಕಿ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ.
Verse 69
यदा भार्या च भर्ता च परस्परवशानुगौ । तदा धर्मार्थकामानां त्रयाणामपि सङ्गतम् ॥
ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಪತಿ ಪರಸ್ಪರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿದ್ದು, ಒಬ್ಬರೊಬ್ಬರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಾಗ, ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಎಂಬ ಮೂರುವು ಸಮನ್ವಯವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ.
Verse 70
कथं भार्यामृते धर्ममर्थं वा पुरुषः प्रभो । प्राप्नोति काममथवा तस्यां त्रितयमाहितम् ॥
ಹೇ ನಾಥ, ಪತ್ನಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪುರುಷನು ಧರ್ಮವೋ ಅರ್ಥವೋ, ಅಥವಾ ಕಾಮವನ್ನೂ ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಬಲ್ಲನು? ಅವಳಲ್ಲೇ ಈ ತ್ರಿವರ್ಗ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 71
तथैव भर्तारमृते भार्या धर्मादिसाधने । न समर्था त्रिवर्गोऽयं दाम्पत्यं समुपाश्रितः ॥
ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪತಿವಿಹೀನಳಾದ ಪತ್ನಿ ಧರ್ಮಾದಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಮರ್ಥಳಲ್ಲ; ಈ ತ್ರಿವರ್ಗ (ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ) ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 72
देवातापितृभृत्यानामतिथीनाञ्च पूजनम् । न पुंभिः शक्यते कर्तुमृते भार्यां नृपात्मज ॥
ಓ ರಾಜಕುಮಾರನೇ! ಪತ್ನಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪುರುಷರು ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಯಥೋಚಿತ ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾರರು.
Verse 73
प्राप्तोऽपि चार्थो मनुजैरानीतोऽपी निजं गृहम् । क्षयमेति विना भार्यां कुभार्यासंश्रयेऽपि वा ॥
ಪುರುಷರು ಗಳಿಸಿದ ಧನವೂ, ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ತಂದರೂ, ಪತ್ನಿಯಿಲ್ಲದೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ದುಷ್ಟ ಪತ್ನಿಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 74
कामस्तु तस्य नैवास्ति प्रत्यक्षेणोपलक्ष्यते । दम्पत्योः सहधर्मेण त्रयीधर्ममवाप्नुयात् ॥
ಕಾಮದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ—(ದಾಂಪತ್ಯಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ) ಅವನಿಗೆ ಅದು ಇಲ್ಲ; ಪತಿ-ಪತ್ನಿಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಧರ್ಮದಿಂದ ‘ತ್ರಿಧರ್ಮ’ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 75
पितॄन् पुत्रैस्तथैवान्नसाधनैरतिथीन् नरः । पूजाभिरमरांस्तद्वत् साध्वीं भार्यां नरोऽवति ॥
ಪುತ್ರರಿಂದಲೂ ಅನ್ನಸಂಪತ್ತಿನಿಂದಲೂ ಮನುಷ್ಯನು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಪೂಜಾಕರ್ಮಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು—ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸದ್ಗುಣವಂತಿಯಾದ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ्नेಹದಿಂದ ಪೋಷಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
Verse 76
स्त्रियाश्चापि विना भर्त्रा धर्मकामार्थसन्ततिः । नैव तस्मात् त्रिवर्गोऽयं दाम्पत्यमधिगच्छति ॥
ಪತಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ತ್ರೀಯಿಗೂ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಸಂತಾನದ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ತ್ರಿವರ್ಗವು ವಿವಾಹ—ದಾಂಪತ್ಯಾಶ್ರಮ—ವಿಲ್ಲದೆ ಸಿದ್ಧವಾಗದು.
Verse 77
एतन्मयोक्तं युवयोर्गच्छामि च यथेप्सितम् । वर्ध त्वमनया सार्धं धनपुत्रसुखायुषा ॥
ನಾನು ನಿಮಿಬ್ಬರಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನು ಹೇಳಿದೆನು; ಈಗ ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ. ಧನ, ಪುತ್ರರು, ಸುಖ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವಳೊಡನೆ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರಿ.
Verse 78
पुत्रावूचतुरित्युक्त्वा सा परिष्वज्य स्वसखीम् तं नमस्य च । जगाम दिव्यया गत्या यथाभिप्रेतमात्मनः ॥
ಆ ಇಬ್ಬರೂ “ಏವಮಸ್ತು” ಎಂದರು. ನಂತರ ಅವಳು ತನ್ನ ಸಖಿಯನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಅವಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ದಿವ್ಯಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಟಳು.
Verse 79
सोऽपि शत्रुजितः पुत्रस्तामारोप्य तुरङ्गमम् । निर्गन्तुकामः पातालाद्विज्ञातो दनुसम्भवैः ॥
ಆ ಪುತ್ರ ಶತ್ರುಜಿತ್ ಅವಳನ್ನು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿ ಪಾತಾಳದಿಂದ ಹೊರಡಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದಾನವಜಾತ ಜೀವಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು.
Verse 80
ततस्तैः सहसोत्कृष्टं ह्रियते ह्रियतेऽति वै । कन्यारत्नं यदानितं दिवः पातालकेतुना ॥
ಆಗ ಅವರು ಅಚಾನಕವಾಗಿ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿದರು—“ಅವಳನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ! ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅವಳನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ!”—ಪಾತಾಳಕೇತು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಇಳಿಸಿ ತಂದ ರತ್ನೋಪಮ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ।
Verse 81
ततः परिघनिस्त्रिंशगदाशूलशरायुधम् । दानवानां बलं प्राप्तं सह पातालकेतुना ॥
ಆಗ ಗದೆ, ಖಡ್ಗ, ಮುಸಲ, ಶೂಲ ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತರಾದ ದಾನವಸೇನೆ ಪಾತಾಳಕೇತು ಸಹಿತವಾಗಿ ಬಂದಿತು।
Verse 82
तिष्ठ तिष्ठेति जल्पन्तस्ते तदा दानवोत्तमाः । शरवर्षैस्तथा शूलैर्ववर्षुर्नृपनन्दनम् ॥
ಆಮೇಲೆ ಆ ದಾನವಶ್ರೇಷ್ಠರು ‘ನಿಲ್ಲು! ನಿಲ್ಲು!’ ಎಂದು ಕೂಗಿ, ರಾಜಪುತ್ರನ ಮೇಲೆ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಶೂಲಗಳನ್ನೂ ಸುರಿಸಿದರು।
Verse 83
स च शत्रुजितः पुत्रस्तदस्त्राण्यतिवीर्यवान् । चिच्छेद शरजालेन प्रहसन्निव लीलया ॥
ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಶತ್ರುಜಿತನ ಪುತ್ರನು ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಆಟವಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಬಾಣಜಾಲದಿಂದ ಆ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಿದನು।
Verse 84
क्षणेन पातालतलमसिखक्त्यृष्टिशायकैः । छिन्नैः सञ्छन्नमभवदृतध्वजशरोत्करैः ॥
ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪಾತಾಳದ ನೆಲವು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಖಡ್ಗ, ಶೂಲ, ಬಾಣಗಳು, ಬಾಣರಾಶಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಿದ್ದ ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಯಿತು।
Verse 85
ततोऽस्त्रं त्वाष्ट्रमादाय चिक्षेप प्रति दानवान् । तेन ते दानवाः सर्वे सह पातालकेतुना ॥
ನಂತರ ಅವನು ತ್ವಾಷ್ಟ್ರ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ದಾನವರ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು; ಅದರಿಂದ ಪಾತಾಳಕೇತು ಸಹಿತ ಎಲ್ಲ ದಾನವರು ಪರಾಭವಗೊಂಡರು।
Verse 86
ज्वालामालातितीव्रेण स्फुटदस्थिचयाः कृताः । निर्दग्धाः कापिलं तेजः समासाद्येव सागराः ॥
ಅತಿಭೀಕರವಾದ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಯಿಂದ ಅವರು ಚೂರಾಗಿ ಒಡೆದ ಎಲುಬಿನ ರಾಶಿಗಳಾಗಿ ಬದಲಾದರು; ದಗ್ಧರಾಗಿ, ಕಪಿಲಮುನಿಯ ಅಗ್ನಿತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಸಾಗರಗಳಂತೆ ತೋರೆದರು।
Verse 87
ततः स राजपुत्रोऽश्वी निहत्यासुरसत्तमान् । स्त्रीरत्नेन समं तेन समागच्छत् पितुः पुरम् ॥
ಆಮೇಲೆ ಆ ಅಶ್ವಾರೋಹಿ ಕುಮಾರನು ಅಸುರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಆ ಸ್ತ್ರೀರತ್ನದೊಂದಿಗೆ ತಂದೆಯ ನಗರಿಗೆ ಮರಳಿದನು।
Verse 88
प्रणिपत्य च तत् सर्वं स तु पित्रे न्यवेदयत् । पातालगमनञ्चैव कुण्डलायाश्च दर्शनम् ॥
ಅವನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ತಂದೆಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿವೇದಿಸಿದನು—ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದ ವಿಷಯವನ್ನೂ, ಕುಂಡಲೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಭೇಟಿಯಾದ ವಿಷಯವನ್ನೂ।
Verse 89
तद्वन्मदालसाप्राप्तिं दानवैश्चापि सङ्गरम् । वधञ्च तेषामस्त्रेण पुनरागमनं तथा ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಅವನು ಮದಾಲಸೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ವಿಷಯ, ದಾನವರೊಡನೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧ, ಆಯುಧದಿಂದ ಅವರ ಸಂಹಾರ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮರಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ತಿಳಿಸಿದನು।
Verse 90
इति श्रुत्वा पिता तस्य चरितं चारुचेतसः । प्रीतिमानभवच्चेदं परिष्वज्याह चात्मजम् ॥
ಹೀಗೆ ಮಹಾಮನಸ್ಸಿನ ಪುತ್ರನ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ತಂದೆ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದನು; ಮಗನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।
Verse 91
सत्पात्रेण त्वया पुत्र तारितोऽहं महात्मना । भयेभ्यो मुनयस्त्राता येन सद्धर्मचारिणः ॥
ಹೇ ಪುತ್ರ, ನೀ ಪುಣ್ಯಪಾತ್ರನೂ ಮಹಾತ್ಮನೂ ಆಗಿದ್ದೀ; ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಉದ್ಧಾರವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಸತ್ಯಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಋಷಿಗಳು ಎಲ್ಲ ಭಯಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತರಾದರು।
Verse 92
मत्पूर्वैः ख्यातिमानीतं मया विस्तारितं पुनः । पराक्रमवता वीर त्वया तद्वहुलीकृतम् ॥
ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜರು ತಂದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು, ಮತ್ತೆ ನಾನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದುದನ್ನು—ಹೇ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ವೀರ—ನೀನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಹಿಮಾಪಡಿಸಿದ್ದೀ।
Verse 93
यदुपात्तं यशः पित्रा धनं वीर्यमथापि वा । तन्न हापयते यस्तु स नरो मध्यमः स्मृतः ॥
ತಂದೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಕೀರ್ತಿ, ಧನ ಅಥವಾ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡದವನು ಮಧ್ಯಮ ಪುರುಷನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 94
तद्वीर्यादधिकं यस्तु पुनरन्यत् स्वशक्तितः । निष्पादयति तं प्राज्ञाः प्रवादन्ति नरोत्तमम् ॥
ಆದರೆ ತನ್ನ ಸ್ವಬಲದಿಂದ, ಪಿತೃಪ್ರಾಪ್ತ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಮತ್ತು ಮಹತ್ತರವಾದುದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವವನನ್ನು ಪಂಡಿತರು ಪುರುಷೋತ್ತಮನೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 95
यः पिता समुपात्तानि धनवीर्ययशांसि वै । न्यूनतां नयति प्राज्ञास्तमाहुः पुरुषाधमम् ॥
ತಂದೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಧನ, ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವವನನ್ನು ಪಂಡಿತರು ಪುರುಷಾಧಮನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 96
तन्मया ब्राह्मणत्राणं कृतमासीद्यथा त्वया । पातालगमनं यच्च यच्चासुरविनाशनम् ॥
ನನ್ನಿಂದಲೂ ನಿನ್ನಿಂದಾದಂತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ರಕ್ಷಣೆ ಸಾಧಿತವಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಅವತರಣ ಮತ್ತು ಅಸುರರ ವಿನಾಶವೂ ನೆರವೇರಿತು।
Verse 97
एतदप्यधिकं वत्स तेन त्वं पुरुषोत्तमः । तद्धन्योऽस्म्य बाल त्वमहमेव गुणाधिकम् ॥
ಮಗನೇ, ಇದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದು; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ನರಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಓ ಬಾಲಕ, ನೀನು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನಾನು ಧನ್ಯನು; ಅದರಿಂದ ನನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯೂ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 98
त्वां पुत्रमीदृशं प्राप्य श्लाघ्यः पुण्यवतामपि । न स पुत्रकृतां प्रीतिं मन्ये प्राप्नोति मानवः ॥
ನಿನ್ನಂತಹ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆದವನು ಪುಣ್ಯವಂತರ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಸ್ತುತ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇಂತಹ ಪುತ್ರಜನ್ಯ ಆನಂದವನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 99
पुत्रेण नातिशयितो यः प्रज्ञादानविक्रमैः । धिग्जन्म तस्य यः पित्रा लोके विज्ञायते नरः ॥
ಯಾವನನ್ನು ಅವನ ಪುತ್ರನು ಜ್ಞಾನ, ದಾನ, ಶೌರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೀರಿಸದಿರುತ್ತಾನೋ, ಆತನ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ; ಅವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ತಂದೆಯ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।
Verse 100
यः पुत्रात् ख्यातिमभ्येति तस्य जन्म सुजन्मनः । आत्मना ज्ञायते धन्यो मध्यः पितृपितामहैः ॥
ಯಾವನು ಪುತ್ರನ ಮೂಲಕ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಜನ್ಮ ಸುಜನ್ಮ. ಅವನು ಸ್ವತಃ ಧನ್ಯನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ; ತಂದೆ ಮತ್ತು ಪಿತಾಮಹರ ಪರಂಪರೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಗೌರವದಿಂದ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ।
Verse 101
मातृपक्षेण मात्रा च ख्यातिमेति नराधमः । तत् पुत्र धनवीर्यैस्त्वं विवर्धस्व सुखेन च ॥
ಮಾತೃಪಕ್ಷದಿಂದಲೂ ಮಾತೆಯಿಂದಲೂ ನೀಚನಾದ ಪುರುಷನೂ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪುತ್ರನೇ, ಧನ, ವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಖಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗು।
Verse 102
गन्धर्वतनया चेयं मा त्वया वै वियुज्यताम् । इति पित्रा बहुविधं प्रियं उक्तः पुनः पुनः ॥
“ಇವಳು ಗಂಧರ್ವನ ಪುತ್ರಿ; ನೀನು ಅವಳಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಬೇರ್ಪಡಬೇಡ.” ಎಂದು ತಂದೆ ಅವನಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ಅನೇಕ ಸ्नेಹವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।
Verse 103
परिष्वज्य स्वमावासं सभार्यः स विसर्जितः । स तया भार्यया सार्धं रेमे तत्र पितुः पुरे ॥
ಅವನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಅವನ ಸ್ವಗೃಹಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ತಂದೆಯ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಆ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸಿದನು।
Verse 104
अन्येषु च तथोद्यान-वन-पर्वतसानुषु । श्वश्रू-श्वसुरयोः पादौ प्रणिपत्य च सा शुभा । प्रातः प्रातस्ततस्तेन सह रेमे सुमध्यमā ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ—ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರಗಳಲ್ಲಿ—ಆ ಶುಭಾಂಗಿಯು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮಾವ-ಅತ್ತೆಯ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಸಣ್ಣ ನಡುಮೆಯವಳು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು।
Frequently Asked Questions
The chapter frames royal heroism as dharmic guardianship: protecting ascetic ritual order, restraining violence within a moral mandate, and demonstrating how a son’s duty includes preserving and augmenting ancestral yaśas through righteous action.
This Adhyāya is not structured as a Manvantara catalogue; instead it functions as a dynastic-ethical episode within a royal lineage context, emphasizing kṣatriya protection of sages and the transmission (and increase) of fame and virtue across generations.
The pitā–putra framework foregrounds King Śatrujit and his son Kuvalayāśva, using their dialogue to articulate standards of filial excellence and to integrate the gandharva lineage of Viśvāvasu through Madālasā’s marriage and legitimizing rite performed by Tumburu.