Adhyaya 62
Kuru-Sainika-Āśvāsana and Vijayaghoṣaṇa (Reassuring the Kuru Soldiers; Proclaiming Victory)
Upa-parva: Gograhana–Pratyānayana (Cattle-Raid and Recovery Episode)
After defeating the Kurus in the engagement, Arjuna (addressed as Govṛṣabhekṣaṇa/Phalguna) has Virāṭa’s substantial wealth and the recovered herds assembled. Dispersed Dhārtarāṣṭra soldiers, having fled and hidden in forest thickets, emerge hungry, thirsty, and disoriented; they approach with fear and supplication, asking Arjuna what they should do. Arjuna responds with an assurance of safety, instructing them not to fear and stating he does not intend to kill those who are distressed, thereby stabilizing the post-battle environment. The soldiers, relieved, offer blessings for his life, fame, and glory, and withdraw in submission. Arjuna then directs Prince Uttara to inspect the gathered cattle and herds with the cowherds, plan the return to Virāṭa’s city in the afternoon after watering and tending the horses, and send cowherds swiftly as messengers to announce the favorable news and proclaim victory. Uttara, acting on Arjuna’s instruction, orders envoys to report his victory to the city.
Chapter Arc: कौरवों के महारथी एकत्र होकर गोहरण के प्रसंग में अर्जुन पर टूट पड़ते हैं; एक अकेला रथी, पर सामने समूचा रथ-समुद्र। → अर्जुन असीम आत्मबल से चारों ओर बाणों का जाल बिछा देता है—मानो पर्वतों पर कुहासा छा गया हो; हाथियों की चिंघाड़, घोड़ों की हिनहिनाहट, भेरी-शंख का तुमुल निनाद रण को उन्मत्त कर देता है। → रुद्र-पराक्रम-सा रौद्र रूप धारण कर पार्थ क्रोधाग्नि उगलता है; उसकी शर-वर्षा से धार्तराष्ट्रों की सेना दग्ध-सी दिखती है और महारथी भी ठिठकते हैं। → अर्जुन सेना को वित्रस्त कर, महारथियों को द्रावित कर विजय-श्रेष्ठ बनकर रणभूमि से लौटता है; कौरव-पक्ष शांति/विराम की ओर झुकता दिखता है। → पराजित कौरव-वीरों की अगली प्रतिक्रिया—प्रतिशोध, लज्जा या संधि—अभी अनकही रह जाती है।
Shlokas
Verse 1
/ अप८ा अपर () ऑज अपार द्विषष्टितमो<5 ध्याय: अर्जुनका सब योद्धाओं और महारथियोंके साथ युद्ध वैशम्पायन उवाच अथ संगम्य सर्वे ते कौरवाणां महारथा: । अर्जुनं सहिता यत्ता: प्रत्ययुध्यन्त भारत
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾರತ! ಅನಂತರ ಕೌರವರ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ, ಸಂಘಟಿತರಾಗಿ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ, ಅರ್ಜುನನ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು.
Verse 2
स सायकमयैरजललै: सर्वतस्तान् महारथान् | प्राच्छादयदमेयात्मा नीहारेणेव पर्वतान्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಅಮಿತ ಅಂತಃಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಕುಂತೀಪುತ್ರನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಬಾಣಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹರಡಿ, ಮಂಜು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಆ ಮಹಾರಥಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿದನು।
Verse 3
नदद्धरिश्व महानागैहल्वेषमाणैश्न वाजिभि: | भेरीशड्खनिनादैश्व स शब्दस्तुमुलो5भवत्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾಗಜಗಳ ಗರ್ಜನೆ, ಕುದುರೆಗಳ ಹೇಷಾರವ, ಭೇರಿ ಮತ್ತು ಶಂಖಗಳ ನಿನಾದ—ಇವೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ತೂಮುಲ ಕೋಲಾಹಲ ಉಂಟಾಯಿತು।
Verse 4
नराश्चकायान् निर्भिद्य लौहानि कवचानि च । पार्थस्य शरजालानि विनिष्पेतु: सहस्रश:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಪಾರ್ಥನ ಬಾಣಜಾಲಗಳು ಮನುಷ್ಯರ ದೇಹಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಕವಚಗಳನ್ನೂ ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದವು।
Verse 5
त्वरमाण: शरानस्यन् पाण्डव: प्रबभौ रणे । मध्यंदिनगतोडर्चिष्माज्छरदीव दिवाकर:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ತ್ವರೆಯಿಂದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾ ಪಾಂಡವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು; ಶರದೃತುವಿನ ನಿರ್ಮಲ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸೂರ್ಯನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹರಡುವಂತೆ।
Verse 6
उपप्लवन्ति वित्रस्ता रथेभ्यो रथिनस्तथा । सादिनश्चाश्वपृछे भ्यो भूमौ चैव पदातय:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ವೇಳೆ ಭಯಭೀತರಾದ ರಥಿಗಳು ರಥಗಳಿಂದ ಜಿಗಿದು ಇಳಿದರು; ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳು ಕುದುರೆಗಳ ಬೆನ್ನಿನಿಂದ ಹಾರಿ ಇಳಿದರು; ಪಾದಾತಿಗಳೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಚದುರಿದರು—ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಲ್ಲರೂ ಓಡಿಹೋದರು।
Verse 7
शरै: संछिद्यमानानां कवचानां महात्मनाम् | ताम्रराजतलौहानां प्रादुरासीन्महास्वन:,महामना शुरवीरोंके ताँबे, चाँदी और लोहेके बने हुए कवच जब बाणोंसे कटते थे, तब उनका बड़ा भारी शब्द होता था
ಮಹಾತ್ಮ ಶೂರವೀರರ ತಾಮ್ರ, ರಜತ ಮತ್ತು ಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕವಚಗಳು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಛಿದ್ರವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭಾರೀ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯ ಮಹಾನಾದವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು।
Verse 8
छन्नमायोधन सर्व शरीरैर्गतचेतसाम् | गजाश्वसादिनां तत्र शितबाणात्तजीवितै:
ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತರಾದ ಸೈನಿಕರ ದೇಹಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಜೀವ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಗಜಾರೋಹಿಗಳು, ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳು ಮತ್ತು ರಥಾಸನಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದ ಯೋಧರ ಶವಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ತುಂಬಿಹೋಯಿತು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಅರ್ಜುನನು ರಣಾಂಗಣದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೃತ್ಯಿಸುವಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋಚಿತು।
Verse 9
रथोपस्थाभिपतितैरास्तृता मानवैर्मही । प्रनृत्यतीव संग्रामे चापहस्तो धनंजय:
ರಥಾಸನಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದ ಮಾನವರಿಂದ ಭೂಮಿ ಹಾಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಾಯಿತು. ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಧನಂಜಯನು ನೃತ್ಯಿಸುವಂತೆ ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತೋಚಿತು।
Verse 10
श्रुत्वा गाण्डीवनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशने: । त्रस्तानि सर्वसैन्यानि व्यपागच्छन् महाहवात्
ಗಾಂಡೀವದ ಗರ್ಜನೆ ಮಿಂಚಿನ ಸಿಡಿಲಿನಂತೆ ಕೇಳಿಬಂದಾಗ, ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಗಳು ಭೀತಿಗೊಂಡು ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದವು।
Verse 11
कुण्डलोष्णीषधारीणि जातरूपस्रजस्तथा । पतितानि सम दृश्यन्ते शिरांसि रणमूर्थनि
ರಣಭೂಮಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಷ್ಣೀಷಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದ ಛಿನ್ನಶಿರಸ್ಸುಗಳು ಚದುರಿಕೊಂಡು ಬಿದ್ದಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು; ಹಾಗೆಯೇ ಚಿನ್ನದ ಹಾರಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು।
Verse 12
विशिखोन्मथितैगत्रिर्बाहुभिश्व सकार्मुकै: । सहस्ताभरणैश्षान्यै: प्रच्छन्ना भाति मेदिनी
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಹರಿದ ದೇಹಗಳಿಂದಲೂ, ಇನ್ನೂ ಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಭುಜಗಳಿಂದಲೂ ಭೂಮಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಯಿತು. ಆ ಬಿದ್ದ ಕೈಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಬಾಹುಬಂಧ, ಕಂಕಣ, ಉಂಗುರ ಮೊದಲಾದ ಆಭರಣಗಳು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದವು. ಹೀಗೆ ಆಯುಧಗಳೂ ಅಂಗಗಳೂ ಹರಡಿದ ಆ ರಣಭೂಮಿ ಭಯಾನಕವಾದರೂ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಕాంతಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯಿತು.
Verse 13
शिरसां पात्यमानानामन्तरा निशितै: शरै: । अशभ्मवृष्टिरिवाकाशादभवद् भरतर्षभ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಕತ್ತರಿಸಿ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಯೋಧರ ತಲೆಗಳ ಸಾಲು ಆಕಾಶದಿಂದ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮಳೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 14
दर्शयित्वा तथा5>त्मानं रौद्रं रुद्रपराक्रम: । अवरुद्धोड्चरत् पार्थों वर्षाणि त्रिदशानि च | क्रोधाग्निमुत्सूजन् वीरो धार्तराष्ट्रेषु पाण्डव:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆ ತನ್ನ ರೌದ್ರರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ರುದ್ರಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳ ಪಾರ್ಥ (ಅರ್ಜುನ) ಬಾಧ್ಯನಾಗಿ ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳು (ವನವಾಸ–ಅಜ್ಞಾತವಾಸದಲ್ಲಿ) ತಡೆದಿದ್ದನು. ಈಗ ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲ ದೊರಕಿದಾಗ ಆ ವೀರ ಪಾಂಡವನು ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರರ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಕ್ರೋಧಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಸುರಿಸಿ ತನ್ನ ಭಯಾನಕ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.
Verse 15
तस्य तद् दहतः सैन्यं दृष्टवा चैव पराक्रमम् | सर्वे शान्तिपरा योधा धार्तराष्ट्रस्य पश्यत:,कौरव-योद्धाओंको दग्ध करनेवाले अर्जुनका वह पराक्रम देखकर सभी सैनिक दुर्योधनके सामने ही ठण्डे पड़ गये
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅರ್ಜುನನು ಆ ಸೇನೆಯನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತಾ ತೋರಿದ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರನ (ದುರ್ಯೋಧನನ) ಕಣ್ಣೆದುರಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಯೋಧರೂ ಶಾಂತಿಯ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದರು; ಅವರ ಯುದ್ಧೋತ್ಸಾಹ ಶಮನವಾಯಿತು.
Verse 16
वित्रासयित्वा तत् सैन्यं द्रावयित्वा महारथान् । अर्जुनो जयतां श्रेष्ठ: पर्यवर्तत भारत
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾರತನೇ! ಆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಭೀತಿಗೊಳಿಸಿ, ಮಹಾರಥಿಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಿ, ಜಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅರ್ಜುನನು ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
Verse 17
प्रावर्तयन्नदीं घोरां शोणितोदां तरज्षिणीम् | अस्थिशैवालसम्बाधां युगान्ते कालनिर्मिताम्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನು ಅಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರವಾದ ನದಿಯನ್ನು ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು; ಅದರ ನೀರು ರಕ್ತ, ಅದರ ಅಲೆಗಳೂ ರಕ್ತವೇ. ಎಲುಬುಗಳೇ ಶೈವಲವಾಗಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದವು; ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ಕಾಲನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನದಿಯಂತೆ ಅದು ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 18
शरचापप्लवां घोरां केशशैवलशाद्धलाम् | तनुत्रोष्णीषसम्बाधां नागकूर्ममहाद्विपाम्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾದ ಪ್ರವಾಹ; ಅದರಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಸಣ್ಣ ದೋಣಿಗಳಂತೆ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೂದಲು ಶೈವಲ ಮತ್ತು ನದಿಗಾವಲಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ವೀರರ ಕವಚಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಗಡಿಗಳಿಂದ ಅದು ತುಂಬಿತ್ತು; ಆನೆಗಳು ಆಮೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮಹಾ ಜಲಚರಗಳಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದವು.
Verse 19
मेदोवसासूृक्प्रवहां महा भयविवर्धिनीम् । रौद्ररूपां महाभीमां श्वापदैरभिनादिताम्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ನದಿ ಮೇದಸ್ಸು, ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ರಕ್ತವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತಾ ಮಹಾಭಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ರೌದ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾದ ಅದರ ದಡಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಕ್ರೂರ ಮೃಗಗಳ ಕೂಗು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 20
तीक्षणशस्त्रमहाग्राहां क्रव्यादगणसेविताम् । मुक्ताहारोरमिकलिलां चित्रालंकारबुद्बुदाम्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಅದರೊಳಗೆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಮಹಾಗ್ರಾಹಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು; ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳು ಅಲೆಗಳಂತೆ ಉರುಳುತ್ತಿದ್ದವು; ವಿಚಿತ್ರ ಆಭರಣಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲೇಳುವ ಬುಬ್ಬುಳಗಳಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದವು.
Verse 21
शरसंघमहावर्ता नागनक्रां दुरत्ययाम् । महारथमहाद्वीपां शड्खदुन्दुभिनि:स्वनाम् | चकार च तदा पार्थों नदीं दुस्तरशोणिताम्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಆಗ ಪಾರ್ಥನು ಅಲ್ಲಿ ದಾಟಲಾಗದ ರಕ್ತನದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಬಾಣಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಅದರ ಮಹಾವರ್ತಗಳು; ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಗಳಂತಿರುವ ಯುದ್ಧಮೃಗಗಳು ಅದನ್ನು ದುರತ್ಯಯವನ್ನಾಗಿಸಿದವು. ಮಹಾರಥಗಳು ಅದರೊಳಗೆ ವಿಶಾಲ ದ್ವೀಪಗಳಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದವು; ಶಂಖ-ದುಂದುಭಿಗಳ ನಾದವೇ ಅದರ ಕಲಕಲಧ್ವನಿಯಾಯಿತು.
Verse 22
आददानस्य हि शरान् संधाय च विमुज्चत: । विकर्षतश्न गाण्डीवं न कश्चिद् दद्शे जन:
ಅವನು ಬಾಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಧಾನಿಸಿ, ಗಾಂಡೀವವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆದು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುವಾಗ, ಆ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನೂ ಕಾಣಲಾರನು.
Verse 61
इस प्रकार श्रीमह्याभारत विराटपर्वके अन्तर्गत योहरणपर्वमें अजुनदुःशासन आदिके युद्धरे सम्बन्ध रखनेवाला इकसठवाँ अध्याय पूरा हुआ
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ವಿರಾಟಪರ್ವದ ಅಂತರಗತ ಗೋಹರಣಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ–ದುಃಶಾಸನಾದಿಗಳ ಯುದ್ಧವೃತ್ತಾಂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅರವತ್ತೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.
Verse 62
इति श्रीमहाभारते विराटपर्वणि गोहरणपर्वणि अर्जुनसंकुलयुद्धे द्विषष्टितमो5 ध्याय:
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ವಿರಾಟಪರ್ವದ ಗೋಹರಣಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಸಂಕುಲಯುದ್ಧವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಅರವತ್ತೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.
Frequently Asked Questions
The ethical choice concerns treatment of a defeated and distressed opponent: whether to inflict further harm for advantage or to exercise restraint and provide assurance to restore order after victory.
Strength is framed as compatible with compassion and control: dharma includes restraint after success, protection of the vulnerable (even among opponents), and disciplined transition from combat to civic responsibility.
No explicit phalaśruti is stated here; the passage functions as narrative-ethical exemplification, illustrating the epic’s broader valuation of self-mastery and orderly restoration following conflict.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.