Shloka 43
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
श्रेयः सदा55त्मनो दृष्ट्वा परं राज्ञा न संवदेत् विशेषयेच्च राजानं योग्यभूमिषु सर्वदा,अपनी भलाई अथवा लाभ देखकर दूसरेको सदा राजाके साथ न मिलावे; न बातचीत करावे। उपयुक्त स्थान और अवसर देखकर सदा राजाकी विशेषता प्रकट करे
śreyaḥ sadātmanaḥ dṛṣṭvā paraṃ rājñā na saṃvadet | viśeṣayec ca rājānaṃ yogyabhūmiṣu sarvadā ||
ಸ್ವಹಿತವೇ ಪ್ರಧಾನವೆಂದು ತಿಳಿದು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಸದಾ ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಗುಪ್ತ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು; ಅನಾವಶ್ಯಕ ಆತ್ಮೀಯ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಬಾರದು. ಯೋಗ್ಯ ಸ್ಥಳ-ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನೋಡಿ, ಸದಾ ಮರ್ಯಾದೆಯಿಂದ ರಾಜನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು.
धौग्य उवाच
Educational Q&A
Maintain ethical distance and dignity in dealings with rulers: do not cultivate the king’s company or conversation for personal advantage; instead, speak appropriately and praise or acknowledge the king’s merits only in fitting contexts.
Dhaumya offers a norm of conduct regarding interaction with a king, emphasizing prudent speech and proper occasions—guidance meant to preserve dharma, avoid opportunism, and uphold royal decorum.