Shloka 10
अक्षहृदय-विद्या-प्रदानम्
Transmission of Akṣa-hṛdaya; Kali’s Exit and the Bibhītaka Refuge
Devanagari script
विषमस्थेन मूढेन परिगभ्रष्टसुखेन च । यत् सा तेन परित्यक्ता तत्र न क्रोद्धुमहति,“वह पुरुष बड़े संकटमें था, सुखके साधनोंसे वंचित होकर किंकर्तव्यविमूढ हो गया था। ऐसी दशामें यदि उसने अपनी पत्नीका परित्याग किया है तो इसके लिये पत्नीको उसपर क्रोध नहीं करना चाहिये
Translation
ಆ ಪುರುಷನು ಭಾರೀ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸುಖಸಾಧನಗಳಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗಿ, ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಮೂಢನಾಗಿದ್ದನು. ಅಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಂಡತಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬಾರದು.
Word by Word
विषमस्थेनby one situated in adversity/difficulty
विषमस्थेन:
Karana
TypeAdjective
Rootविषमस्थ
FormMasculine, Instrumental, Singular
मूढेनby a bewildered/foolish (man)
मूढेन:
Karana
TypeAdjective
Rootमूढ
FormMasculine, Instrumental, Singular
परिगभ्रष्टसुखेनby one deprived of comforts/means of happiness
परिगभ्रष्टसुखेन:
Karana
TypeAdjective
Rootपरिगभ्रष्टसुख
FormMasculine, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
यत्since/that (because)
यत्:
TypeIndeclinable
Rootयद्
Formrelative particle
साshe (the wife)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
तेनby him
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
परित्यक्ताabandoned/left
परित्यक्ता:
TypeAdjective
Rootपरि-त्यज्
Formक्त (past passive participle), Feminine, Nominative, Singular
तत्रtherein/in that matter
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
क्रोद्धुम्to be angry
क्रोद्धुम्:
TypeVerb
Rootक्रुध्
Forminfinitive (tumun), Parasmaipada (usage)
अर्हतिis fit/ought
अर्हति:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, Third, Singular
Speaker
बृहदश्च उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes