Shloka 42
धृतराष्ट्र–संजय संवादः
Dhṛtarāṣṭra and Sañjaya on Arjuna’s Indraloka report and the political consequences
Devanagari script
उर्वश्युवाच अनावृताश्च सर्वा: सम देवराजाभिनन्दन । गुरुस्थाने न मां वीर नियोक्तुं त्वमिहाहसि,उर्वशीने कहा--वीर देवराजनन्दन! हम सब अप्सराएँ स्वर्गवासियोंके लिये अनावृत हैं --हमारा किसीके साथ कोई पर्दा नहीं है। अतः तुम मुझे गुरुजनके स्थानपर नियुक्त न करो
Translation
ಉರ್ವಶಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ದೇವರಾಜಾಭಿನಂದನ ವೀರಾ! ನಾವು ಎಲ್ಲ ಅಪ್ಸರೆಯರೂ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳ ಮುಂದೆ ಅನಾವೃತರು; ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾವ پردೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಗುರುಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.
Word by Word
उर्वशीUrvashi
उर्वशी:
Karta
TypeNoun
Rootउर्वशी
FormFeminine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
अनावृताःuncovered, not veiled
अनावृताः:
TypeAdjective
Rootअनावृत
FormFeminine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सर्वाःall
सर्वाः:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Nominative, Plural
स्मindeed (particle)
स्म:
TypeIndeclinable
Rootस्म
देवराजO king of gods
देवराज:
TypeNoun
Rootदेवराज
FormMasculine, Vocative, Singular
अभिनन्दनO delight (of), O beloved
अभिनन्दन:
TypeNoun
Rootअभिनन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
गुरुस्थानेin the place/position of a guru (elder/teacher)
गुरुस्थाने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगुरुस्थान
FormNeuter, Locative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Accusative, Singular
वीरO hero
वीर:
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Vocative, Singular
नियोक्तुम्to appoint/assign
नियोक्तुम्:
TypeVerb
Rootनि-युज्
FormTumun (infinitive)
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
अर्हसिyou ought/are fit
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, Indicative, 2nd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes