Shloka 36
Dharma-śaṅkā-nivāraṇa: Yudhiṣṭhira’s Response on Karma-Phala and Trust in Dharma
तथैव धाता भूतानामिष्टानिष्टफलप्रद: । यदि न स्यान्न भूतानां कृषपणो नाम कश्नन,क्योंकि यदि ईश्वर सब प्राणियोंको इष्ट-अनिष्टरूप फल नहीं देते तो उन प्राणियोंमेंसे कोई भी दीन नहीं होता
tathaiva dhātā bhūtānām iṣṭāniṣṭaphalapradaḥ | yadi na syān na bhūtānāṁ kṛpaṇo nāma kaścana ||
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು—“ಅದೇ ರೀತಿ ಭೂತಗಳ ಧಾತಾ (ವಿಧಾತಾ) ಇಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅನಿಷ್ಟ—ಎರಡೂ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು. ಅವನು ಹಾಗಿರದಿದ್ದರೆ, ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕೃಶಪಣ’—ದೀನ ಅಥವಾ ದರಿದ್ರ—ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಮಿಶ್ರ ಫಲಗಳ ನಿಯೋಜನೆಯೇ ಕೆಲವರನ್ನು ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames worldly inequality and suffering as arising from the dispensation of mixed outcomes (iṣṭa/aniṣṭa phala). A moral order operates in which beings receive pleasant and unpleasant results; without such allotment, the category of the ‘wretched’ (kṛpaṇa) would not arise.
Yudhiṣṭhira is reasoning about the structure of moral causality and divine governance: the cosmic Ordainer is described as the bestower of both favorable and unfavorable fruits, explaining why some beings experience hardship while others do not.